यथायं स्वविकल्पोत्थस् स्वविकल्पपरिक्षयात् । क्षीयते दग्धसंसारो निस्सार इति निश्चयः
तत् किम् एतन् महाबाहो सत्यं ब्रूहि ममामलम् । त्वत्तो विश्रामम् आप्नोति चेतो मा भ्रमताज् जगत्
नातः परतरः कश्चिन् निश्चयो ऽस्त्य् अपरो मुने । स्वयम् एतत् त्वया ज्ञातं गुरुतश् च पुनश् श्रुतम्
अव्युच्छिन्नश् चिदात्मैकः पुमान् अस्तीह नेतरत् । स सङ्कल्पवशाद् बद्धो निस्सङ्कल्पश् च मुच्यते
येन त्व् एतत् स्फुटं ज्ञातं ज्ञेयं तस्य महात्मनः । भोगेभ्यो विरतिर् जाता दृश्याद् वा सकलाद् इह
तव चालं महावीर मतिर् विरतिम् आगता । भोगेभ्यो दीर्घरोगेभ्यः किम् अन्यत् परिपृच्छसि
न तथा पूर्णता जाता सर्वज्ञानमहानिधेः । तिष्ठतस् तपसि स्फारे पितुस् तव यथा तव
व्यासाद् अधिक एवाहं व्यासशिष्यो ऽपि तत्सुतः । भोगेच्छातानवेनेह मत्तो ऽप्य् अभ्यधिको भवान्
प्राप्तं प्राप्तव्यम् अखिलं भवता पूर्णचेतसा । न दृश्ये पतसि ब्रह्मन् मुक्तस् त्वं भ्रान्तिम् उत्सृज
अनुशिष्टस् स इत्य् एवं जनकेन महात्मना । विशश्राम शुकस् तूष्णीं स्वच्छे परमवस्तुनि
वीतशोकभयायासो निरीहश् छिन्नसंशयः । जगाम शिखरं मेरोस् समाध्यर्थम् अनिन्दितम्
तत्र वर्षसहस्राणि निर्विकल्पसमाधिना । दश स्थित्वा शशामासाव् आत्मन्य् अस्नेहदीपवत्
व्यपगतकलनाकलङ्कशुद्धस् स्वयम् अमलात्मनि पावने पदे ऽसौ । सलिलकण इवाम्बुधौ महात्मा विगलितभेदम् अथैकतां जगाम
तस्य व्यासतनूजस्य मतिमात्रापमार्जनम् । यथोपयुक्तं ते राम तावद् एवोपयुज्यते
ज्ञेयम् एतेन विज्ञातम् अशेषेणावनीश्वर । स्वदन्ते ऽस्मै न यद् भोगा रोगा इव सुमेधसे
ज्ञातज्ञेयस्य मनसो नूनम् एतद् धि लक्षणम् । न स्वदन्ते समग्राणि भोगवृन्दानि यत् पुनः
भोगभावनया याति बन्धो दार्ढ्यम् अवस्तुजः । तयैव शान्तया याति बन्धो जगति तानवम्
वासनातानवं राम मोक्ष इत्य् उच्यते बुधैः । पदार्थवासनादार्ढ्यं बन्ध इत्य् अभिधीयते
आत्मतत्त्वाभिगमनं भवति प्रायशो नृणाम् । पुनर् विषयवैरस्यं कदर्थाद् उपजायते
सम्यक् पश्यति यस् तज्ज्ञो ज्ञातज्ञेयस् तु पण्डितः । न स्वदन्ते बलाद् एव तस्मै भोगा महात्मने
यशःप्रभृतिना यस्मै हेतुनैव विना पुनः । भुवि भोगा न रोचन्ते स जीवन्मुक्त उच्यते
ज्ञेयं यावन् न विज्ञातं तावत् तात न जायते । विषयेष्व् अरतिर् जन्तोर् मरुभूमौ लता यथा
अत एव हि विज्ञातज्ञेयं विद्धि रघूद्वह । यद् एनं रञ्जयन्त्य् एता न रम्या भोगभूमयः
रामो यद् एतज् जानाति तद् वस्त्व् इत्य् एव सन्मुखात् । आकर्ण्य चित्तविश्रामो राघवस्योपजायते
केवलं केवलीभावविश्रान्तिं समपेक्षते । रामबुद्धिश् शरल्लक्ष्मीर् जलविश्रमणं यथा
अत्रास्य चित्तविश्रान्त्यै राघवस्य महात्मनः । युक्तिं कथयतु श्रीमान् वसिष्ठो भगवान् अयम्
रघूणाम् एष सर्वेषां प्रभुः कुलगुरुस् सदा । सर्वज्ञस् सर्वदर्शी च त्रिकालामलदर्शनः
वसिष्ठ भगवन् पूर्वं कच्चित् स्मरसि यत् स्वयं । आवयोर् वैरशान्त्यर्थं श्रेयसे च महात्मनाम्
निषधाद्रेर् मुनीनां च सानौ सरलसङ्कुले । उपदिष्टं भगवता ज्ञानं पद्मभुवा बहु
येन युक्तिमता ब्रह्मञ् ज्ञानेनेयं हि वासना । संसारी नूनम् आयाति शमं श्यामेव भास्वता