जडेन मूकेनान्धेन निहतो मनसापि यः । मन्ये स दह्यते मूढः पूर्णचन्द्रमरीचिभिः
विद्यमानो हि यश् शूरो लोकस् तेनाभिभूयते । अविद्यमानम् एवेदं हन्त्य् अतो मुग्धतोदिता
मिथ्यासङ्कल्पकलितं मिथ्यैव स्थितिम् आगतम् । अन्विष्टम् अपि नो दृष्टं का तस्य किल शक्तता
अहो नु खलु चित्रेयं मायामयविधायिनी । चेतसाप्य् अतिलोलेन लोको यद् अभिभूयते
मौर्ख्यं सर्वापदां निष्ठा का हि नापद् अजानतः । पश्य मौर्ख्याद् इयं सृष्टिर् अजातेनैव जन्यते
हा कष्टम् अतिमुग्धेयं सृष्टिर् मौर्ख्यवशं गता । असतैव यद् एतेन जीवेनाप्य् उपताप्यते
मन्ये मूर्खमयी सृष्टिर् इयम् अत्यन्तपेलवा । तरङ्गासिप्रहारेण कणशः परिशीर्यते
नीलाब्जनालपातेन यन्त्रेणेव विदीर्यते । इन्दोर् आभोगपूर्णस्य करस्पर्शेन मुह्यते
रिपुभिर् नयनोन्मुक्तैर् दृष्टिसूत्रैर् निबध्यते । सङ्कल्पकृतया शूरसेनया परिभूयते
यस्मात् किलेयं मनसा न स्थितेनैव कुत्रचित् । कल्पितेन मुधान्येन कृपणेन विहन्यते
मूर्खलोकमयी सृष्टिर् मन एवासदुत्थितम् । या शक्ता न वशीकर्तुं न सा रामोपदिश्यते
अभिजातस्वरूपैषा प्रज्ञाक्षोदेषु न क्षमा । नोपदेशगिरां योग्या परिपूर्णेव संस्थिता
बिभेत्य् एषा हि वीणायास् तन्त्रीगुणतनुध्वनेः । बन्धोर् अपि सनिद्रस्य बिभेति वदनद्युतेः
हसतो ऽपि जनाद् उच्चैर्भीतभीता पलायते । स्वेनैव मनसाप्य् अज्ञा किलैषा विवशीकृता
सुखलवविवशा द्विषेव तप्ता हृदयगतेन निजेन चेतसैव । विधुरितधिषणा न वेत्ति सत्यं तद् अवितथं परिमोहिता मुधैव
संसारसागरासारकल्लोलेषूह्यमानया । मन एव न मूकं स्वं यया जनतया जितम्
आत्मलाभमयोदारफलाभिर् इह सा मया । विचारोक्तिभिर् एताभिश् शास्त्रे ऽस्मिन् नोपदिश्यते
न पश्यत्य् एव यो ह्य् अन्धस् तस्य कः खलु दुर्मतिः । विचित्रमञ्जरीचित्रं सन्दर्शयति काननम्
कः कुष्ठघर्घरघ्राणं नानामोदविचारणे । मूर्खम् आत्मोपदेशे च प्रमाणं कुरुते ऽमतिः
विपर्यस्तेन्द्रियं मत्तं मदिराघूर्णितेक्षणम् । धर्मनिर्णयसाक्षित्वे कः प्रमाणीकरोत्य् अधीः
कश् शवं वा श्मशानस्थं समुपायकथां शठः । परिपृच्छति सन्देहे कश् च मूर्खं प्रशास्ति वै
येनाशयबिलस्थो हि मूको ऽन्धो ऽपि न निर्जितः । मनोव्यालस् स दुर्बुद्धिः कथं नामोपदिश्यते
जितम् एव मनो विद्धि वस्तुतो यन् न विद्यते । निकटात् सा चिरास्तैव या शिला नैव विद्यते
मनो न विजितं राम येनासद् अपि दुर्धिया । तेनाग्रस्तविषेणैव म्रियते विषमूर्छया
ज्ञः पश्यति सदैवात्मा स्पन्दन्ते ज्ञानशक्तयः । इन्द्रियाणि स्वधर्मेषु मनो नाम किम् उच्यते
प्राणानां स्पन्दिनी शक्तिर् ज्ञा शक्तिः परमात्मनः । इन्द्रियाणां निजा शक्तिर् एवं को ऽत्र निबध्यते
सर्वाश् च शक्तयस् तस्य सर्वशक्तेः किलात्मनः । पृथक्ता चान्यता चेयं कुतो नामेतरोत्थिता
किं नाम जीव इत्य् उक्तं येनेहान्धीकृतं जगत् । चित्तं चैवासद् एव त्वं विद्धि कास्त्य् अस्य शक्तता
मनोनिर्दग्धदृष्टीनां दृष्ट्वा दुःखपरम्पराः । मतिर् मे करुणाक्रान्ता राम मुग्धेव तप्यते
कः किलात्र कुतः खेदो यन् मूर्खः परितप्यते । दुःखायैव हि जायन्ते करभाः प्राकृतास् तथा