तत्र मुनयः नृपाश्च तिष्ठन्तः, निर्मलमणिसदृशशुद्धचित्ताः, हृदयानि स्वच्छन्दनिश्वासवत् विश्रामं लब्धवन्त इव। तदा सर्वदिगन्तरं पूरयन्, घनघर्जननादोपमः, मध्याह्नशङ्खनिनादतुल्यः, सागरकलकलोपमश्च महान्नादः समुत्पन्नः। तेन महता नादेन मुनिवचनानि नष्टानि, यथा कुक्कुटकूजनानि घननिनादेन तिरस्कृतानि भवन्ति। मुनिः तर्हि सभायाम् अवोचनं न्यवारयत्, यः हि महानिर्वाहे नादे तत्त्वस्य सारः नश्यति, स कथं प्रकाशयेत्? क्षणमात्रं तं मध्याह्नकलकलं शृण्वन्तः, शान्ते कलकले, मुनिः रामम् इदं प्राह— "राम, अद्यकथितानि सर्वाणि तव निगदितानि; शेषं यदवशिष्टं, श्वः प्रातः समाख्यास्यामि, हे रिपुघ्न। अधुना द्विजातीनां विधिसम्मतः मध्याह्नकर्मसमयः प्राप्तः; तद् आचरामः, किल महान्तोऽत्र प्रतीक्षन्ते। त्वमपि, भाग्यवन्, उत्तिष्ठ, सर्वाणि स्नानदानपूजनादिकर्माणि यथाविधि सम्यक् कुरु।" एवं उक्त्वा मुनिः दशरथेन सह उत्तस्थौ; यथा पूर्वाचलात् चन्द्रार्कौ उदितौ, तथा सभा अपि समुत्थिता। तयोः समुत्थानेन, सर्वे सभासदः स्थित्वा, तेषां नेत्राणि सस्मितपङ्कजदण्डसदृशानि मृदुसंवहनेन स्पृष्टानि इव। सा च सुन्दरी, कर्णाभरणे भ्रमरपुञ्जेन भूषिता, पद्मदलकरं कम्पयन्ती, विंध्यगजयूथीव समुत्थिता। तस्याः कङ्कणानि पारस्परिकसंघर्षेण रजःपाण्डुनीकृतानि, सायंतनमेघरागितदिगन्तमिव दर्शयन्ति। उपरिचेलके पतति, भ्रमराः गुञ्जन्तः संचारन्ति, तस्याः किरीटमणितोरणमिव व्योम इन्द्रधनुषोपमं विराजते। प्रियतमा तस्याः लतासदृशहस्तेन चामरव्यजनं वहन्ती, गजयूथगतिवनमार्गमिव चालयन्ती। तस्याः कङ्कणरत्नवलयसंघट्टनिनादैः वस्त्रं विक्षिप्तं, यथा मन्दारमालावातेन वनान्तरे विक्षिप्यते। सा कस्तूरीमृदुजलधररूपिणी, शरदम्बरमिव भूमौ व्याप्य स्थितवती। तस्याः केशेषु रक्तरत्नपुञ्जाः शोभन्ते, वस्त्रपर्यन्ताः सायंतनपद्मसञ्चलनमिव निर्मिमीलुः। तस्याः पद्ममुखात् मणिप्रभाधाराः स्रवन्त्यः, पद्मिनीसरित्सलिलतरङ्गगतिसदृशा गतिः, नूपुरध्वनिभिः ललिततरङ्गाः श्रूयन्ते। एवं तस्याः सृष्टिः, शतशैलसमाकीर्णा, बहुजनसमृद्धा, नूतनसृष्टिरिव जाताऽभवत्। ततः नृपतेः प्रणम्य, प्रभवः सभासदः राजमहालयात् निर्गत्य, मणिविलसिततरङ्गा इव सागरतः निर्गता इन्द्रधनुषमिव निर्मिमुः। अमात्यभृत्याः राजधर्मविदः वसिष्ठं नृपं च प्रणम्य स्नानाय जग्मुः। वामदेवविश्वामित्रादयश्च वसिष्ठं पुरस्कृत्य स्नानसज्जाः स्थिताः। तत्र दशरथनृपः मुनिसभाम् अभिवन्द्य, तैः विसृष्टः, स्वकार्ये प्रवृत्तः, हे रिपुघ्न। अरण्यवासिनोऽरण्यं, नभोगामिनो व्योम, नगरवासिनो नगरं प्रति प्रतिनिवृत्ताः, प्रातः पुनरागमाय। राज्ञः वसिष्ठस्य च निवेदनात्, स्नेहात् विश्वामित्रमुनिः वसिष्ठगृहे रात्रिं न्यवसत्। वसिष्ठः, ब्राह्मणराजर्षिभिः सेव्यमानः, रामेण दशरथात्मजैः चोपचर्यमाणः। स मुनिवरः, सर्वलोकपूजितः, स्वाश्रमं जगाम, देवसमूहेनानुगतः, ब्रह्मेव ब्रह्मलोकं प्रतिनिवृत्तः। तस्मात् स्थलात् मुनिः रामं दशरथात्मजान् च, पादाभिवन्द्य, विससर्ज। य एवमाकाशगामिनः, स्थलगामिनः, जलचरान्, स्वगुणकीर्तननिवासिनः च, तान् विसृज्य, क्रमशः द्विजातीनां नित्यकर्माणि स्वाश्रमे सम्यक् अकारयत्। ते वीर्यवन्तः कुमाराः, शशिसदृशप्रभाः, स्वगृहं गत्वा, सर्वाणि नित्यकर्माणि सम्यक् अकुर्वन्। वसिष्ठो राघवो नृपाश्च मुनयः ब्राह्मणाश्च स्वस्वगृहेषु स्वकार्याणि तदा न्यवर्तयन्। ते पद्मोत्पलशतदलसुरसरोवरस्नानं कृत्वा, चक्रवाकहंसक्रौञ्चसेवितेषु सरःसु, स्नात्वा। ततो गवां भूमेः सुवर्णस्य शय्यासनस्य च ब्राह्मणेभ्यः दानं चक्रुः, अन्नवस्त्रसहितम्। स्वस्वराजमहिष्वासु सुवर्णरत्नमण्डितेषु, अच्युतं ईशं वह्निं सूर्यं च देवतान् सम्यक् अर्चयन्तः। पुत्रैः पौत्रैः मित्रैः सेवकैः बान्धवैः सह, यथोचितं भोजनं चक्रुः। तस्मिन्नभिनवपुरीमध्ये, दिनस्य षोडशांशशेषे, मन्दसुगन्धवायुसुखे, सायंतनं समयं यथाकालं स्वजनैः सह व्यतीयायुः। सायंतने, सूर्यास्तमिते, सायंकाले विधिवत् नित्योपासना, अघमर्षणपाठः, शुभस्तुतिगानानि, रम्यगीतानि च क्रियन्ते स्म। तदा, शशिनि, कृष्णलोचनस्त्रीदुःखहरिणि, क्षीरसागरोदितचन्द्रमसदृशे, हिमरश्मिप्रसारेणोदिते। शनैः पुष्पशय्यायां, कर्पूरमुष्टिप्रकीर्णायां, पूर्णचन्द्रमण्डलसदृशसुखायां, राघवाः स्वस्थानं प्रापुरिति। एवं तत्र दिव्येऽस्मिन् समये सभायां नानाविधैः पुण्यकर्मभिः, स्नानदानपूजनादिभिः, रमणीयया गत्या, सर्वेऽपि धर्मनिष्ठाः स्वकार्याणि सम्यक् अकुर्वन्।