श्रोतृकाङ्क्षया, तत्र मुनिसभायां स्थिता भूमिवत् स्थिरा मुनयः, वायुनिर्मुक्ते पद्मवन इव निश्चलाः, मौनमासाद्योपविशत्। तत्र स्त्रियः, यासां मदो मोहः प्रबलेन च क्षीणः, ताः चिरवैराग्यनिष्ठेवान्तःशान्तिम् अवापुः। तासां पद्मसदृशानि हस्तानि शान्तानि, श्रोतृभावेन स्थितानि; चामराणि मूकघण्टानिव, मौननिष्ठया स्थगितानि। राजानः च मुनयश्च, नासाग्रसमीपे स्थिरं तर्जनीसन्धिं स्थापयन्तः, सूक्ष्मज्ञानविमर्शाय मनः समाहितवन्तः। तत्र रामः, प्रभाते पद्ममिव विकसन्, तमो त्यक्त्वा दिवाकाशमिव, स्फुरितवान्। दशरथनन्दनः रामः, वसिष्ठस्य वचांसि मेघनिनादमिव वर्षायाम् एकचित्तेन शृण्वन्, मयूर इव सञ्जातहर्षः स्थितः। भरतः अपि, मनः सर्वविषयान्निवर्त्य, कपिवद् चपलत्वं संहृत्य, मन्त्रिभिः सहितः, श्रोतृभावे यत्नपूर्वकं स्थितः। लक्ष्मणः, येन वसिष्ठोपदेशेन शुद्धचन्द्रात्मा साक्षात्कृतः, विवेकस्वरूपः, उपदेशातीतः, तत्र विराजमानः। शत्रुघ्नः, शत्रुनाशकः, पूर्णचेताः, पूर्णचन्द्रवत् प्रमोदितः स्थितः। सुमित्रानन्दनः, शीतरश्मिचन्द्रसमानः, हृदयविकसितः, तत्र पद्ममिव स्थितः। तत्र मुनयः राजानश्च, निर्मलमणिसदृशशुद्धचित्ताः, हृदयानि स्वच्छन्दं श्वासवन्त इव अनुभूयन्त। अथ सर्वदिक् व्याप्य, भेरीघोषसमन्यः, प्रलयमेघघोष इव, मध्याह्नशङ्खनिनाद इव, समुद्रकल्लोलसमानः, महान् शब्दः उत्पन्नः। तेन शब्देन मुनिवचनानि, यथा मेघनिनादेन कोकिलध्वनयः तिरस्क्रियन्ते, तथैव तिरस्कृतानि। तदा मुनिः सभायां वाक्यम् उपरमयत्; यः हि महाशब्दे तत्त्वसारं नष्टे, तं कः प्रकाशयेत्? क्षणमात्रं तं शब्दमाकर्ण्य, मध्याह्नकल्लोलशान्तौ, मुनिः रामम् अभ्यभाषत। "राम, अद्यकथितानि सर्वाण्याख्यातानि; शेषं श्वः प्रभाते कथयिष्यामि, हे रिपुघातिन्। इदानीं मध्याह्नकाले द्विजातीनां विधानकर्म समयः; कर्तव्यं, महात्मानः प्रतीक्षन्ते। त्वमपि, सौम्य, स्नानदानपूजादिकर्माणि सम्यक् कुर्वस्व।" एवमुक्त्वा, मुनिः दशरथेन सह उत्थाय, सभायाः उत्थानमिव चन्द्रसूर्ययोः पूर्वपर्वतान्निर्गमनम्। तयोः उत्थानेन, सर्वेऽपि सभासदः, नयनानि पद्मनालसदृशानि, मृदुवायुस्पर्शवद्, उत्थाय स्थिताः। सा स्त्री, मकरन्दमधुकुलविभूषितकर्णाभरणा, पद्महस्तया कम्पमानया, विन्ध्यगजयूथिनीव, उत्थिता। तस्या वलयाङ्गदाः परस्परसङ्घर्षेण रजसा लोहिताभाः, मणिविदलितमेखलाघनस्य संध्याम्बरमिव विभ्राजमानाः। सा, उत्तरीयं स्रंसमाने, भ्रमराः निनदन्तः, शिरसि महाकीर्तिमुकुटेन, दिवम् इन्द्रधनुष्मदिव शोभयन्ती। प्रियस्य लतायाः हस्तेन चामरं विचालितम्, गजयूथगतवनमार्गमिव उत्पादितम्। वलयमणिकिङ्किणीनिनादेन सा वस्त्रं प्रावर्तयन्ती, मन्दारमालावातनद्धमिव कानने। सा, कस्तूरीमिश्रितमेघरूपिणी, शरदाकाशविस्तारवद् भूमौ व्याप्य स्थितवती। तस्या जटासु रक्तमणिगुच्छाः, वस्त्ररेखाः सायंतनपद्मविलोलतामिव, दिनकर्मसमाप्तिं सूचयन्ति। तस्या मुखपद्मात् मणिप्रभास्रोतांसि स्रवन्ति, पद्मह्रदतरङ्गगत्याः, नूपुरध्वनिसुरलहरीश्च स्रवन्ति। तत्रैव, सृष्टिः नित्यनूतना, शतशैलसमाकीर्णा, प्राणिसमूहयुक्ता, नवोत्पन्नेव, अभवत्। ततः राज्ञे प्रणम्य, राजानः राजमहालयात् निर्गच्छन्तः, रत्नमालाविलसिततरङ्गा इव, इन्द्रधनुषा भूषिता इव। सामन्तमन्त्रिणः, नीतिशास्त्रविशारदाः, वसिष्ठं राजानं च प्रणम्य, स्नानाय जग्मुः। वामदेवविश्वामित्रादयः, वसिष्ठं पुरतः स्थाप्य, स्नानाय समुपस्थिताः। तत्र, दशरथः मुनिसभां सत्कृत्य, तैः विसृष्टः, स्वकार्याणि कर्तुं गतः, हे रिपुघातिन्। अरण्यवासिनः अरण्यं, नभोगाः नभः, नगरवासिनः नगरं प्रत्यगच्छन्, प्रातः पुनरागमनाय। राज्ञो वसिष्ठस्य च प्रार्थनया, स्नेहात्, विश्वामित्रः वसिष्ठगृहे रात्रिं न्यवसत्। वसिष्ठः, ब्राह्मणश्रेष्ठराजर्षिभिः सेव्यमानः, रामदशरथपुत्रैः सहितः सत्कृतः। स मुनिः, सर्वलोकपूजितः, स्वाश्रमं ययौ, देवसमूहेनानुगतः, ब्रह्मा ब्रह्मलोकमिव। तस्मात् स्थलात्, रामं दशरथपुत्रांश्च, पादाभिवन्द्य, विसृज्य, प्रेषयामास। नभोगान्, भौमान्, जलचरांश्च, स्वगुणकीर्तिप्रवर्तमानान्, क्रमशः विसृज्य, स्वाश्रमे द्विजातीनां नित्यकर्माणि समारब्धवान्। रामादयः तेजस्विनः कुमाराः, शशिसदृशप्रभा, स्वगृहाणि गत्वा, सर्वाणि नित्यकर्माणि सम्यक् निरवर्तयन्।