यत्र अद्य नगरी दृश्यते, विविधैः चञ्चलैः कर्मभिः पूर्णा, तत्रैव किञ्चिद् दिवसानन्तरं शून्यवनं वा निर्जनभूमिः उत्पद्यते। यः पुरुषः अद्य, हे राजन्, बलवान् राज्यं च शासति, सः अपि किञ्चिद् दिवसैः भस्मराशिं प्राप्तो भवति। स एव भीषणः वनप्रदेशः, व्योमवत् विस्तीर्णः पताकाभिः आच्छादितः, नगरीरूपं धारणं करोति। स एव घनः वनः, लताभिः आवृतः, अद्य दीप्तिमान्, किञ्चिद् दिवसैः, हे मुने, शुष्कभूमिं प्राप्नोति। जलम् भूमिं भवति, भूमिः जलराशिं; वस्तुतः, यत्र काष्ठं, जलं, तृणं, सर्वं संसारस्य परिवर्तनं करोति। यौवनं, बाल्यं, शरीरम्, धनसञ्चयः—एते सर्वे अनित्याः, तरङ्गवत् एकं रूपं त्यक्त्वा अपरं रूपं गच्छन्ति। अस्य संसारस्य जीवनम् वातेन विक्षिप्तदीपशिखावत् चञ्चलम्; त्रैलोक्यस्य वस्तूनां शोभा विद्युत्-प्रभावत् क्षणमात्रम् दीप्तिमान्। एषः भूतसमूहः सततं परिवर्तनं यथाञ्जनबीजसमूहः पुनः पुनः अंकुरयति। मनः वातेन कम्पितम्, अनन्तभूतधूलिं विक्षिपति, तत्र आपदां विपर्ययस्य नाट्यं, सौभाग्यदुर्भाग्यस्य दृश्यं भूषयति। एषः संसारः, मोहजन्यः, स्थिति-रूपेण दृश्यते; नर्तक्याः अभिनयवत्, संसारनटी नृत्यं आरम्भयति। सा मायाः निर्माति, गन्धर्वनगरसदृशी, विपर्ययस्य रचना करोति; सूक्ष्माङ्गविन्यासैः मोहिनी, विशालव्यवहारैः रमणीया। पुनः पुनः सा विद्युत्-प्रभासदृशं चञ्चलदीप्तिं प्रसारयति; हे ब्रह्मन्, संसारमोहः नृत्यवत् प्रकाशते। ते दिवसाः गताः, ते धनानि, तानि कर्माणि अपि; सर्वम् स्मृतिपथे प्रविष्टम्, वयं अपि क्षणेन प्रस्थिताः। प्रतिदिनम् पतनम्, प्रतिदिनम् पुनरुत्थानम्; अस्य भग्नरूपस्य, संसारस्य, न अन्तः। मनुष्याः पशवः भवन्ति, पशवः मानवत्वं प्राप्नुवन्ति; देवाः अपि दिव्यत्वं ह्रासयन्ति; हे प्रभो, किम् अत्र स्थिरम् अस्ति? सूर्यः, किरणैः दिनरात्रौ पुनः पुनः रचयन्, शीघ्रं कालं व्याप्य, विनाशसीमां पश्यति। ब्रह्मा, विष्णु, रुद्रः, सर्वे जीवाः केवलं विनाशं अन्विष्यन्ति, यथा जलानि ज्वालामुख्याग्निं प्रति धावन्ति। आकाशः, पृथिवी, वायु, अन्तरिक्षम्, पर्वताः, नद्यो, दिशः—सर्वे विनाशाग्नेः शुष्कद्रव्याणि। धनम्, बान्धवाः, सेवकाः, मित्राणि, सम्पत्तयः—सर्वम् विनाशभीते विषयी तृणवत् अप्रियं भवति। संसारस्थितयः, विदुषां स्मृतौ तावत् रम्याः, यावत् विनाशराक्षसः न आगच्छति। क्षणमात्रं समृद्धिः, क्षणमात्रं दरिद्रता; क्षणमात्रं स्वास्थ्यं, क्षणमात्रं रोगः। प्रत्येकं क्षणं, महा-मायायाः विपर्ययः आगच्छति; कोऽपि, विदुषां मध्ये अपि, संसारमोहात् विमुक्तः नास्ति। क्षणमात्रं, आकाशस्य विस्तारः तमसा मलिनः; क्षणमात्रं सुवर्णप्रभया शोभायमानः। क्षणमात्रं, नीलोत्पलमालाभिः मेघैः भूषितः; क्षणमात्रं, घोषैः नादयमानः, क्षणमात्रं, शान्तः। क्षणमात्रं, ताराभिः द्योतितः; क्षणमात्रं, सूर्येण शोभितः; क्षणमात्रं, चन्द्रेण प्रमुदितः; क्षणमात्रं, सर्वथा नष्टः। अत्यन्तगमनागमनैः, स्थितिविनाशैः, कोऽत्र, संसारस्य, भयात् विमुक्तः? क्षणमात्रं आपदः, क्षणमात्रं सौभाग्यः; क्षणमात्रं जन्म, क्षणमात्रं मृत्यु—हे मुने, किम् न क्षणमात्रम्? पूर्वं अन्यत् आसीत्, अधुना अन्यत्, दिवसैः परिवर्तितम्; हे प्रभो, यत् एकरूपं दृश्यते, तदपि न स्थिरम्। वस्त्रं घटरूपेण दृश्यते, घटस्य अस्तित्वं वस्त्रे दृश्यते; यत् न दृश्यते, तद् न अस्ति—एवं संसारचक्रः विपर्ययम् करोति। वीरः कापुरुषेण हन्यते, एकः शतं हन्ति; साधारणाः प्रभुत्वं प्राप्नुवन्ति—सर्वम् संसारस्य चक्रे पर्यवर्तते। संसारः सततं भ्रमं अनुगच्छति, मन्दचञ्चलतया, यथा तरङ्गसमूहः। बाल्यं केवलं किञ्चिद् दिनानि, ततः यौवनस्य शोभा, ततः वृद्धावस्था; शरीरम् अपि स्थिरं न तिष्ठति, यथा काष्ठं बाह्यवस्तुषु। क्षणमात्रं हर्षितम्, क्षणमात्रं दुःखितम्, क्षणमात्रं सौम्यत्वम्; मनः सर्वत्र नटवत् व्यवहारं करोति। इतः तत्र, इतः तत्र, इतः तत्र—एषः भाग्यः श्रान्तिहीनः, बालकस्य क्रीडावद्, वस्तूनि निर्माति। संगृह्य, प्रेरयित्वा, उपभुज्य, नष्ट्वा, आघात्य, ग्रसित्वा; अस्य जगतः निर्माता, शतशः उत्थानपतनैः कार्यं करोति। क्षणमात्रं अन्यत्, दिवसे अन्यत्, प्रातः अन्यत्, तथा; भाग्यं, मायाविशारदं, कश्चित् न पश्यति। यद् अद्य, न श्वः; यद् श्वः, न अद्य; यद् अन्यकाले, न अद्य; सर्वम् पुनः पुनः परिवर्तते। दुःखानि सततं, सुखानि दुर्लभानि; यथा दिनरात्रौ, मनुष्यस्य जीवनं पर्यवर्तते। ये जन्ममृत्युपर्यन्ताः, आगमनगमनयुक्ताः, तेषां न दुःखं न सुखं स्थिरम्। एकपादात् अन्यपादं, एषः पापः सर्वान् आपदं आनयति; सः दुर्भाग्यस्य शेषः, यथा कालस्य तमोऽवशेषः, असावधानतया परित्यक्तः। एवं संसारस्य अनित्यत्वं, भ्रमत्वं, विपर्ययः, विनाशः, सर्वत्र स्पष्टं दृश्यते, यत्र क्षणमात्रं सुखं, क्षणमात्रं दुःखं, क्षणमात्रं समृद्धिः, क्षणमात्रं दरिद्रता, क्षणमात्रं जन्म, क्षणमात्रं मृत्यु, क्षणमात्रं विषादः, क्षणमात्रं हर्षः, सर्वं अनित्यं, सर्वं भ्रममयम्।