अनन्ते, अपरिमिते, सर्वव्यापके, तेजस्विनि, नित्यशुद्धे च तत्त्वे कथं नाम परिसङ्ख्या समुत्पन्ना इति चिन्त्यते। मम यथार्थवचनानि सर्वाणि वस्तुनः स्वरूपमेव प्रकाशयन्ति, न तानि निर्बलानि, न विपर्यस्तानि, नापि विरोधयुक्तानि। यदा ज्ञानदृष्टिः विशदा भवति, जागरणं च शनैः समुत्थाय तिष्ठति, तदा त्वं स्वशान्तौ मम दृष्टिं सम्यक् ज्ञास्यसि—इति पर्याप्तम्। एषा शब्दार्थवाक्यानां रचना क्षणमात्रं तव मोहाय कल्पिता, उपदेशार्थं शास्त्रार्थबोधनाय च। यदा त्वं तत्तत्त्वं शुद्धतमं च ज्ञास्यसि, तदा शब्दस्य चार्थस्य, उक्तस्य च तात्पर्यस्य भेदं वस्तुतः विवेक्ष्यसि। एषा शब्दविलासरूपा विभेदक्रीडा शिक्ष्यार्थमुपकल्पिता; सा तु न विदुषां विद्यते, केवलं मूढानां कृते अस्ति। सर्वे गणनाः, इच्छाः, प्रयत्नाश्च आत्मनि नास्ति; ब्रह्म तु रागद्वेषरहितं, द्वैतातीतं च—एवमेव एषा एव वस्तुतः यत्र जगत् प्रतिष्ठितम्। एषा पुनः पुनः, नानाप्रकारैः, विस्तरेण चोच्यते, हे निष्पाप, यदा अन्तिमोपदेशकालः आगच्छति। वाग्विलासरहितया अयम् अतुलोऽन्धकारः अज्ञानस्य न नश्यति; अन्यस्य बोधाय प्रयत्नः विना न शक्यते। अयं हि, हे राम, परं मूढतमं मोहः, यः स्वनाशेच्छां प्रबोधयति, तेनैव ज्ञानं सम्पद्यते, यत् सर्वदोषान् निवारयति। यथा शस्त्रं शस्त्रेण, मलः मलेन, विषं विषेण, रिपुः रिपुणा निवार्यते, एवं अयं मोहः स्वनाशेन एव सुखदः; तस्य स्वरूपं न ज्ञायते, दृश्यते चेद् विनश्यति। एषा माया विवेकं सम्यग् आच्छाद्य लोकान् उत्पादयति, किन्तु सा न ज्ञायते—पश्य, एषा महती विचित्रता! अदृश्यत्वे स्फुरति, दृश्यत्वे विनश्यति; अनवबोध्यस्वरूपा माया नृत्यन्ती दृश्यते। अहो, एषा माया संसारबन्धनाय अद्भुता—सत्यरूपा न सन्ती अपि, सच्चैव प्रतियते, विदुषः अपि क्षोभं जनयति। अखण्डे तत्त्वे एव विभेदप्रतीतिं कल्पयन्ति, यः एतां मायां वेत्ति, स एव परमपुरुषः। दृढनिश्चयेन "एतत् वास्तवमस्ति न" इत्यादिना, ज्ञानप्राप्त्या च, यदा तत्त्वं प्राप्स्यसि, तदा मायायाः सारं विवेक्ष्यसि। जागरणात् पूर्वं तु, मम वचनेन प्रेरितं तव दृढनिश्चयं कुरु—"अज्ञानं नास्ति" इति। यत् किञ्चिद् इयं महान् चिन्तारूपप्रतिबिम्बः दृश्यते—यदि तदसत्यमिति निश्चयं करोति, स मुक्तिं प्राप्नोति। यद्वा मनसा एव प्रकटमिदं दृश्यते—यदि तद्वस्तुतः सत्यम्, ब्रह्मैव इति निश्चयं करोति, स अपि मुक्तिं प्राप्नोति। या तृतीया प्रतीतिः, या चलाचला, सा कल्पनाबन्धनम्; सा सर्वभूतानां जालवत् बन्धनं करोति। यः तु विरक्तचित्तः, संसारं अनिश्चितं, सच्चासच्च, स्वप्नमायामोहवत् पश्यति, स दुःखे न निमज्जति। यस्य आत्मबुद्धिः नानारूपकल्पनायामेव उदेति, यस्य च सत्यमिथ्याभावौ संकीर्णौ, तस्य केवलं अज्ञानमेव अस्ति। विकारादिदोषाः महात्मनि, परमात्मनि, न कदापि सन्ति, यथा विशुद्धे जले रजः न तिष्ठति। इयं कल्पना, या शब्दार्थाभ्याम् जगत् रंगयति, व्यवहारार्थमेव उत्पद्यते, आत्मनः न पृथक्। व्यवहाराभावे शास्त्रदृष्टयः न स्थिरतां यान्ति, यथा तन्तवः वस्त्ररहिताः न तिष्ठन्ति। अत्र अज्ञानपथे विचरता आत्मा न लभ्यते; आत्मज्ञानात् एव सः लभ्यते, तच्च शास्त्रार्थात् सम्पद्यते। हे राम, अज्ञाननद्याः पारं न प्राप्यते आत्मलाभं विना; स एव तदक्षयम्, अनिर्विकल्पम् अवस्थां। अयं मोहः, यः भ्रमं जनयति, कुतश्चित् उत्पन्नः, निश्चयेन स्थित्वा सत्यम् आच्छाद्य प्रतिष्ठितः। हे राम, कुतः अयं उत्पन्न इति न चिन्तय; यथा नाशं करिष्यसि, तत् एव विचार्यताम्। यदा अयं मोहः शान्तः, हे राघव, तदा त्वं सम्यक्, अविभक्तरूपेण, ज्ञास्यसि—कुतः अयम्, किम्, कथं च नष्टः। वस्तुतः, अयं नास्ति; अन्वेषणरहिते एव दृश्यते। असत्यस्य मोहरूपस्य कः स्वरूपं, कुतः वा, वेदितुं शक्नुयात्? अयं उत्पन्नः, वृद्धिं गतः, केवलं बाधनाय रूपं धारयति; तं बलात् नाशयित्वा, तदा तत्त्वतः ज्ञास्यसि। त्रिषु लोकेषु वीराः, बुधाः अपि, अज्ञानग्रस्ताः सन्तः, तत्त्वतः न वीराः, न बुधाः। अतः, अस्मिन् रोगालये, यत्नं कुरु भिषज्ये, यथा पुनः अयं जन्मदुःखं न ददाति। अज्ञानं समूलं विनाशय—यः सर्वदुःखनां एकैकसखः, अविद्यावृक्षस्य पुष्पम्, आपदां जननी। अयं विकृतदृष्टिः, या भयम्, विषम्, दुःखम्, आपदः च जनयति, यश्च हृदयम् घनतमोभिरेव पूरयति, ताम् अत्यज्य, भवसागरस्य पारं प्राप्नुहि। शृणु, हे राघव, अज्ञानरोगस्य औषधम्, यः विस्तारः, दुष्टोपचार्यः च, यः केवलं मिथ्याक्रुद्धचित्तदर्शनेन विनश्यति। शृणु, हे राम, तां सात्त्विकीं प्रकृतिं, या अहं वर्णयितुं सिद्धः अस्मि, मनसः शक्तेः परीक्षणार्थम्। या अमृतस्वरूपा, ब्रह्म, सर्वव्यापिनी, निरामया, चिद्बिम्बरूपा, अनन्ता, अनादिः, विमोहशून्या—सा एव अस्ति।