बुद्धिमन्तः स्वदुर्भाग्यदारिद्र्ययोगात् "एतन्मम भवेत्, एतन्मम भवेत्" इति चिन्तां कुर्वन्तः नापि भस्मापि शेषयन्ति। यः पुनः साधुवृत्त्या त्रयोऽपि लोकाः तृणसमाः इति सर्वदा वेत्ति, तम् अशुभानि सर्वाणि परित्यजन्ति, यथा वृद्धतृणं गवया परित्यज्यते। यस्य हृदि शुद्धसत्त्वस्य नित्यं विस्मयः प्रकाशते, यं लोकपालाः अविभक्तब्रह्माण्डवत् रक्षन्ति, सः सम्पूर्णरूपेण सुरक्षितः भवति। महताम् आपदाम् मध्येऽपि धर्मत्यागः न कर्तव्यः; यथा राहुः अमृतपानम् अधर्मेण कृत्वा नष्टः। ये तु शास्त्रसज्जनसंगतिम् आदित्यसदृशप्रभां सेवन्ते, ते मोहान्धकारे न पतन्ति। सर्वा अपदः अनिवार्यं आगच्छन्ति गच्छन्ति च; पुण्यकर्मणां कीर्त्या यशः अवश्यम् उदेति। ये स्वपुण्यैः न तुष्यन्ति, न विद्यासक्ताः, सत्यनिष्ठाः च, ते एव नराः; अन्ये पशवः इव। येषां हृदयाकाशं कीर्तिचन्द्रिकया दीप्तम्, तेषाम् एव रूपे क्षीरसागरस्थ इव श्रीहरिः निवसति। भोक्तव्यम् सर्वम् उपभुक्तम्, द्रष्टव्यम् अपि सर्वम् दृष्टम्; पुनः पुनः भोगेषु लोभः विना किं संसारबन्धनमोक्षणाय आवश्यकम्? स्वधर्मशास्त्राचारस्थित्या वर्तेत; मिथ्याभोगासक्ति त्यक्त्वा विमुक्तः भवेत्। गुणैः आकाशगमिभिः स्तुतिः क्रियेत; मृत्युपाशबद्धानां भोगाः न रक्षन्ति। येषां कीर्तिः पूर्णचन्द्रसमप्रभा, तान् सुराङ्गनाः गायन्ति; ते मृत्युम् अतिक्रम्य स्वर्गे गीतरूपेण जीवन्ति। कः नाम उत्तमपुरुषः दृढनिश्चयेन शास्त्रमार्गेण सन्मार्गेण चरतः सिद्धिं न प्राप्नोति? शास्त्रानुसारिणः शीघ्रं फललाभे न प्रवर्तेत; दीर्घकालेन पक्वं फलम् अधिकतरं भवति। शास्त्रसम्मतानि कर्माणि दुःखभीक्षुतृष्णाभयश्रमरहितानि कुर्यात्; तानि न नश्येयुः। आत्मा पुनः पुनर्जन्मनां भग्नकूपेषु विनष्टः; तस्मात् इहैव तं समुद्धरेत्। अधः पतनं न कुर्यात्; एषः शास्त्रः आपदां प्रतिरोधाय दृढं स्थाप्यः। संग्रामे गजभेदे प्राणसंकटे च धनस्य किम्? सत्पुरुषः शास्त्रमेव पश्येत्। विवेकपूर्वकं परीक्ष्यताम्—"एष प्रतिबिम्बम्, एष सत्यम्" इति; परनयेन मा व्रज, पशुवत्। अविवेकिनां चिन्तां त्यक्त्वा, या दुःखदा, अनिष्टा, शोचनीया च, घोरगाढनिद्रां परित्यज्य जागरूकः भव। निद्रां मा कुर्याः; वृद्धकूर्मवत् शनैः शनैः उत्तिष्ठ, बोधं स्वीकुरु, जरामरणनिवृत्तये। भोगार्थं संपत्तिसंचयः संसाररोगाय एव; सर्वत्र उदासीन्येन विपत्तौ अपि श्रीः प्राप्यते। कर्मिणां सुखं लोकाचारानुगुणेन, विवेकयुक्तेन, शास्त्रविरुद्धकर्मरहितेन च आचर्यम्। शुद्धाचारस्य, एकान्तवासिनः, दुःखसुखेऽपि अलुब्धस्य दीर्घायुः, यशः, गुणाः, श्रीः च एकत्र प्रस्फुटन्ति, यथा जूहीपुष्पलता फलाय विकसति। पूर्णसिद्धिः सर्वं अतिशेते, तस्मात् सर्वत्र सर्वदा सर्वं साध्यम्; तस्मात् शुभं स्वपरिश्रमं न कदापि त्यजेत्। देवाः अपि, उन्नतान् सन्तः, शक्तियुक्तैः दैत्यैः जय्यन्ते, यथा कमलाकुलैः सरोभिः गजाः निगृह्यन्ते। मरुत्तस्य यज्ञे सम्वर्त्तमहर्षिः ब्रह्मवत् देवासुरसमूहम् अन्यं सृष्टवान्। विश्वामित्रः अपि महातपस्वी अतिदुर्लभं फलम् अत्यायासेन तपसा पुनः पुनः प्राप्तवान्। उपमन्युः अपि दुर्भाग्येन पिष्टकुद्रवपीयूषसदृशं दुर्लभं क्षीरसागरं प्राप्तवान्। कालः अपि अतिबलविवेकबलात् विष्णुब्रह्मादीन् त्रैलोक्यविजयीः तृणवत् कृत्वा, श्वेतद्वारेण विजितः। सवित्री अपि स्नेहेन यमं जित्वा, सत्यवतः पतिं परलोकात् पुनरानयत्। न हि किञ्चन इह श्रेष्ठं येन फलं न दृश्यते; यत् नियतम्, तत् सर्वगुणसम्पन्नेन विचिन्त्यम्। आत्मज्ञानमेव सुखदुःखयोः कारणमूलम्; तस्मात् तत् साध्यं श्रेष्ठेन। विषयसङ्कल्पदोषदृष्ट्या कस्यापि दुःखं विना किञ्चन कष्टहीनं न लभ्यते। चञ्चलता परब्रह्म, शम एव परं पदम्; तथापि परमशम एव शुभः इति विद्यात्। मदं त्यक्त्वा, नित्यशमं स्वीकृत्य, विवेकपूर्वकं सत्पुरुषसेवया उत्तमाचारः साध्यः। न तपो, न तीर्थं, न शास्त्राणि, सत्संगात् संसारसागरात् उद्धर्तुं समर्थानि। यस्यानुदिनं लोभो मोहः क्रोधः च क्षीयन्ते, सः स्वकर्मणि शास्त्रानुसारिणः, सः सत्पुरुषः। आत्मविद्भिः संगेन तस्य बुद्धिः जाग्रति, येन दृश्याभावः अनुभूयते। दृश्ये पूर्णतः अभवति, तदा परं केवलम् अवशिष्यते; सर्वस्य अभावे जीवः शीघ्रं तत्र लीयते।