सर्वं तत्त्वमेव, शून्यरहितं तद् अधिष्ठानमिव स्थितम्, तस्मिन् चिदाकाशे, प्रिय, स्वप्रकाशाः इव एतानि प्रतित्यानि दीप्तिमन्ति। यथा तिमिरदृष्टस्य दृष्टयः सहजं केशपिण्डवत् प्रकटन्ते, एवं तत्र सृष्टयः अपि प्रकटन्ते। यथा आत्मनं जानाति, तथा क्षणेन अनुभूयते; तस्माद् चिदाकाशे, असत्यमपि सत्यमिव प्रतिते तस्य प्रतित्या। अत्र तु न किञ्चिद् वस्तुतः सत्यम्, नापि असत्यम्; यद्रूपं चेतना पश्यति, तदेव निष्कलंकं उदेति। यथा रज्जु आदि दृश्यन्ते, एवं वयम् अपि उद्भूताः; सत्यम् वा असत्यम् वा, किं तेन, प्रिय, यतः तेषु केवलं कल्पना अस्ति। अनन्ते चिदाकाशे, सर्वव्यापि निराकारः चेतना यथेष्टं उदेति, विचरति, एवं तत्र पूर्णतया दीप्तिमन्ति। यत्र चेतना रज्जु आदि रूपे प्रकटते, तत्र तस्य तद्रूपानुभवेन पूर्णतया स्थितम्। स्वप्नस्य प्रतितिः 'जगत्' इति कथ्यते; चिदाकाशे तस्य रूपं मृगतृष्णायाः जलप्रतीति इव। यत्र चिदाकाशः जागृतः, तत्र 'दृश्य' इति नाम; यत्र सः सुप्तः, तत्र तस्यैव तत्त्वेन 'मोक्ष' इति नाम। सः न कदापि पूर्णतः सुप्तः, नापि पूर्णतः जागृतः; ज्ञेयम् यद् चिदाकाशः एव जगत् रूपेण प्रतितः। मोक्षः सृष्ट्याः महिमा, सृष्ट्याः महिमा मोक्षः; तयोः अर्थभेदः नास्ति, यथा पर्यायशब्दयोः। परमार्थे 'जगत्' नामरूपं स्वभावं पश्यति, यथा तिमिरदृष्टस्य नेत्रे केशः वा पिण्डः। न किञ्चिद् केशपिण्डवत् वस्तु अस्ति; सा प्रतितिः एवं तिष्ठति। न किञ्चिद् दृश्यं, न किञ्चिद् वस्तुतः अस्ति; एवं चिदाकाशः प्रतिष्ठितः। सर्वत्र सर्वं अनुभूयमानं एव अस्ति; न किञ्चिद् अननुभूतं अस्ति। एषः शान्तः, नित्यः, सर्वव्यापी; एवं तिष्ठति, संशयविभागरहितः—तस्मात् तत्रैव तिष्ठ। महाचेतनारूपं घनं पर्वरन्ध्रवत्, शान्तं, व्योमवत् प्रकाशमयम्; न किञ्चिद् अस्तित्वम्, नापि अनस्तित्वम् दृश्यते; यदस्ति, तदेव शुभं दीप्तिमन्ति। रज्जु, सर्प, घटस्य हेतोः, तस्मिन्नेव क्षणे, यमदूतैः प्रार्थितः, यमः इदं वचनं उवाच—श्रुणु रघुनन्दन। यदा ते पृथक्त्वं यान्ति, स्वकथां शृण्वन्ति, तदा रज्जु आदि निश्चितं विमुक्ताः भविष्यन्ति। कदा, कुत्र, कथं च तव कथनात् स्वकथां शृण्वन्ति, भगवन्? केन तद् वृत्तान्तक्रमं शृण्वन्ति? कश्मीरस्य महापद्मसरोवरतीरे, पुनः पुनः मत्स्ययोनि-परम्परानुभवेन, कामातुराः, कालात् प्रलयं यास्यन्ति; तत्र पद्मसरोवरे हंसाः भविष्यन्ति। तत्र, जलकुमुदमालासु, पद्मसमूहासु, शेवाललतासु, यत्र तरङ्गाः वलयन्ति—श्वेतकुमुदशय्यायाम्, नीलपद्मलतासु, हिमबिन्दुसमूहव्यूहितमेघरेखासु, शीततरङ्गवर्तासु—विश्वभूषणाः तेषां सरांसि जलानि च भोगान् भुक्त्वा, तत्र दीर्घकालं क्रीडित्वा, अन्ते विशुद्धिम् प्राप्ताः। ते, योगेन संयुक्ताः, मोक्षार्थं पृथक्त्वं यास्यन्ति, यथा रजः, सत्त्वं, तमः च संयोगात् पृथक् भवन्ति। कश्मीरदेशे अद्भुतनगरं पर्वतैः भूषितं, 'अधिष्ठान' नाम्ना प्रसिद्धं भविष्यति। तस्य मध्ये 'प्रद्युम्नशिखर' इति शिखरं, पद्मस्य चक्रवत् मध्यभागे प्रकाशमानं भविष्यति। तस्य पर्वतशिखरे, कश्चित् राजा स्वप्रासादं निर्मास्यति, मेघशिखरपिनाकवत् महागृहं, शिखरशिखरम्। गृहस्य उत्तरपूर्वकोणे, पर्वतदीवारम्भे, गुहायां, यत्र वातः चिह्निततृणानि सञ्चालयति—तत्र प्रासादे, दानवः 'व्यालः' चटकः भविष्यति, अल्पविद्यायुक्तशिष्यवत्, निरर्थकं कूजनं कुर्यात्। तस्मिन्नेव स्थले, राजा 'श्री यशस्करदेवः' भविष्यति, दिवौकस इन्द्रवत्। तस्य गृहे दानवः 'दामः' मक्षिका भविष्यति, स्थूलस्तम्भस्य विवरे मृदुस्वनं कुर्यात्। तस्मिन्नेव अधिष्ठाननगरे, 'रत्नावलिविहार' नाम विहारः भविष्यति। तत्र, राजमन्त्रिणः 'नरसिंह' नाम्नः, बन्धनमोक्षयोः दर्शनं तामलकीफलवत् हस्ते सुस्पष्टं भविष्यति। तस्य गृहे 'कटः' नाम पक्षी, मायावी दानवः, तिंत्रिणदण्डकपञ्जरे क्रीडनीयः भविष्यति। स मन्त्रिणः नरसिंहः दाम, व्याल, कटादीनां सम्बन्धे काव्यमयां कथां कथयिष्यति। तां कथां शृण्वन्, कटः पक्षी, स्वस्वरूपं स्मृत्वा, अन्तर्यामि परममोक्षं प्राप्स्यति, मिथ्याज्ञानं शान्तम्। प्रद्युम्नशिखरस्थः कलविङ्कः अपि तां कथां शृण्वन्, स्वकथां स्मृत्वा परममोक्षं प्राप्स्यति। राजप्रासादस्य दारुषु व्रणस्थः मक्षिका अपि, संयोगात् तद् शृण्वन्, शान्तिं यास्यति। एवं रघव, प्रद्युम्नशिखरचटकः, राजप्रासादमक्षिका, उद्यानशल्यः च मोक्षं यास्यन्ति। रज्जु, सर्प, दण्डस्य सर्ववृत्तान्तः तुभ्यं उक्तः; अयं जगत् केवलं माया—शून्यतमः, किन्तु परमदीप्तिमान्।