यत् तु देहाः गाढसंस्काररहिताः, देवद्विषः च स्थैर्यरहिताः सन्ति, तेषां हिंसास्पृहा शीघ्रं नष्टा, यथा शुद्धमृत्तिका सम्यक् समूढा। तदनन्तरं, 'कथं वयं अस्मिन्संसारे सुरक्षिताः स्थास्यामः?' इति चिन्तयन्तः तैः भयेन आक्रान्ताः, शोकमुपगताः, जलहीनपङ्कजैः इव विशीर्णाः अभवन्। तेषु ये स्वात्मस्नेहेन बद्धाः आसन्, तैः भोजनपानरमणीयता अनुभविता, संसारबन्धे स्थिताः, तीक्ष्णाः, पुनः पुनर्जन्मबन्धनबद्धाः अभवन्। ततः तस्मिन् युद्धे, भयात्, ते निर्बलाः अभवन्, यथा वनमृगाः मदोन्मत्तगजसमूहपरिवृताः। 'वयं म्रियेम, वयं म्रियेम' इति चिन्तया आक्रान्ताः, आशाः विदीर्णाः, युद्धे मन्दमन्दं भ्रमन्तः, ऐरावतक्रोधे प्रविष्टाः इव। ये केवलं देहस्थितिम् इच्छन्ति, भयग्रस्ताः, तेषां मूर्धनि मृत्युः दुर्भाग्यप्रदं पादं न्यस्य निर्बलत्वात् विनाशं प्रापयत्। तदनन्तरं, बलक्षयात्, ते शूरश्रेष्ठं हन्तुं असमर्थाः अभवन्, यथा क्षीणसमिधाः अग्नयः हविषः दग्धुं न शक्नुवन्ति। देवैः प्रहार्यमाणाः, ते युद्धे युद्धाय असमर्थाः अभवन्, सर्वाङ्गविदारिताः शूराः साधारणाः इव स्थिताः। किं बहुना? मृत्युभयेन आक्रान्तचित्ताः दानवाः युद्धभूमेः पलायिताः, देवैः अग्रे गच्छद्भिः। सर्वे पलायमानाः, दानवपर्वतेषु, प्रसिद्धेषु असुरनिवेषेषु, दामव्यालाख्येषु, दिशः दिशः धावन्तः। ततः दानवसेना सर्वतः पलायिता, युगान्ते वातेन विक्षिप्तताराजालमिव पतिता। देवपर्वतानां गुहासु, शिखरशिलासु, समुद्रतीरेषु, मेघपटलानि च—सर्वत्र। समुद्रवर्त्मसु, कन्दरनदीषु, मरुभूमिषु, दिशान्तेषु, दावाग्निपीडितवनान्तरेषु—सर्वत्र। युद्धभूमेः रिक्तकोषेषु, ग्रामनगरादिषु, तीक्ष्णयक्षाक्रान्तवनान्तरेषु, दावाग्निपीडितमरुभूमिषु—सर्वत्र। लोकालोकपर्वतस्य सीमायाम्, पर्वतेषु, सरसिषु, आन्ध्रद्राविडकाश्मीरपरस्यनगरिषु—सर्वत्र। विविधसागरतरङ्गेषु, गङ्गाजलकुम्भेषु, दूरद्वीपेषु, जम्बूवनान्तरेषु—सर्वत्र। सर्वत्र, देवद्विषः पर्वतसमाः, भग्नाङ्गुलिपादाः, भग्नबाहुहस्ताः, पतिताः। शाखासु उल्बणविसृतानि, रक्तधाराः प्रवहन्ति, विखण्डितदेहशिरसः, क्रोधेन विकटदृष्टयः, प्राणविलयसमये। स्वशस्त्रप्रहारैः भग्नकवचाः, विदारितवस्त्राणि, दूरतः पतितानि। गलदेशे शिरस्त्राणानि लग्नानि, कठोरशब्देन भयम् उत्पादितम्, तीक्ष्णशिलाभिः छिन्नाङ्गानि लम्बन्ति। सुमद्वेल्लवृक्षशूलैः विदारितवक्षः, शतधा विदारितशिरसः, शिलाफलकानि तीक्ष्णतया आहतानि। सर्वे दानवनायकाः, सर्वशस्त्रधारिणः, पतनसमये त्वरितं विनष्टाः, तेषां धूलिः सर्वदिशः लीनम्, यथा सागरः जलम्। ततः शम्बरः, युगान्ताग्निवत् क्रोधेन दग्धः, दामव्यालकटनामदानवान् प्रति तीक्ष्णतया दग्धवान्। तस्य भीत्या, दामव्यालकटा दानवाः दानवसेनां परित्यज्य सप्तमपातालं गताः, तत्र स्थिताः। तत्र, यमस्य सेवकाः, कुकुहा नाम्ना, प्रेतान् भीषयितुं समर्थाः, नरकसागरस्य रक्षकाः स्थिताः। तैः मेघरूपेण चिन्ता सञ्जाताः, क्रमशः पुत्रीः दत्ताः। तैः सह, तैः कृतघ्नैः तत्र दशसहस्रवर्षाणि कालः व्यतीतः, मनः हिंस्रवृत्तिभिः आकृष्टम्। 'एषा रमणी मम, मम, अहं तस्याः स्वामी' इति मिथ्याभिमानबन्धनैः कालः गतः। ततः कदाचित् धर्मराजः तत्र आगतः, महानरकविचाराय। त्रयः असुरा धर्मराजं न ज्ञातवन्तः, न नमितवन्तः, सेवकं इव मान्य, स्वविनाशं प्राप्तवन्तः। ततः वैवस्वतस्य आज्ञया, तीक्ष्णाग्निपृष्ठे स्थापिताः, भ्रूभिः दृढनिश्चयेन। तत्र, स्वमित्रैः, पत्निभिः, स्वजनैः सह, दुःखेन विलपन्तः, दावाग्निपीडितशाखवृक्षैः इव दग्धाः। स्वकृरूरवृत्तिभिः, तैः पुनः तादृशेषु रूपेषु जन्म प्राप्तम्—शस्त्रधारिणः, व्याघ्राः, राजसेवकाः। ततः तं जन्म परित्यज्य, सुह्मेषु काकाः अभवन्; ततः गृध्राः, ततः बकाः अभवन्। तेषां विकृतमना, त्रिगर्तेषु शवाः, बार्बरानां मध्ये मेषाः, मगधेषु कीटाः अभवन्। अत्र, जन्तूनां जन्मान्तरपरम्परा मोहिनी; अद्य, हे राम, काश्मीरवनमार्षेषु मीनाः सन्ति। दावाग्निना दग्धाः, कृशपङ्के स्थिता, न म्रियन्ति न जीवन्ति, क्षीणमस्मिन्मोसेन। विविधजन्मान्तरं पुनः पुनः प्राप्त्वा, समुद्रतरङ्गैः इव, उत्पद्य पुनः लीयन्ते। दीर्घकालं वृत्तिवातेन वाह्यमाना, भवसागरे प्रविष्टाः, तृणतरङ्गरूपेण देहधारिणः; अद्यापि शान्तिं न प्राप्ताः—वृत्तिबलस्य महत्त्वं विचिन्तय। अविवेकानुसरणात्, मनः स्वक्रीडया, तादृशं दुःखप्रदं आपदं स्वीकरोति, अनन्तदुःखस्य कारणम्।