जीवनं अत्यन्तं क्षणिकं, मृत्युः तु नितराम् अनिवर्तिनी; यौवनं अपि अत्यल्पकालिकं, बाल्यं च जडतायाम् एव विनष्टम्। अयं संसारः दोषैः कलुषितः, बान्धवाः भवबन्धनानि, भोगाः एव महारोगाः, तृष्णा मृगत्रिष्णिकेव। इन्द्रियाणि एव शत्रवः, सत्यं अपि असत्यत्वं प्राप्तम्, आत्मा आत्मानमेव ताडयति, मनः स्वयमेव विरोधि। अहङ्कारः कलङ्कः, बुद्धयः चञ्चलाः, कर्माणि अल्पफलानि, विनोदाः स्त्रीषु एव आसक्ताः। इच्छाः विषये एव लग्नाः, यद्यपि सुखरूपाः, स्त्रियः दोषध्वजाः, भोगाः निरसाः जाताः। सत्यं असत्यत्वेन गृहीतम्, मनः अहङ्कारमयम्, सतत्त्वं अविद्यमानत्वेन आवृतम्, भवस्य अन्तः न लभ्यते। आर्य, अन्तःक्लिष्टं मनः संतप्तम्, रागवर्णः प्रकाशते, वैराग्यं तु न कदापि प्राप्तम्। रजोगुणेन आहतं विज्ञानं तमसा अधिकं व्याप्नोति, सत्त्वं तु अतीव दूरे, अलभ्यम्। स्थिरता चाञ्चल्यं यान्ति, मृत्युः नित्यं समीपगः, दृढता मोहम् आप्नोति, आसक्तिः तु असत्ये एव। मन्दतया मलिनीकृतं मनः, शरीरं केवलं पतनाय प्रवृत्तम्, जराया शरीरं दह्यते, दुष्कृत्यं प्रबलतया प्रेर्यते। यौवने अपि यत्नेन साधूनां संगः दूर एव, मार्गः न स्पष्टः, सत्यं न उदेति। अन्तः भ्रमितं मनः, सुखं दूरम्, दया न प्रकाशते, नीचता तु दूरात् समीपं आगच्छति। धैर्यं भीरुतां यान्ति, जनाः पतनाय एव प्रवृत्ताः, दुष्टसङ्गः सुलभः, साधुसङ्गः दुर्लभः। भवाः आगच्छन्ति यान्ति च, कल्पना एव बन्धनम्, अनन्तः सन्तानः कुतश्चित् नित्यम् वह्यते। दिशः अपि न दृश्यन्ते, भूमिः निरवच्छिन्ना, पर्वतानि अपि क्षीयन्ते—किं मम अपेक्षया? समुद्राः अपि शुष्यन्ति, ताराः अपि लीयन्ते, सिद्धाः अपि न स्थिराः—किं मम अपेक्षया? आकाशः अपि अभावेन ग्रसते, जगत् अपि भग्नम्, पृथिवी अपि चञ्चला—किं मम अपेक्षया? दानवाः अपि नश्यन्ति, नित्यः अपि अनित्यजीवी, अमराः अपि म्रियन्ते—किं मम अपेक्षया? इन्द्रः अपि अन्यैः इन्द्रैः पीड्यते, यमः अपि निगृह्यते, वायुः अपि गत्यभावम् आप्नोति—किं मम अपेक्षया? चन्द्रः अपि आकाशवत्, सूर्यः भग्नः, अग्निः अपि दुर्बलः—किं मम अपेक्षया? ब्रह्मा अपि विपत्त्याय, अजोऽपि विष्णुम् अपहर्ता, शिवः अपि अभावम् आप्नोति—किं मम अपेक्षया? कालः अपि खण्डशः, दैवम् अपि नीयते, आकाशः अपि अनन्ते लीयते—किं मम अपेक्षया? सर्वे लोका अपरिचितया शक्त्या विडम्बिताः, या अनश्रुता, अनिर्वचनीया, अदृश्या, मोहकारिणी। सा अहङ्काररूपेण सूक्ष्मरूपेण सर्वेषां अन्तः वसति, त्रिषु लोकेषु कोऽपि तया न क्लिश्यते। सूर्यस्य सारथिवत्, शिलासु, पर्वतेषु, वनकूटेषु च चञ्चलः जनः नित्यम् क्षिप्यते। या पृथ्वी देवान् दानवान् च धारयति, सा व्योमचक्रेण परिवृता, बिल्वफलवत्। स्वर्गस्थाः देवाः, पृथिव्यां मनुष्याः, अधस्तात् दानवाः नागाश्च—सर्वे कल्पनया कल्पिताः, विनाशाय नीयन्ते। कामः, लोकनाथाग्निना बलवत्तरः, अव्यवस्थितया प्रवृत्तः, संसारम् आकृष्य विचरति। वसन्तः मदमत्तद्विपवत्, पुष्पवर्षैः, सुगन्धवातैः, मनः सीध्नोति। महानपि विवेकः मनसि स्त्रीदृष्टिपातेन ग्रहीते न स्पष्टिं दातुं शक्नोति। केवलं त एव सुखिनः, येषां मनः निःस्वार्थ्येन शीतलम्, परहिताय प्रवृत्तम्, परदुःखद्रव्यम्। को वेद यः जीवनसागरस्य तरङ्गान् गणयेत्, ये उत्पद्यन्ते, कालाग्निना विनश्यन्ति? सर्वे जनाः मोहात् निरर्थकाशांपाशैः बद्धाः, जन्मजङ्गले निगीर्णाः, मृगाः इव दोषकुञ्जे। अस्मिन्संसारे, जनानां आयुः पापैः पूर्वजन्मार्जितैः क्षीयते; विवेकिनः अपि न जानन्ति फलं किम्, आकाशशाखासु जाले इव। "अद्य उत्सवः, अयं ऋतुः, अत्र यात्रा, एते बान्धवाः, अयं सुखम्, अयं विशेषभोगः"—इति जनाः स्वस्मिन् वयाने कल्पनाजालं वयन्तः, मनः चञ्चलम्, अस्माल्लोकात् वियान्ति। अपि च, पितः, अस्मिन्संसारे, रम्येषु अपि रूपेषु किञ्चिदपि नास्ति, येन मनः परमशान्तिं लभते। बाल्यस्य काल्पनिकक्रीडायाः अन्ते, यौवनं स्त्रीगुहासु विक्षिप्तम्, शरीरं जीर्णम्, तदा जनाः केवलं क्लिश्यन्ते। शरीरपद्मं जराशीतलेन आहतं, दूरस्थं, प्राणभृङ्गः क्षणेन गच्छति, संसारसरः शुष्यति। यदा परिपाकः नूनम् आगच्छति, तदा पुरुषस्य शरीरवल्ली जरया, भारेण, दुर्बलसन्तानेन च नमति। तृष्णानदी तीव्रवेगेन सर्वान् वस्तूनि वहन्ती, अस्मिन्संसारे, तटस्थे तृप्तितरौ मूलानि अपि क्षिप्रं क्षिपति। एवं संसारे क्षणभङ्गुरे, दोषमयस्य, मोहबन्धनस्य, न किञ्चिदपि स्थिरं, न किञ्चिदपि शरणं; सर्वं कालस्य, मृगत्रिष्णिकायाः, अहङ्कारस्य च क्रीडारङ्गः इति।