ततः शम्बरासुरेण दुद्रिकः ह्वद्रुमाश्च बलिनः सेनापतयः स्वबलस्य रक्षार्थं नियुक्ताः। तेषु नियुक्तेषु, सुराणां नायकाः, अवसरं गृह्णन्तः, तान् गृध्राः विहायसान् भ्रमन्तीन् वर्तिकाव्याघ्रानिव, आकृष्य आक्रमन्। पुनः, असुरश्रेष्ठेन अन्ये सेनापतयः, उद्वेगयुक्ता उच्चस्वराश्च, समुद्रतरङ्गानिव, नियोजिताः। तानपि सुराः शीघ्रं निहत्य, शम्बरः कोपेन प्रज्वलितः, स्वर्गलोकस्य विनाशाय तत्र प्रवव्राज। तत्र, तस्य मायया भीताः देवाः, मैनाकगिर्यरण्येषु पिङ्गलसिंहस्यागमने मृगाः यथा पलायन्ति, तथा अदृश्यताम् अगच्छन्। स शम्बरः शून्यं स्वर्गं दृष्ट्वा, देवमुखानि अश्रुप्लुतानि, देवगणानां क्रन्दितानि च, कल्पान्ते जगदिव, अपश्यत्। तत्र कोपेन प्रचण्डः सन्, यद् यद् शक्यं, तद् आदाय, लोकपालपुराणि दग्ध्वा, स्वालयं प्रत्यगच्छत्। एवं देवासुरवैरस्य वृद्धौ, देवाः स्वर्गं परित्यज्य, दिशः सर्वाः प्रविश्य अदृश्यताम् अगच्छन्। ये ये सेनापतयः शम्बरासुरेण महता प्रयत्नेन नियुक्ताः, तान् तान् सुराः अपि प्रयत्नेन निहत्य, शम्बरः तिव्रकोपेन वातप्रचोदिताग्निरिव ज्वलमानः, तीव्रश्वासं विसृज्य, स्थितः। स त्रिषु लोकेषु देवान् अन्वेष्य, नापश्यत्; केवलं पुण्यात्मानः, यथा पापिनः कश्चित् प्राप्नोति, तथैव ददर्श। तदा, मायया त्रीन् घोरान् महाबलिनः असुरान् सृष्ट्वा, शक्तिपरिपालनाय, कालस्वरूपान्, स्थापयामास। मायया निर्मिताः ते भीषणाः, कल्पवृक्षशाखोपमबाहवः, पर्वतप्रमाणाः, पक्षविह्वलितपर्वतानिव, उत्पेतुः। दाम, व्याल, कटक इत्येतेषां नामानि, तैः चिह्निताः, केवलं चैतन्यस्वभावेन, यथायोग्यं प्रवृत्ताः। पूर्वकर्मवासनारहितत्वात्, तेषां प्रवृत्तिः विशुद्धचैतन्यस्पन्दनमात्रं, भेदाभावरूपम्। सूक्ष्मकर्मबीजं, चिन्तारूपं, अन्तः कृत्रिमं च, धारयन्तः, त एव समुत्पन्नाः। एते यदृच्छया, काकतालीयेनैव, क्रमशः प्रवर्तन्ते; वासनात्यागेन, स्वाभाविकेनैव कर्मणा युक्ताः। यथा सुप्तमात्रबालकाः केवलं स्वाङ्गानि चलयन्ति, तथा वासनाहङ्काराभावात्, त एवम् एव प्रवर्तन्ते। न तेषां पतनं, न निपातः, न पलायनं; न जीवितं, न मरणं, न युद्धं, न जयपराजयौ। केवलं पुरतः स्थितान् शत्रून् दृष्ट्वा, तान् आक्रम्य, पर्वतान् प्रहारैः विदारितानिव, शत्रून् विदारयन्ति। शम्बरः, स्वनगरे महता तुष्ट्या मनसा चिन्तयामास—"मम सेना मायासुरेण रक्षिता, नूनं विजयी भविष्यति।" ह्येते रागद्वेषरहिताः; अतः युद्धे न बिभ्यति, न पलायन्ति, न स्थिरा भवन्ति। यदि देवैः आहताः अपि न पलायन्ति, तर्हि मम सेना, अतिबलासुरेण रक्षिता, स्थिरत्वं प्राप्स्यति, यथा स्वर्णमयी दिव्यपर्वतधरा, दिव्यगजस्य दन्ताघातेन अपि न चलति। अथ दानवाः, भीमस्वनाः, समुद्रगुहाभ्यः, पर्वतशिलाभ्यः, दिव्यपर्वतशिखराभ्यश्च, विहायसि पक्षिणः पर्वतानिव क्रीडया उद्धृत्य, उत्पेतुः। दैत्याः, दिव्यसर्पाणां प्रहारैः विदारितदेहाः, व्योममण्डलं पूरयन्तः, स्वहस्तेन सूर्यं पातयन्तः, द्रष्टुम् आरब्धाः। तदा, युगान्तेऽपि यथा, भीतानां दिव्यलोकवासिनां गणाः, वनगुहापर्वतेभ्यः, उत्पेतुः। तयोः सुरासुरसेनापतिनोः मध्ये, अन्यस्मिन् लोके, कालान्तदुर्निवार्ययुद्धमिव, महायुद्धम् अभवत्। आकाशे, युगान्तशक्त्या चन्द्रसूर्यौ पतिताविव, शिरांसि पेतुः; तेषां कर्णाभरणतेजसा मांसं कृष्णीकृतम्। ते, वीरघोषैः सिंहनादैश्च गर्जन्तः, कालवातहसितपर्वतानिव, विकलाः अपतन्। पर्वतश्रेष्ठानां शिखराणि कम्पमानानि, स्वर्णशिखराणि मोहभीतानीव, शस्त्रप्रहारैः स्वशिलासमैरिव, आहतानि। शस्त्रसंघर्षजोत्पन्नाः अग्निस्फुलिङ्गाः, युगान्ते नक्षत्राणि विभिन्नानि इव, विक्षिप्ताः। नदीतीरेषु, रक्तमांसतरङ्गैः पूर्णेषु, दीर्घाः कृशाः भूतगणाः, युगान्ते तालवृक्षानिव, संगीतं कृतवन्तः। आकाशे, रक्तधूलिवृष्ट्या स्तब्धेषु मेघेषु, शस्त्राघातैः भग्नमुकुटकुण्डलाग्राणि प्रकाशन्ते। दिशः दुर्गमाः अभवन्, यतः दिव्यतेजस्विनः मायया निर्मितबाहवः दानवाः, कल्पवृक्षशाखोपमबाहवः, सूर्यसमानवपुषः, पर्वतराजम् अपि विदारयन्ति। पर्वताः, दीप्तखड्गप्रहारैः विदारितशिलाः, कल्पान्ताग्निना दग्धाः इव, खण्डसमूहत्वं प्राप्नुवन्। देवाः, अश्वमेधाग्निना प्रेरितप्रभामिव, तेजः सञ्चित्य, दानवान् मेघानिव वातैः नुदन्तः, अनुययुः। तेषु जितेषु, देवाः दानवान् व्याघ्राः जीर्णमूषिकाः इव गृहीत्वा, दिव्यपर्वतशिखरस्थविकसितवनानि इव, आकाशे विराजन्ते। शस्त्रवृष्टिभिः दश दिशः पूरयन्तः, मेरुवनानि पुष्पसमूहैः वाताः यथा पूरयन्ति, तथा। एवं सुरासुरसेनयोः मध्ये, यथा वटवृक्षकन्दरमध्ये महामक्षिकासङ्घर्षः, तथा भीषणं युद्धम् अभवत्।