तस्य स्वर्णवृक्षाणां शिखराणि पद्मकोषैः शोभमानानि आसन्, करञ्जवनानि च मन्दारपुष्पवर्षैः समुल्लसन्ति स्म। तस्य उद्यानानि सर्वकालसुषमा युक्तानि, स्वर्गस्य नन्दनात् अपि अधिकानि आसन्। मलयचन्दनं मायासर्पैः तथा वन्यपशुभिः रक्षितम् आसीत्। स्वर्णमन्दिरेषु स्त्रियः त्रैलोक्यसौन्दर्यं अतिक्रान्ताः; चक्रगदाधराः देवाः अपि तस्य क्रीडायाः तुलनां न प्राप्ताः। तस्य नगरी रत्नप्रवाहैः ताराभिः इव शोभिता, विविधपुष्पाभरणिताः स्त्रियः, रत्नसमृद्ध्या जानुस्थानं स्पृशन्त्यः। रात्रिषु अधोलोकाकाशः शतचन्द्रैः प्रकाशमानः, तत्र तद्वासिनां दिव्यस्त्रीणां गीतसंगीतध्वनिभिः गुञ्जमानः। देवैरावतः मायायाः प्रभावेन निष्कासितः, अन्तरगृहेषु त्रैलोक्यसंपदः प्रभा स्फुरति स्म। सर्वसमृद्ध्या, परमेश्वर्येण च युक्तः, तस्य आज्ञाः सर्वदैत्यनाथैः सम्मानिताः। देवसंघः तस्य बाहुसमृद्धछायायां विश्रामम् उपगच्छत्; सः समुद्रगुहासाररत्नकुण्डलैः भूषितः। तस्य निष्कासितस्य देवस्य हेतुर्दैत्यसेना विशालाः, विकरालरूपाः, देवविनाशाय उद्भूताः। सः मायाधिपः अन्यदेशे सुप्तः, देवाः अवसरं लब्ध्वा तस्य सैन्यमध्ये प्रविशन्ति स्म। ततः शम्भरः दैत्यः दुर्द्रिकः ह्वद्रुमः च शक्तिशाली सेनापतिः नियुक्तवान्। देवश्रेष्ठाः तं अवसरं गृहीत्वा, व्याकुलितविघ्नकपोतविवरे पक्षिणः इव, तान् आक्रमन्ति स्म। असुरश्रेष्ठः पुनः अन्यान् सेनापतिनः नियुक्तवान्, समुद्रतरङ्गाणामिव, चञ्चलस्वराः। देवाः तानपि शीघ्रं हत्वा, शम्भरः क्रोधेन पूर्णः, दिव्यलोकविनाशाय अग्रे गतः। तत्र देवाः तस्य मायायाः भयात् अदृश्याः अभवन्, मेरुगिरिगृहान्तर्भूतमृगाः सिंहागमने इव। सः स्वर्गं रिक्तं दृष्ट्वा, देवमुखानि अश्रुपूर्णानि, अमरगणाः विलपन्तः, कल्पान्ते जगदिव। क्रुद्धः शम्भरः यथाशक्ति स्वर्गे लब्धं गृहीत्वा, लोकपालनगराणि दग्ध्वा, स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। एवं देवासुरवैरं वृद्धिम् उपगच्छत्, देवाः स्वर्गं त्यक्त्वा सर्वदिशः अदृश्याः अभवन्। शम्भरः यः यः सेनापतिः यत्नेन नियुक्तवान्, तान् तान् देवाः यत्नेन हत्वा। शम्भरः तीव्रक्रोधेन ज्वलितः, वातानिलेन दीपः इव, श्वासं गृहीत्वा। त्रैलोक्ये विचरन् अपि सः देवान् नापश्यत्; यत्नेन केवलं साधून् अपश्यत्, पापान् यथा कश्चित्। तस्य मायया त्रयः विकरालबलिनः दैत्याः उत्पन्नाः, शक्तिरक्षणाय, कालस्वरूपाः। मायासृष्टाः ते भीषणाः, कल्पतरुशाखाभिः तुल्यबाहवः, पर्वताः पक्षैः कम्पिताः इव। दाम, व्याल, कटकः इति नाम्ना चिह्निताः, अवसरानुसारं क्रियायुक्ताः, केवलं चैतन्यस्वभावाः। पूर्वकर्मवासनारहिताः, केवलं शुद्धचैतन्यकम्पनमात्रं क्रिया, भेदरहितम्। सूक्ष्मकर्मबीजं चिन्तारूपं धारयन्तः, अविकसितं कृत्रिमं अन्तः, उत्पन्नाः। अनुकूलतया, काकतालीयम्, क्रियाप्रवृत्तिः, वासनात्यागात्। सुप्तशिशवः केवलं स्वाङ्गानि चलयन्ति, तथा वासनाभिमानरहिताः, त एवम्। तैः न पतनं, न हननं, न पलायनम्; न जीवनं, न मृत्युः, न युद्धं, न जयपराजयः। केवलं सेनान्यः दृष्ट्वा, युद्धे शत्रून् आघातयन्ति, पर्वताः आघातैः विदारिताः इव। शम्भरः तान् दृष्ट्वा, अन्तः प्रसन्नचित्तः, चिन्तयति—मम सेना मायादैत्यरक्षिता, विजयी भविष्यति। एतेषां रागद्वेषरहितत्वात्, युद्धे न भयम्, न पलायनम्, न स्थैर्यम्। देवैः आघातिताः अपि न पलायन्ति, अतः मम सेना अतिशक्तियुक्ता, स्थिता अस्ति। अतिबलादैत्यरक्षिता मम सेना स्थिरत्वं प्राप्स्यति, यथा सुवर्णधरा मेरुशिखरः गजदन्ताघातेन अपि न चलति। दैत्याः भीषणनिनादैः समुद्रगुहातः, पर्वतगर्तातः, दिव्यपर्वतशिखरातः उत्थाय, पक्षिपर्वतान् उद्यम्य इव। दैत्याः दिव्यसर्पाघातैः विदारितदेहाः, आकाशगर्तं पूरयन्तः, सूर्यं हस्तेन पतितम्। ततः कल्पान्ते इव, भयभीता दिव्यलोकवासीगणाः वनात्, गुहातः, देवपर्वतातः उत्थाय। तयोः मध्ये, देवासुरश्रेष्ठानां युद्धम्, प्रलयसम्भ्रमवत्, अन्ये लोके। आकाशात् शिरांसि पतन्ति, चन्द्रसूर्यौ प्रलयबलात् पतितौ इव, मणिकुण्डलप्रभया मांसं तमसि। ते विकलाः, वीरनिनादैः सिंहनादैः गर्जन्तः, पर्वताः प्रलयवायुनिनादे हासयन्ति इव। एवं शम्भरस्य मायायाः प्रभावेण, देवासुरयुद्धं अतिशयभीषणम् अभवत्।