सा पुनः हसितनृत्यरूपं क्रीडामनुवर्तयन्ती, सर्वरूपधारिणी, वृद्धत्वदुःखशोकविन्यासैः भूषिता, विविधं नाट्यं पुनः पुनः दर्शयति। पुनः सा लोकान्, वनानि, अन्याः भूमीः, जनजालं च निर्माति; चराचराणां विविधं आचारं सृजति, यथा बालः कर्दमेन निरन्तरं रूपाणि रचयति। एवं कालादिसंवर्तने, हे महामुने, ममादिभिः जनैः अस्मिन्संसारे कः स्थैर्यभावः अस्ति? वयं भाग्यादिभिः विक्रीता इव तिष्ठामः, संसारस्य मायाभिः मोहिताः, भ्रमितवनचराः इव। कालः, नीचप्रवृत्तिः, सर्वदा भुक्तुम् इच्छन्, लोकं विपत्तिसमुद्रे क्षिपति। अन्ते, भाग्यं क्रूरकृत्यैः, मिथ्याप्रत्याशाभिः, लोकं दहति, यथा अग्निः पुष्परूपशिखाभिः दहति। भाग्यं, स्वभावतः चपलम्, रूपरागी, एकेन दुःखेन दृढताम् हन्ति, स्वनियमपरायणं, यथा स्त्री स्वभावेन। मृत्युः, कठोराचारः, अनन्तं प्राणिसमूहं निगलति, यथा सर्पः वातं निगलति, शरीरं वृद्धत्वे नीत्वा। यमः, निर्दयः राजा, दुःखिनां प्रति दया न दर्शयति; सर्वत्र दयापरायणाः जनाः दुर्लभाः। सर्वे जीवाः, हे मुने, अल्पधनाः, अनन्तदुःखनिधयः, लोभमूलाः। जीवितम् अतीव क्षणिकम्, मृत्युः एव नित्यः; यौवनम् अपि क्षणस्थायि, बाल्यं जडतायाम् नष्टम्। जगत् दोषरञ्जितम्, बन्धवः संसृतिबन्धनम्, सुखानि भवव्याधयः, तृष्णा मृगमरीचिका इव। इन्द्रियाणि शत्रवः एव, सत्यं मिथ्यायाम् परिणतम्, आत्मा आत्मनं हन्ति, मनः स्वशत्रुः। अहंकारः कलङ्कः, बुद्धयः चपलाः, कर्मणि दुष्फलम्, क्रीडा स्त्रीषु आसक्ताः। इच्छाः विषयेषु आसक्ताः, तेषु रम्यत्वे अपि; स्त्रियः दोषध्वजाः, सुखानि निरसाः। सत्यं असत्यरूपेण ग्राह्यते, मनः अहंकारे लीनम्; सत् असत् द्वारा आवृतम्, मोक्षः न लभ्यते। हे महात्मन्, मनः अन्तर्याग्रही, क्लिष्टम्; रागवर्णः प्रकाशते, वैराग्यं न लभ्यते। इन्द्रियबुद्धिः रजसा आहतः, तमसा आवृतः; सत्त्वम्, यथार्थम्, दूरस्थम्, अतीव दूरम्। स्थैर्यं चपलतायाम् परिणमति, मृत्युः नित्यं समीपगः; दृढता भ्रमायाम्, आसक्तिः असत्ये एव। मनः मन्दतया कलुषितम्, शरीरं केवलं पतनेन युक्तम्; वृद्धत्वं शरीरं दहति, पापं तीव्रं सञ्चलति। यौवने अपि, यत्नेन, सत्संगः दूरस्थः; मार्गः स्पष्टः नास्ति, सत्यं नोत्पद्यते। मनः अन्तर्य भ्रमितम्, सुखं दूरगतम्; दया न प्रकाशते, अधर्मः दूरात् समीपगः। शौर्यं भीरुत्वे परिणमति, जनाः पतनदुःखेषु प्रवृत्ताः; दुष्टसंगः सुलभः, सत्संगः दुरापः। भावाः आगच्छन्ति गच्छन्ति, कल्पना बन्धनम्; प्राणिसमूहानां अनन्तपरम्परा सर्वत्र प्रवृत्ता। दिशः अपि न दृश्यन्ते, भूमिः भेदहीना, पर्वतानि अपि विलीयन्ते—मम कः आशः? समुद्राः अपि शुष्यन्ति, तारा अपि क्षीणाः, सिद्धाः अपि नित्यत्वं न धारयन्ति—मम कः आशः? आकाशः अपि अभावेन भुक्तः, जगत् अपि भङ्गमगतम्, भूमिः अपि चपला—मम कः आशः? राक्षसाः अपि विनष्टाः, नित्यः अपि अनित्यजीवनः, अमराः अपि म्रियन्ते—मम कः आशः? इन्द्रः अपि अन्यैः इन्द्रैः जय्यः, यमः अपि निगृहीतः, वायुः अपि गतिहीनः—मम कः आशः? चन्द्रः अपि आकाशवत्, सूर्यः अपि भग्नः, अग्निः अपि दुर्बलः—मम कः आशः? ब्रह्मा अपि दुःखभाजः, अजः अपि विष्णुम् हन्ति, शिवः अपि अभवः—मम कः आशः? कालः अपि खण्डितः, भाग्यं अपि नीतम्, आकाशः अपि अनन्ते लीनम्—मम कः आशः? सर्वे लोका अज्ञातया शक्त्या विडम्बिताः, या अनश्रुता, अनिर्वचनीया, अदृश्यस्वरूपा, मोहं जनयन्ती। सा सूक्ष्माहंकाररूपं धृत्वा, सर्वेषु वसति, त्रैलोक्ये कोऽपि नास्ति येन न क्लिष्टः। सूर्यरथचारी यथा पर्वतशिलासु वनकुञ्जेषु च अचेष्टितः सञ्चलितः, तथा जनः अनन्तं सञ्चलितः। पृथ्वीमण्डलं, यत्र देवदानवसमूहः स्थितः, दिव wheel द्वारा परिवृतम्, यथा पक्वकर्कटी त्वचया। देवाः स्वर्गे, मनुष्याः पृथिव्याम्, दानवाः नागाः च पाताले—सर्वे कल्पनया कल्पिताः, विनाशाय नीताः। कामः, लोकनायकानां तेजसा पुष्टः, बलात् अनियमेन व्याप्तः, जगत् आकृष्य द्रुतं सञ्चलति। वसन्तः, मदोन्मत्तगजः इव, पुष्पवर्षैः, सुगन्धितवातैः, मनः सीध्वायां नतं करोति। महती बुद्धिः अपि, मनः स्त्रीनेत्रदृष्ट्या आकृष्टे, स्पष्टता न करोति।