त्रिषु लोकेषु यद् यद् नाम रूपं वस्तु वा दृश्यते, तत् सर्वं ममैकमेव स्वरूपमस्ति, यथा सागरस्य तटे लहर्यः केवलं तस्यैव भागाः स्युः। यः पुरुषः एतदन्तरात्मनि सम्यग् पश्यति, स एव तत्त्वतः पश्यति। यस्य महात्मनः स्वात्मभावः परत्वं च, ममत्वं तवत्वं च, मनसः कल्पनानां क्षयेन नष्टम्, सः पुरुषः निर्मलया दृष्ट्या पश्यति। अयं लोकः दयनीयः, रक्ष्यः, ममात्मनः स्वजनः, इव च सखीव स्यात्; यः त्रीन् लोकान् दुर्बलान्, क्षणभङ्गुरान् इति घोषयन् पश्यति, स एव तत्त्वतः पश्यति। यः शरीरं वस्तुतः निरवयवम्, केवलं चैतन्यस्य भीषणरूपं, विश्वजालपूरितं च पश्यति, सः तत्त्वतः पश्यति। यः सुखदुःखयोः, सत्त्वासत्त्वयोः, विवेकस्य गणनायाः च, 'अहं नायं' वा 'अहं अयम्' इति पश्यति, सः कदापि न क्षीयते। यस्य स्वस्वरूपेणैव विश्वं व्याप्यते, अन्यः कोऽपि नास्ति, सः 'त्याज्यं किम्, ग्राह्यं किम्?' इति पश्यन्, स एव पण्डितः। यस्य सर्वं केवलं शुद्धसत्तामयं, युक्तिविलक्षणं, रूपरहितं च, यस्य च त्यागग्रहणयोः गणना समाप्ता—तस्मै नमः। यः आकाशवत् एकरूपः, सर्वावस्थासु स्थितः, तथापि न कस्यचित् धर्मेण लिप्यते, स एव महात्मा परमेश्वरः। यः तमः-प्रकाशयोः कल्पनां त्यक्त्वा, कालस्य सारं प्राप्य, प्रशान्तः, समः, आरोग्ययुक्तः च, तं स्थितिं अहम् अभिवादयामि। यस्य उदयास्तमये, विविधे रम्ये च लोके प्रकर्षे, क्रिया समं स्थित्वा, एकनिष्ठा, अनन्ता च, तं परं ज्ञानीं शिवं नमामि। अयं शरीरनगरः, भोगमोक्षयोः हेतोः, ज्ञातुः कृते उद्यानवत्, केवलं सुखायै, न दुःखायै, अस्ति। हे महर्षे, कथं शरीरं नगरं कथ्यते? कथं च योगी तत्र वसन् एकाकी स्वराज्यस्य सुखं भुङ्क्ते? हे राम, एषा रम्या शरीरनगर्या सर्वगुणसम्पन्ना; ज्ञातुः कृते अनन्तक्रीडायाः निधिः, स्वप्रकाशेन दीप्तिमती च। तस्याः नेत्रयुग्मं झलकमलं, अन्तरङ्गं प्रकाशमानम्, हस्तयोः मार्गः नगरस्य वीथ्यः, पादयोः सीम्नि प्रदेशः। केशपङ्क्तिभिः लता-गुच्छैः शोभिता, त्वग्वलयैः प्राकारः, गुल्फ-जङ्घा-ऊरु-जानुपदैः स्तम्भाः। तलपदेषु रेखाशिलाभिः निर्मिता, त्वङ्मर्यादया रम्या, मर्मनाडी-सन्धिभिः सीमावती। जघनस्यान्ते द्वारम्, योनि त्वक्-रोम-वलयैः आच्छादिता, मांसदलैः आच्छन्ना। मुखमपि भ्रू-ललाट-ओष्ठदीप्त्या भूषितम्, विस्तीर्णगण्डस्थलम्, दृष्टिपद्मैः छिन्नम्। उरः सरः, स्तनकलिकाः तत्र पद्मकलिकावत्, स्कन्धौ शिलावत्, रोमपङ्क्त्या गुह्यौ। उदरं खन्नम्, यत्र काम्यं भोजनं निक्षिप्य मर्द्यते, कण्ठमार्गे वातनिःस्वासैः शब्दितम्। या या वस्तु हृदयबाजारे लभ्यते, तया सा विभूषिता, नवद्वारैः प्राणनगर्या सदा वहन्ती। मुखस्य विवृतं द्वारं, दन्तास्थिस्फुटैः प्रकाशितम्, जिह्वा तत्र विचरन्ती, खाद्यं च पश्यति। कर्णकूपौ केशगुल्मेन आच्छादितौ, पृष्ठप्रदेशः अरण्यवत्, श्रोणिपाशैः चिह्नितः। गुदः मलसङ्कटेन अवरुद्धः, अन्तः च अनन्तपङ्कः; चित्तोद्यानं स्वपरिचिन्तनवेश्या विचरति। इयं शरीरनगर्या रम्या, चपलैः इन्द्रियैः वानरैः बद्धा, बुद्धिमीनपाशेन संयता, मुखोद्यानस्य स्मितपुष्पैः शोभिता। पण्डितस्य नगर्यः स्वशरीरं परमसुन्दरं, पुण्यमयं, केवलं सुखाय, न कदापि दुःखाय, परमहितकरं च। अज्ञस्य तु एषा नगर्या अनन्तदुःखस्य रक्षिका; पण्डितस्य तु अनन्तसुखस्य रक्षिका। हे रिपुसूदन, एषा नगर्या नष्टे पण्डितस्य किञ्चित् न नश्यति; स्थिते सर्वं स्थितम्; अतः एषा पण्डितस्य सुखदायिनी। यदा पण्डितः एतां आरुह्य, सर्वान् भोगान् अनुभवितुं तेषां च अतीतिं कर्तुं, विश्वे विचरति, तदा एषा पण्डितस्य रथः इति कथ्यते। शब्दरूपरसस्पर्शगन्धबान्धवधनानि सर्वाणि अस्यैव साहाय्येन लभ्यन्ते; अतः एषा पण्डितस्य लाभदायिनी। हे राम, यदा एषा स्वयं सुखदुःखकर्मजालं वहति, तदा सर्वत्र सर्वस्य धारणा शक्यते। तस्मिन् शरीरनगर्यां, विवेकयुक्तः, मोहशून्यः, स्वराज्यं शान्तया पालयति, इन्द्र इव स्वपुर्यां। न सः मदमत्तं मनः-अश्वं तमोगर्ते क्षिपति, न च विवेककन्यां लोभद्वन्द्वरूपाय दत्ते। न सः अज्ञानक्षेत्रे दुर्बलतां पश्यति; स्वान्तरे संसारशत्रोः मूलं छिनत्ति। न सः तृष्णायाः चक्रे, कामविक्षेपदुर्गे, सुखदुःखविपर्यासवने पतति। सः बहिः अभ्यन्तरं च, क्षणेनैव, पुण्यतीर्थसङ्गमे, मनसः प्रवृत्त्या स्नानं करोति। सर्वेन्द्रियैः अदृष्टः, नगर्याः दृश्यं परित्यज्य, सः सदा अन्तरालये ध्यानाख्ये सुखेन वसति। एषा नगर्या तस्य सुखदायिनी, यस्य हृदयं सदा प्रमुदितम्; या दिव्या, भोगमोक्षप्रदा, इन्द्रस्य अमरावतीव। या नगर्या यत्र यत् स्थाप्यते, तत् तत्रैव तिष्ठति, चञ्चलं विना किञ्चित् न नश्यति—सा कथं न राज्ञः सुखदायिनी स्यात्? पण्डितस्य शरीरनगर्या नाशे किञ्चित् न नश्यति, यथा घटाकाशस्य भङ्गे आकाशस्य किंचिदपि न ह्रियते।