शरीरं मिथ्याभ्रान्तेः भारात् समुत्थितं दुःखहेतुरेव भवति। यः तदात्मत्वेन न पश्यति, सः एव सम्यग्दृष्टिं प्रपद्यते। यः मोहमपनीय शरीरसम्भूतं सुखदुःखं देशकालसमुत्थं नात्मन्येव पश्यति, स एव पश्यति। यः आत्मन्यपि सर्वत्र च नानात्वदृष्टिं न करोति, सर्वं चैतन्यदीपमात्रं पश्यति, स एव पश्यति। यः अनन्ते व्योम्नि, दिशः, काले, क्रियासु च सर्वत्रैकात्मानं पश्यति—अहमेव सर्वत्र इति—स एव पश्यति। यः सुकुमारमपि अहं सर्वत्र व्याप्नोमि, केशाग्रभागेऽपि कल्पितं पश्यति, स एव पश्यति। यः अन्तः सर्वावस्थासु अपि अनन्तं सर्वशक्तिमानं अद्वयं चैतन्यमात्मानं पश्यति, स एव पश्यति। यः व्याधिभिः, भीतिभिः, क्लेशैः, जरामरणजन्मैः बाध्यमानः, शरीरमात्मत्वेन पश्यति, सः न सम्यग्दर्शी। यः मम महिमानं सर्वतो व्याप्तं, उपरि अधः च, द्वितीयमपि नास्ति इति वेत्ति, स एव पश्यति। यः सर्वमिदं मयि सूत्रीकृतमिव मणिगणाः सूत्रे, अहमेव अन्तरात्मेति पश्यति, स एव पश्यति। यः अत्र नाहं नान्यदस्ति, केवलं ब्रह्मैवास्ति, सत्-असतोर्यः मध्ये पश्यति, स एव पश्यति। त्रिषु लोकेषु यद् यद् नाम वा वस्तु वा अस्ति, सर्वं ममैकदेश एव, सागरस्य तरेव तरङ्गः; यः एतदन्तः पश्यति, स एव सम्यक् पश्यति। यस्य महात्मनः आत्मत्वम् अन्यत्वं च, मम तव च, विकल्पोपशमात् नष्टम्, सः विशुद्धदृष्ट्या पश्यति। अयं लोकः शोच्यः, रक्ष्यः, आत्मनः स्वजन इव, अनुजा इव, त्रैलोक्यं दुर्बलं पश्यन् यः, सः सम्यग्दर्शी। यः शरीरम् वस्तुतो निर्गुणं, शुद्धचैतन्यभयमयं, विश्वजालपूरितं पश्यति, सः सम्यग्दर्शी। सुखदुःखसत्त्वासत्त्वविवेकगणनाः—‘नाहमेतत्’ वा ‘अहमेतत्’ इति यः पश्यति, सः कदापि न हीयते। यत्र स्वात्मा व्याप्य अन्यत्वरहितः, ‘किं त्याज्यं किं ग्राह्यम्?’ इति यः पश्यति, सः पण्डितः। यस्येदं केवलं सत्तामात्रं, तर्ककल्पनातीतम्, त्यागग्रहणविचारपर्यन्तं, तस्मै नमः। यः आकाशवत् एकरसः, सर्वावस्थासु स्थितः, न तु कस्यचित् अवस्थायाः रङ्गमापद्यते, स महानात्मा परमेश्वरः। यः तमःप्रकाशकल्पनाभ्यां विमुक्तः, कालसारं प्राप्तः, शान्तः, समः, स्वस्थः, तं स्थितिं वन्दे। यस्योदयेऽस्तमये, विविधसौन्दर्यविभूतौ, लोके क्रिया समं स्थितम्, एकचित्तं, अनन्तं—तं परमज्ञं शिवं नमामि। एवं, शरीरनगरेयं, भोक्त्र्वमोक्षस्य हेतोः, विज्ञायमानस्य उद्यानमिव, केवलं सुखाय, न दुःखाय, विद्यमानम्। हे महर्षे, कथं शरीरं नगरीति उच्यते? कथं योगी तत्र स्थित्वा ऐश्वर्यसुखं केवलं अनुभवति? हे राम, इयं रम्या शरीरनगरी सर्वगुणसम्पन्ना; ज्ञातुः अनन्तविलाससमृद्धा, स्वप्रकाशचेतना प्रकाशिता। अस्याः नेत्ररन्ध्राणि दीप्यमानानि, अन्तःपुराणि उज्ज्वलानि, हस्तपथाः विस्तीर्णाः, पादाः सीम्नि पर्यन्तगाः। लतासमूहवद् केशपङ्क्तिभिः अलङ्कृता, त्वक् भित्तिः, गुल्फजानुजङ्घापादारम्भे स्थिताः स्तम्भाः। पादतले रेखाशिलालक्षिते, त्वग्विवरैः, सन्धिभिः, नाडीभिः, मर्यादया शोभिता। ऊरुद्वये द्वारम्, योनिः निर्गच्छन्ती, त्वग्बन्धैः केशैश्च छन्ना, मांसपत्रैः आवृता। मुखं भ्रूभालललाटदीप्त्या विभूषितम्, विशालगण्डस्थलानि, कटाक्षपङ्कजैः छिन्नानि। उरः सरोवरमिव, स्तनकुड्मलानि पद्मसङ्काशानि, स्कन्धौ शिलाविव, गाढकेशपङ्क्तिभिः छन्नौ। उदरं गह्वरमिव, यत्र इच्छितं खाद्यं निक्षिप्यते, गलमार्गे वातनिस्स्वनैः गुञ्जति। या हृदयविपण्यां यद् यद् प्राप्नोति तेन विभूषिता, प्राणनगर्या नवद्वारेण सततम् प्रवहति। मुखं प्रसारितं, दन्तास्थिसङ्कलितम्, जिह्वा अन्तः सञ्चारिणी, खाद्यं चर्वयति। कर्णकूपौ केशकुञ्जैः आवृतौ, पृष्ठदेशः काननमिव, श्रोणिबन्धनैः चिह्नितः। गुदद्वारं मलावृतम्, अन्तः अनन्तकर्दमः; चित्तोद्यानमध्ये आत्मविमर्शवेश्या विचरति। शरीरनगरी रम्या, चञ्चलैः इन्द्रियैः वानरैः, बुद्धिमीनजालैः बद्धैः, मुखोद्यानस्मितविकासैः सुशोभिता। पण्डितस्य स्वशरीरनगरी परमसौन्दर्या, शुभदा, केवलं सुखाय, न कदापि दुःखाय, परमार्थसाधिनी। अज्ञानिनः तु एषा अनन्तदुःखरक्षिणी, विदुषः अनन्तसुखरक्षिणी। हे रिपुसूदन, एषा यदि नश्यति, ज्ञातुः किञ्चित् न नश्यति; यदि तिष्ठति, सर्वं तिष्ठति—अतः एषा सुखदा। ज्ञानी तु एषां आरूढ्वा, सर्वान् भोगान् अनुभव्यातीत्य, लोके विचरति—अतः एषा ज्ञानीनां रथः। शब्दरूपरसस्पर्शगन्धबान्धववित्तानि सर्वाणि अनेनैव लभ्यन्ते—अतः एषा विदुषां लाभदा। एवं शरीरनगरी यथार्थदर्शिनः उद्यानमिव, आनन्दाय, मोक्षाय च, ज्ञेयम्। यस्य दृष्टिः सम्यग्भवति, सः एव आत्मस्वरूपं, ब्रह्मैकत्वं, विश्वव्याप्तिं च पश्यन्, परमानन्दमश्नुते।