न खलु त्वं वस्तुषु स्थितोऽसि, न च वस्तूनि तव मध्ये, हे कमलनयने; तव स्वरूपं विशुद्धं, प्रमुदितं, स्वात्मनि प्रतिष्ठितं च। अतः त्वं स्थिरो भव। यदि त्वं तं निर्मलं पदं प्राप्नोषि, यत्र ममत्वस्य महत्तमं तमो निवर्तते, सर्वे च कामाः शमं यान्ति, मनश्च प्रकाशते—तर्हि अहं त्वां नमामि, यः सत्यं पण्डितः, आर्यः च। ततः, हे भार्गव, यथा राजा नगरे प्रविशति, तथा एतत् सूर्यतापितं शरीरं परित्यज्य, वयम् अपि एतस्मिन् शरीरे प्रविशावहे, हे महाबाहो। यदा सम्यक् समयः आगच्छति, तदा पूर्वशरीरेण तपः कृत्वा, त्वं पुनः, हे निष्पाप, दानवेश्वराणां महिमानं पुनरधिगन्तव्यः। यदा महाकल्पस्य अन्तः आगच्छति, हे भार्गव, तदा एतत् शरीरं त्यक्तव्यम्—न पुनः स्वीकरणीयम्—शुष्कपुष्पवत्। जीवन्मुक्तिपदं प्राप्त्वा, हे बुध, त्वं देवगुरोः महाभागस्य भूमिकां वहन्, पूर्वशरीरेणैव तिष्ठ। शुभमस्तु वां; वयं यत्र इच्छामः तत्र गच्छामः। कस्य मनसि किमपि न स्वेच्छया नास्ति? इत्येवमुक्त्वा, पुष्पं विसृज्य, सः सहसा अदृश्यः अभवत्—यथा सूर्यः स्वैः रश्मिभिः सह गगनात् तिरोभवति। यदा सः भगवाञ् गतः, नियतं वाक्यं उक्त्वा, तदा भार्गवः भाग्यस्य निश्चलधारां चिन्तयामास। सः तदेव नवयुवनं कोमलम् शरीरं प्रविवेश, कालहेतुभिः शुष्कीकृतम्, यत् भविष्यद् पुष्पफलदं, यथा माधवः कोमलं लतां प्रविशति। तद् ब्राह्मणशरीरं, मलिनमुखपाणिपादं, कम्पमानं भूमौ शीघ्रं पपात—छिन्नमूललता इव। यदा महर्षिः आत्मनः पुत्रशरीरं प्रविष्टः, तदा सः मन्त्रैः कुम्भोदकेन च पुनरुत्थानं चकार। तदा सा तन्वी सर्वनाड्यः पूर्णाः अभवन्, वर्षाकाले जलपूरितसरित्कुल्याः इव दीप्तिमतीः। सा वर्षे पद्मवद्वा, वसन्ते नवलतावद्वा, पूर्णा सती, प्राणशक्तयः प्रस्फुटिताः। तदा शुक्रः, सः शुद्धस्वरूपः, पितरं प्रणनाम, यथा नवजागृतः मेघः पर्वतम् अद्य प्रथमं गर्जयन् नमति। ततः पिता पूर्वशरीरं स्नेहेन आलिङ्ग्य, हृदयं सौम्यत्वेन पूरितम्, यथा वर्षमेखलः पर्वतं दीर्घकालम् आलिङ्गति। भार्गवः स्नेहेन पूर्वतनं दुहितुः शरीरं अपश्यत्; "एषा मम जातः" इति भावना मुनिं अपि गृह्णाति। तस्मिन्नपि क्षणे, "एषः मम पुत्रः" इति स्नेहः भार्गवमपि अव्यग्रहणात्; यावत् रूपं तिष्ठति, तावत् ममत्वभावः नश्यति न। तदा तौ पिता पुत्रश्च, परस्परं तेजसा वर्धयन्तौ, रात्रेः अन्ते सूर्यः पद्मसरोवरश्च इव प्रमुदितौ। चक्रयुगलवत् दीर्घवियोगानन्तरं संयुक्तौ, शिखण्डिनं मेघमिव च, घनगम्भीरस्नेहेन संयुक्तौ। तत्र किञ्चित्कालं स्थित्वा, दीर्घकालस्पृहायोग्यां कथां कृत्वा, सः बुधः उत्थाय स्थितः। तौ मिलित्वा तद् द्विजशरीरं तत्रैव भस्मीकृतवन्तौ; कः हि लोके धर्ममार्गं न गच्छति? तेन तस्मिन् विशुद्धवने, तौ भार्गवभार्गवौ तपसा दीप्तिमन्तौ, नभसि चन्द्रसूर्याविव, तस्थतुः। ज्ञेयम् अविज्ञाय, जीवन्मुक्तौ, लोकाचार्यौ, तौ देशकालपरिस्थितिसमुद्रतरङ्गेषु सुलभनिश्चिततपस्विनौ, विचरन्तौ। ततः कालान्तरात्, शुक्रः असुराणां गुरुत्वं प्राप्तवान्, भार्गवः स्वे शुद्धे स्वस्थानि स्थितः। शुक्रः, सः प्रथमं एवं तस्मात् परात्पदात् जातः, पश्चात् स्वमोहात् अन्येषु भावेषु पतितः। प्रथमं तु तस्य भार्गवस्य विशुद्धं मनः ब्रह्मपदात् उत्पन्नम्, अन्यजन्ममलरहितम्। यदा सर्वे कामाः शान्ताः, मनः च विशुद्धम्, तदा या स्थितिः सा सत्त्वमित्युच्यते—एषा निर्मलचेतना कथ्यते। यत् यत् विशुद्धसत्त्वस्वरूपं मनः चिन्तयति, तत् शीघ्रं सिध्यति, यथा समुद्रजलमध्ये वर्तुलः स्फुरति। यथा भ्रिगुपुत्रस्य स्वयमेव भ्रमः उत्पन्नः, तथा प्रत्येकस्य जनस्य अपि एषा कथा द्रष्टव्या। यथा बीजं स्वयम् अङ्कुरं पत्रादिकं जनयति, तथा सर्वेषां भूतगणानां मोहपुञ्जः जायते। यदिदं विश्वं दृश्यते, तदेव सर्वं; प्रत्येकं रूपं मिथ्यैव उत्पद्यते, मिथ्यैव नश्यति। न हि कस्यचित् लोकोऽयं अस्तं गच्छति, नोत्थायते; एषा केवलं माया, व्यर्थं विस्तारमुपैति। यथा स्वदृष्टौ विश्वाण्डं दृश्यते, तथा अन्येषां सहस्रशः अदृष्टानि विश्वानि सन्ति। स्वप्नपुरीणां कल्पितपुरीणां च क्रियाः परस्परं न दृश्यन्ते, तथा लोकोपप्लवचक्राणि पृथक् पृथगेव। एवं खलु आकाशनगरा अपि कल्पनया निर्मिता, सन्ति च, केवलं ज्ञानचक्षुषा दृश्यन्ते। तथा प्रेतयक्षराक्षसादयः अपि, मनोमयदेहाः, सुखदुःखमयाः। एवं रघुकुलानन्दन, वयं च एते च सर्वे स्वकल्पनया निर्मिताः, मिथ्यास्तत्त्वयुताः, सत्यमिथ्यात्मनः च। एवं सृष्टिचक्रं तिष्ठति; न हि सत्यमस्ति, वस्तुतः असत्यमेव तत्र स्थितम्।