कः अस्मिन् लोके तद् अपूर्वं कार्यं साधयितुं शक्तः, यद् स्वस्य मनसः प्रवृत्त्या सह न भवति? स्वर्गनरकयोः सर्वे भोगाः, तयोः कामनाः च, केवलं मनसः प्रवाहः एव; तेषां परिणामः तु जडता दुःखं च भवति। अतः बहु वचनं किम्? उत्तिष्ठ, भगवन्, यत्र तव पुत्रः स्थितः तत्र गच्छामः। शुक्रः सर्वं मनोमये शरीरं अनुभव्यानन्तरं, क्षणमात्रेण, चन्द्रकिरणानां योगेन, सूर्यस्य तापे स्थितः। प्राणवायुः च मनसा सह संयुक्तः, चन्द्रकिरणफलभूतः, वर्षासदृशः, पुरुषेषु वीर्यरूपेण तिष्ठति। एवं उक्त्वा भगवान् कालः, जगतां गतिषु स्मितं दर्शयन्, भृगुं हस्तेन गृहीत्वा, सूर्यः चन्द्रकिरणं यथा गृह्णाति, तं निनाय। सौम्यं वचनं उक्त्वा—"वास्तवतः, भाग्यविन्यासाः अद्भुताः"—भगवान् भृगुः पूर्वगिरिं यथा सूर्यः उत्थाय। तौ द्वौ, प्रकाशरत्नयोः सदृशौ, तमालसमूहमध्यस्थे दिव्यवनं शोभयन्तौ, पूर्णचन्द्रसूर्ययोः यथा निर्मलाकाशे समारूढौ, मेघजलयुक्तचन्द्रसूर्ययोः गमनाय सज्जौ। ऋषिणा एवं उक्ते, दिवसः सायं गतः, सूर्यः अस्तं गतः। सभा, सूर्यास्तकिरणैः सह स्नानाय गत्वा, नमस्कारं कृत्वा, विसृजिता। गिरिं अवतीर्य, तौ दिव्यप्रभावान् देवांश् ददृशतु, ये नवकुञ्चितसुवर्णलतासमूहैः शोभितेषु वनान्तरेषु सुप्ताः। स्वर्गनार्यः लताबन्धनैः क्रीडन्त्यः, झूलासु रममाणाः, मृगनयना, पद्मनयनाभिः स्मृत्याः। सिंहाः उच्चशिलाखण्डेषु स्थिताः, वीर्यप्रतिमाः, त्रिलोकं उदासीनदृष्ट्या पश्यन्ति। गजपतयः तृणलतानां स्तम्भेषु हस्तं निहित्य, मदान्धाः, गर्वरूपेण तिष्ठन्ति। चामराः पुष्परजःवायुसंयुक्तशरीराः, पुच्छप्रपञ्चं शुभलक्ष्मणेन भूमौ सञ्चालयन्ति। मधुपाः पुष्पवर्षधारायां निरन्तरं मग्नाः, सर्जखर्जूरशाखासु शरणं गृहीत्वा। कपयः खननाय सदा उत्कटाः, मुखानि गन्धकद्रव्यैः रञ्जितानि, शब्दैः गर्जन्तः, फलं परस्परं क्षिपन्तः, नलिनीं विजयन्ति। गिरिसानु-कुञ्ज-प्रासादाः, लतान्तरच्छन्नाः, सिद्धैः सुरनार्यः मन्दारपुष्पैः भूषिताः सेव्यमानाः। तटाः खनिजस्तरैः आवृत्ताः, मेघपटैः आच्छादिताः, जनैः अनस्पृष्टाः, यथैव बौद्धमुनयः संसर्गं त्यक्त्वा स्थिताः। नदीः, यत्र तरङ्गाः मल्लिका-मन्दारसमूहैः बद्धाः, वसन्तश्रीविभूषिता, यथा समुद्रः तान् गृहीत्वा। वृक्षाः वातेन कम्पिताः, शाखाः पुष्पभारात् नतमाः, मधु प्राप्त्वा क्लान्तवत्, भ्रमराः चञ्चलनेत्रैः घूर्णन्ति। गिरिराजस्य महिमानं दृष्ट्वा, तौ द्वौ सर्वत्र विचरन्तौ, नगरेषु ग्रामेषु भूषितां पृथिवीं आगच्छतुः। क्षणेन तत्र पुष्पतरङ्गनदीं ददृशतु, या सर्वतः पुष्पमयी शोभनाः। तस्याः तटे भृगुः एकं युवानं अपश्यत्, यः पूर्वशरीरं परित्यज्य, अन्यां स्थितिं प्राप्तः। तस्येन्द्रियाणि शान्तानि, ध्यानस्थः, मनः स्थिरम्, दीर्घकालं विश्रान्तवत्, दीर्घक्लान्त्याः विश्रान्तिं प्राप्तवत् इव। संसारस्य अनन्ता गतयः, सततसुखदुःखपूर्णाः, तेन चिन्त्यमानाः इव, यद्यपि दीर्घकालं अनुभूताः, तु दीर्घकालं परित्यक्ताः। निश्चलत्वं प्राप्तम्, यथा अतीव घूर्णितं चक्रं विश्राम्यति; अनन्तसंसारवर्त्मनां अतिवर्तनात् इव। सः एकान्ते स्थितः, स्वप्रभामात्रनिरपेक्षः, कर्म शान्तम्, मनः विक्षेपकलुषरहितम्। अविचारसमाधौ स्थितः, द्वन्द्वलीलायाः पराङ्मुखः, लोकगतिषु सर्वेषु स्मितं दर्शयन्, शीतलशान्तचित्तः। सर्वघटनानां ज्ञाता, सर्वशङ्का-निवृत्तः, कल्पनाजालं निवार्य, परमपदं शरणं गृहीत्वा स्थितः। अनन्तविश्रान्तिस्थितम्, आत्मनि स्थितम्, प्रतिबिम्बान् न स्पृशन्, शुद्धस्फटिकवत् शान्तः। स्वीकारत्यागद्वन्द्वात् मुक्तः, पूर्णबोधनिश्चलचित्तः, भृगुः तं पुत्रं ददृशे। भृगुपुत्रं दृष्ट्वा, कालः भृगवे समुद्रगर्जनवत् वचनं उक्तवान्—"एषः तव पुत्रः।" "बोधस्व" इति वचनेन, भार्गवः शनैः समाधेः निर्गतः, यथा गरुडः वज्रनिनादे उत्थाय। नेत्रे उद्घाट्य, द्वौ कालभृगू प्रगाढशक्तिमन्तौ, चन्द्रसूर्ययोः सदृशौ, पुरतः ददृशे। कदम्बलताविटप्यां आसनात् उत्थाय, तौ सुन्दरौ श्रेष्ठब्राह्मणौ, हरिहरयोः मिलनं यथा, प्रणम्य। अभिवादनं कृत्वा, सर्वे शिलायां उपविष्टाः, मेरुशिखरे ब्रह्मविष्णुहरयोः यथा पूज्याः। ततः शान्ततपः नाम ब्राह्मणः, नदीतीरे, मधुरं वचनं, अमृतधारासदृशं, उक्तवान्। "अद्य, युष्मान् दृष्ट्वा, तृप्तिं प्राप्तवान्, यथा चन्द्रसूर्ययोः संयुक्तयोः लोकः हृष्टः भवति।" "मम मनोमोहः, यः शास्त्रैः, तपसा, ज्ञानैः, अध्ययनैः अपि न निवृत्तः, दृष्ट्वा युष्मान् नष्टः।" "अन्तः शुद्धामृतवर्षाः अपि तादृशीं तुष्टिं न यच्छन्ति, यथा महात्मनां दर्शनम्।" एवं सम्पूर्णं कथाम्।