भृगुपुत्रः, जन्मपरम्परया विविधावस्थाभिः प्रेरितः, उत्तमया नदीया उत्तरे तटे दृढतरु-सदृशः सुखेन निवसति स्म। दीर्घकालानन्तरं तस्य शरीरं वातसूर्याभ्यां क्षीणं भूमौ पतितं, छिन्नमूलतरु-वद्। तस्य मनः विविधानन्देषु चञ्चलम् अवस्थासु विचित्रेषु च भ्रमति, मृगः इव वनानि विचरन्। मनः तु तत्र भ्रमणशीलं, चक्रवत् सर्वत्र सञ्चलितम्, अन्ते समङ्गानदीतीरे विश्राममवाप। शुक्रोऽपि देहविहीनः, तस्य संसरणावस्थां अनुभवति स्म, या घनत्वेन अनन्तघटनाः युक्ता, सूक्ष्मा अपि दृढा च। तस्य बुद्धिमतः शरीरं मन्दरगिरिपृष्ठे तपःप्रसारणेन शुष्कम्, केवलं चर्म शेषितम्। वातस्य शीतलता शरीरछिद्रेषु प्रवहन्ती, सा काकवत् गायति, गमनक्लेशान्तसुखेन। सा प्राणस्मरणे श्वासवत् अश्रूणि स्रावयति, तीक्ष्णवातक्रीडया वनभूमौ विक्षिप्ता। सा दुःखितं मनः अस्तित्वभूमौ गर्ते पतितम्, उज्ज्वलमेघात् श्वेततरदन्तपङ्क्त्या हसति इव। सा स्वशून्यता, अस्वाङ्गसत्यरूपं, वृक्षकूपस्य विवृतमुखवत् नेत्रशून्यतया प्रकाशयति। तपा तया दग्धा, वर्षजलभारात् सिक्ताः, वातोत्थधूलिना आवृताः, दुष्कृतैः कलुषिता इव। शुष्कद्रुवत् डोलायमानाः, पतनसमये शब्दायमाना, मेघागमने वर्षधारया ताडिता। पर्वतनदीतीरे वर्षान्तप्रवाहैः प्लाविता, शीतवातेन कम्पिता, वनशिलावत् तिष्ठति। वक्रा, शुष्कान्तराणि तन्तुवत्, शुद्धा अपि शब्दायमाना, वनदेव्याः वीणावत्, शून्यचर्मनाभिः। तस्मिन्सिद्धाश्रमः रागद्वेषवर्जितः, भृगुतपसा महान्, पशुपक्षिभिः न भक्षितः। भृगुमुनिः, यः संयमधारणया कृशशरीरः, तपसि मनः विचरति, तस्य शरीरं रक्तविहीनं वातेन, महाशिलासु दीर्घकालं स्थितम्। भृगुः स्वपुत्रं न अग्रे पश्यति, यः नम्रवदनः, केवलं धर्मसीमां पश्यति, धर्मस्वरूपवत् स्थितम्। केवलं कालं पश्यति, स्थूलकंकालम्, दुःखमूर्तिम्, दरिद्रदेहम्। तपा शुष्कशरीरं, विदारितचर्म, दीर्घसन्धि, शुष्कनाभिच्छायायां शुष्कबकः स्थितः। नेत्रगर्ते निद्रितवनकीटकाः, रेशमकृमिसमूहः, मक्षिकापञ्जरं तन्तूनि। पूर्वसुखस्थानं, यः सुखदुःखफलदः, प्रवाहैः क्षालितः, शुष्कास्थिपुञ्जः हसति। शुद्धकपालं, चन्द्रकान्तिम्, शिवलिङ्गमस्तकं कर्पूरलिप्तं इव उपहसति। दीर्घग्रीवा, शुष्कधूलितः, केवलं क्षणमांसशेषः, आत्मरेखानुगामी, रूपदीर्घीकरणमिव। मृद्वग्रीवा, प्रवाहेण मांसविहीना, नासास्थिपरिचिह्नितमुखा, पूर्वरूपसीमायुक्ता। दीर्घग्रीवा, मुखं ऊर्ध्वं, निर्गच्छत्प्राणान् व्योमगर्ते विलीयमानान् पश्यति इव। दीर्घजंघा, जानु, बाहुः, अनन्तमितिवत्, दीर्घयात्राक्लेशभीत्या क्षीणः। गम्भीरशुष्कनाभिः, शेषचर्मकृशम्, मूढेभ्यः हृदयशून्यतां दर्शयति इव। कंकालं दृष्ट्वा, गजकंकालवत्, भृगुः उत्तिष्ठति, न स्मरति पूर्वोत्तरस्पर्शम्। तस्य दर्शनक्षणे, भृगवे अभवत्—'किम् एष मम पुत्रः, यस्य प्राणः पूर्वमेव गतः?'—इति क्षणेन चिन्तितम्। केवलं पुत्रयौवननष्टमात्रं चिन्तयति, ततः त्वरितम् तीव्रं क्रोधं काले प्रति अभवत्। प्रभुः काले प्रति शापोच्चारणं आरब्धवान्, पुत्रस्य अकालमरणेन क्रुद्धः। तदा कालः, सर्वभूतभक्षः, सूक्ष्मरूपधारी, देहरूपं समासाद्य, मुनिम् उपगच्छति। सः शोभायुक्तः, खड्गपाशधारी, कुण्डलकवचभूषितः, षड्बाहुः षण्मुखः, महादूतसमूहपरिवृतः। तस्य शरीरे ज्वालाजालम् उत्पन्नम्, यत् आकाशे पर्वतकिंशुकवृक्षवद् शोभां ददाति। तस्य त्रिशूलाग्रात् सर्वदिशं दीप्यमानं अग्निवर्तुलम्, सुवर्णकुण्डलवत् आकाशे उदितम्। तस्य पाशश्वासेन भूमिशिखराणि झूलन्ति, झूलायां स्थितानि इव। तस्य खड्गतेजसा सूर्यवृत्तम् तमसि, युगान्ते भस्मीकृतजगत् धूमाच्छन्नम् इव। सः महाबाहुः, क्रुद्धमहर्षिं समुद्रवद् गम्भीरम्, युगान्ते क्षुब्धम्, समीपम् आगत्य, शमवचनं प्रथमम् उवाच। "हे मुने, ये लोकधर्मं विज्ञाय, ऊर्ध्वाधः स्थितिम् दृष्ट्वा, कारणैरपि न मोहं यान्ति—तस्मात् कारणविहीनः श्रेष्ठः कथं मोहितः स्यात्! त्वं ब्राह्मणः अनन्ततपस्वी, वयं विधिदेवाः; तस्मात् त्वं पूज्यः, न केवलं स्वेच्छया।