शुक्रः षष्टिवर्षाणि मन्दरगिरिविभ्यः कन्दरान्तरेषु मृगशावकैः सह दिव्योपमं सुखं निवसन् तत्र रमणीयं कालं न्यवसत्। ततः क्षीरसमुद्रतीरे स्त्रीभिः सहितः श्वेतद्वीपवासिभिः सह कृतयुगस्यार्धमेकं कालं सुखेन व्यतीतवान्। गन्धर्वनगराणां विहारवाटिकाविन्यासैः स जगतः सृष्टिं कालचक्रानुगत्य लीलया अनुकरणं कृतवानिव। अनन्तरं स शुक्रः पुनः पुरन्दरपुरीमध्ये लोचनाभिरामया स्त्रिया सह अष्टसंवत्सराणि चतुर्युगपर्यन्तानि सुखेन वासं कृतवान्। यदा तस्य पुण्यं क्षीणमभवत्, तदा तां गर्वितां स्त्रीं सह गत्वा स भूमौ पतितः, तस्य रूपं तेजोहीनं जातम्। रथवनविहीनः भग्नाङ्गः स चिन्तया पीडितः, समरभूमौ पतितवीर इव, क्षीणः न्यपतत्। भूमौ पतिते तस्मिन दीर्घचिन्तनयुक्ते, तस्य शरीरं शतधा भग्नमभवत्, गिरिप्रहारपीडितधारावद् भग्नम्। उभयोः शरीरे विनष्टे, संस्कारावरणचित्तयोः, तौ नभसि विहगाविव विहितनिद्राविहीनौ विचरतः। तत्र तयोः चित्ते शशाङ्ककिरणजालं प्रविष्टम्, शीघ्रं हिमकरस्पर्शात् तौ तण्डुलरूपे परिणतौ। तत्र दशार्णदेशे द्विजश्रेष्ठैः पक्तधान्यं भक्षितम्, मालवदेशे च नृपतेः स्त्रीगर्भे बीजोत्पन्नं धान्यं तेन भक्षितम्। दशार्णे तु द्विजश्रेष्ठः प्रथमं भक्षणात् गर्भं प्राप्तः, मालवे च नृपतेः सौभाग्येन स्त्री गर्भिणी जाता। तत्र बालकः पृष्टे, कन्या च तत्र वर्धिता; तौ पूर्वयोः दम्पत्योः इह पुनरपि भूमौ अवतीर्णौ इव स्वर्गात् पतितौ। षोडशे वयसि स शुक्रः सारङ्गनाम्ना पितृगृहे द्विजकुमारः रूपवान्, युवान्, समृद्धश्च जातः। असुरकन्या सा मालानाम्नी, मधुपत्रनयना, राजगृहे कन्यारूपेण वर्धिता, रम्ये कानने लता इव। सा कन्या शुद्धहृदया शंकरं माल्यैः पूजयन्ती, पूर्वसिद्धं पतिं लभेयमिति निरन्तरं प्रार्थयन्ती आसीत्। कालेन मालवाधिपतेः यज्ञे ब्राह्मणसमाजे समुपस्थिते, मालानां कन्या तत्र आगतम् सारङ्गं पित्रा सहितं दृष्टवती। तं दृष्ट्वा, सा निरदोषरूपा, पूर्वसंयोगस्नेहेन पूरिता, प्रेम्णा सिक्ताङ्गी, चन्द्रकान्ता इव चन्द्रकिरणैः सिक्तवर्णा बभौ। ततः यज्ञमण्डपे मालवकन्या मालानाम्नी दशार्णद्विजकुमारं पतिं वरयामास। विवाहानन्तरं कालक्रमेण वृद्धो दुर्बलश्च मालवाधिपः राज्यं तस्मै दत्त्वा वनं गतः। सारङ्गः तया सह मालवराज्यं शतशरदः इन्द्रवत् महोत्साहेन अधितिष्ठत्। दीर्घे काले गते, चित्तचपलतया दैवबलाच्च, तयोः दम्पत्योः परस्परं असन्तोषः जातः। जर्जरः जरया सारङ्गः पतनसन्नः, शुष्कपत्रवद् दीनरूपः, प्राणशैथिल्येन पीडितः। भार्यापुत्रेषु वैराग्याद्, अतीव जरया च, निर्बलदेहः मृत्युमुपागात्। तत्र यः राज्यं सारहीनं, अतीव दुःखं घोषयन्, तस्य मोहः अतिवृद्धः, वनपिशाच इव। मोहान्धकारकूपे पतितः, विषयासक्तः, विवेकहीनः, अज्ञानवान्, दुष्टजनसङ्गी च सः। तस्य हृदयं तृष्णया दग्धं, मृत्युः तं सर्पगृहीतमण्डूकवद् विवशं रुदन्तं जग्राह। तेन पापप्रवृत्त्या शुभाशुभकर्मफलानुभूत्या, अन्ये देहे सः मत्स्यकुले मत्स्यजीविवद् जातः। तत्र मत्स्यजीवी शतवर्षं दुःखैः पीडितचित्तः, वैराग्यं प्राप्तवान्। 'संसारः दुःखमयः' इति चिन्तयन्, तस्मात् अवस्थात् पतित्वा, सः सूर्यवंशे महराजा जातः। पुण्यप्रवृत्त्या तत्र किञ्चित् ज्ञानं प्राप्तवान्, राजदेहं त्यक्त्वा सर्वशास्त्रगुरुरूपेण जातः। मन्त्रसिद्ध्या विद्याधरत्वमवाप, कल्पपर्यन्तं विद्याधरनगर्यां सुखानुभवम् अकरोत्। कल्पान्ते, वायुवद् रूपं गृहित्वा, पुनः सृष्टौ आरभमाणायां, मुनिपुत्ररूपेण पुनर्जातः। तत्र मुनिसङ्गेन तपोव्रतेन, मेरुगुहायां एके मन्वन्तरे निष्कलुषः स्थित्वा, घोरं तपः अकरोत्। तत्र मृगीसुतः तस्य मानवाकृतिः पुत्रः जातः; तस्मिन् स्नेहानुबन्धेन, त्वरितं गाढमोहः पुनरपि तं व्याप्य अभवत्। 'मम पुत्रः धनवान्, गुणवान्, चिरंजीवी च भवतु' इत्येवं चिन्तयन्, सत्यनिष्ठां जहौ। धर्मविचारात् पतित्वा, पुत्रसुखासक्तचित्तः, कालपरिपाके मृत्युः तं वातग्रहणवत् सर्प इव जग्राह। सुखासक्तचित्तः, अन्ते प्राणे गच्छति, सः मद्रराजस्य पुत्रः जातः, मद्रदेशाधिपतित्वं प्राप्तवान्। मद्रदेशे दीर्घकालं शत्रून् विजित्य राज्यं कृत्वा, तत्र जरा तं पद्मे हिमपातवद् अभ्यागच्छत्। सः मद्रराजदेहं तपस्विवेषं च त्यक्त्वा, मुनिपुत्ररूपेण तपस्वी अभवत्। सः महाबुद्धिमान् दुःखरहितः तपस्वी, महानदी समङ्गायाः तीरे तपः अकरोत्, हे राम।