यदा शरीरवृक्षस्य शिखरे जरायाः जीर्णः कृशः श्वेतबकः स्थित्वा रोगसर्पैः पीडितः कासकण्ठकाकवाणीं क्रोशति, तदा कुतश्चित् शीघ्रं तमसा तृष्णया युक्तः मृत्युकोकिलः सन्निकर्षं प्रत्येत्य दृश्यते, हे मुने। यथा सायं संध्या समुत्थिता तमः अन्वेति, तथा शरीरमण्डले जराया दृश्यायाम् मृत्युस्तामनुसरति। यदा शरीरवृक्षः दूरतः जराफलैः सुमनोहरः दृश्यते, तदा मृत्युमधुकरः शीघ्रं त्वरया नरं प्रति गच्छति, हे ब्रह्मन्। रिक्तनगरेण, छिन्नशाखवृक्षेण, वृष्टिहीनभूमिना सदृशं किञ्चिद् दृश्यते, न तु जरया विक्लवितं शरीरम्। क्षणमात्रेण कासध्वनिं कुर्वन्ती जरा गृध्रः मांसमिव नरं बलात् गृहीत्वा खादति। जरा त्वरया शरीरं दृष्ट्वा शिरः क्षणेन गृहीत्वा नाशयति, यथा कन्या कुमुदं चुन्दति। सा शरीरं क्षुद्रध्वनिं कृत्वा धूलिना कटुतया जीर्णदेहम् आकृष्य विक्षिपति, यथा वातः कोमलपत्राणि वृक्षस्य विदारयति। जरया आहतं शरीरं हिमकण्ठकसमूहैः आच्छन्नं म्लानपद्मसौन्दर्यमिव विनश्यति। सा जरा शिरसि चन्द्रिका इव समुत्थाय कासवातं विस्तारयन्ती निशापुष्पवद् शरीरं व्याप्नोति। यदा कालः क्लेशेश्वरः जरारजसा शुक्लीकृतं शिरो बकफलसमं दृष्ट्वा खादति। जरा, नदीपुत्र्या सह सहाय्यं कृत्वा, शरीरवृक्षस्य मूलानि शीघ्रं छित्त्वा प्राणान् कम्पयति। जरा मार्जनीव युवानं भक्षयित्वा दुःखाग्नेः प्रदीपनं कृत्वा, शरीरमांसलोलुपत्वेन परमं मुदं लभते। नास्ति लोके जरायाः शरीरवने शृगालस्य विलापनध्वनिवद् किञ्चिद् अशुभतरम्। कासश्वासविषादैः दुःखधूमतमसा सह, जराया ज्वाला तं दहति येन सः तप्तः भवति। जरया जनानां तन्वी देहः शुक्लः कोमलशाखेव विकुर्वाणः स्रस्तः भवति, हे प्रिय। शरीरं कर्पूरवृक्षसमं जरया शुक्लीकृतं क्षणेन मृत्युगजेन नीयते, हे मुने। मृत्युर्नृप इव, जरायाः श्वेतचामरं तस्याग्रे प्रचलति, रोगध्वजः तस्य पुरतः गच्छति। ये रणाङ्गणे रिपुभिः न जयिताः, येषां पर्वतदुर्गाणि भग्नानि, तानपि जराराक्षसी शीघ्रं जिगाति, हे मुने। जराया हिमेन शुक्लीकृतगृहे शरीरमन्दिरे, नेत्रयोः काञ्चनिका अपि न चलति। संसारसुगन्धिगृहे, शरीरशिरसि जराचामरतेजः प्रकाशते। यदा शरीरपुर्यां जराचन्द्रिका उदेति, तदा मृत्युपद्मं क्षणेन विकसति, हे मुने। शरीरभवनमध्ये जरालिप्ते दुःखदैन्यविपत्तयः तत्र सुखसखीभूताः तिष्ठन्ति। यत्र जरा अग्रे गच्छन्ती प्राणिषु प्रवर्तते, तत्र किं मे सुखं स्यात्, यस्य मनः स्थूलम्? दुःखकरं क्लेशकरं जीवनं जरायाः पश्चात् स्पृह्यते चेत्, तत् किं लाभ्यते? जरा हि लोके पुरुषेषु अजिता सर्वकामान् त्यजति, हे पितः। संसारमोहः अल्पबुद्धिभिः कल्पितभेदैः कम्पितः, चिन्ताविकल्पजालेन उद्भवति। विवेकिनां कुतः तत्रासक्तिः जाले बद्धवत्? दर्पणप्रतिबिम्बफलमिव केवलं बालाः भोक्तुमिच्छन्ति। अत्रापि दुर्बला सुखकल्पना विद्यते; किन्तु कालः मूषिकवत् तस्याः सूत्राणि छिनत्ति। नास्ति किञ्चिदत्र यद् कालः सर्वभक्षकः न भुङ्क्ते; सः सर्वं जगत् जायमानं समुद्रान्तर्वह्निरिव पिबति। कालः भीषणः परमः सर्वशक्त्या सर्वमिदं दृश्यं ग्रसने स्थितः। हे नाथ, महान्तोऽपि तत्र क्षणमपि न रक्ष्यन्ते; कालः अनन्तं विश्वं भक्षयित्वा तस्यैव आत्मा जातः। सः युगवर्षकल्परूपेण किञ्चिदाकारमाप्नोति, तथापि सः सर्वत्र व्याप्याव्यक्तः स्थितः। ये रम्याः, शुभकर्मारम्भिणः, सुमेरुसदृशगुरवः, तानपि कालः नागशिशुना सर्पानिव भुङ्क्ते। निरदयः क्रूरः कठोरः दारुणः नीचः, न किञ्चिदस्ति यदद्यापि कालः न भुङ्क्ते। कालः केवलं भक्षणे प्रवृत्तः पर्वतानपि खादति; अनन्तानां सुखानां प्रवाहान् अनुभूयापि तृप्तिं न लभते। सः हरति, नाशयति, सृजति, खादति, हन्ति; कालः संसारनाट्ये नटवद् नानारूपं करोति। सः विभक्तः सततं भूतबीजानि भिनत्ति, जगति अवास्तवचञ्चुना शुकः दाडिमानि विदारयन्निव। सः शुभाशुभदण्डैः जनानां कोमलशाखाः छित्वा, जीवसमूहेषु गजेन्द्रवत् प्रकाशते। ब्रह्मवने महावृक्षः विश्वफलं वहन्, परमसर्पेण आवृतः तत्र स्थितः। तत्र रजनीभिर्मधुभिः पूरितः, दिवाकरमालाव्यवस्थितः, ऋतुकाललताभिः संयुतः, सः कदापि न क्लान्तिमुपैति।