हे ब्रह्मन्, यः मुखमलङ्कृतं प्रियकरैः नवनीतानुलेपनैः नवकिसलयाधरशोभया च समुपेतम्, तदपि कालेन काननमध्ये क्षीयते। तत्र श्मशानवृक्षेषु केशाः यक्षपुच्छवत् विकीर्णाः दृश्यन्ते, अस्थीनि च तारकाभः पृथिव्यां क्षिप्रं स्फुरन्ति। धूलिः रुधिरं पिबति, मांसभक्षिणः नानाविधेन तद् उपभुञ्जते; वह्निः च त्वगं दहति, प्राणाः आकाशं यान्ति। एवं शरीरस्य शीघ्रं नश्यन्ति परिणामाः मया ते निवेदिताः। किमर्थं त्वं मोहं अनुसरति? यत् इदं शरीरम् पञ्चमहाभूतसंयोगजम्, तद्रसयुक्तं, कथं तद् बुद्धिसम्पन्नम् इति मन्यसे? इच्छा-अनुसारी यः चिन्ताजनः, स वृक्षवत् विस्तारं वर्धते, तस्य शाखासु कटुत्वाम्लफलानि जातानि। कदाचित् मनः धनासक्त्या लोभान्धतया च विक्षिप्यते, मृगस्य यथा कुलात् व्युत्थानं, तथा गाढे मोहपाशे पतति। युवान् कश्चन स्त्रीसमागमे निमग्नः परिपीड्यते, योषित्स्नेहगजः यथा विंध्यकन्दरगर्ते बद्धः, एवं दुःखमाप्नोति। यस्य स्त्री अस्ति, स भोगकामः; यस्य नास्ति, स न भोगाधिकारः; स्त्रीत्यागेन जगत्यागः, जगत्यागेन सुखलाभः। नाहं क्षणिकेषु विषयेषु, क्लेशदायिषु भोगेषु, मधुपत्रलाघवेषु वा रमामि; मृत्यु-व्याधि-जराभयात् प्रमोदमानः, प्रयत्नेन वनान्ते परमशान्तिम् आप्नोमि। बाल्यं न पर्याप्तम्, तद् यौवनं पिबति; ततः जरा यौवनानन्तरं आगच्छति; पश्य, कथं तदन्योन्यं कठिनं परिपात्यते। यथा हिमरश्मिः कमलं शोषयति, वातः शरद्भ्रमरगणं विक्षिपति, तथा जरा शरीरं क्षपयति, तीरस्थतरुं यथा नदी क्षपयति। स्त्रियः जरया कृशदीर्घाङ्गं पुरुषं हस्तिहेत्वेव पश्यन्ति। यदा पुरुषः जरया गृहीतः, श्वासक्लेशात् श्रान्तः, तदा बुद्धिः पराजितया सहभार्यया इव पलायते। दासाः पुत्राः भार्याः बान्धवमित्राणि च, जरया कम्पमानं जनं हसितुम् आरभन्ते, स यथा उन्मत्तः दृश्यते। विवेकशून्यः, वृद्धः, दुःखितः, गुणवीर्यविहीनः, जरया दीर्घस्थिततरुं गृध्र इव उपसर्प्यते। जरायाः दुःखदोषपूर्णे वृद्धावस्थायां तृष्णा वर्धते, हृदयदाहिनी सर्वविपत्तिसखी जायते। किम् दुःखकरं कर्म परत्र कर्तव्यम्? जरायाम् अतीव भीषणं भयम् उत्पद्यते, तदपि प्रतिहेतुं अशक्यम्। कोऽहम्, दुःखितः सन् किं करोमि, कथं वा अस्मि? मौनमेकाकी स्थित्वा, एवं विषादो वृद्धावस्थायाम् जायते। आहारे स्पृहा जायते, परन्तु भोक्तुं न शक्नोमि; जरया शक्तिहीनत्वात् हृदयम् अत्यन्तं दह्यते। यावत् जरा-पुराणः क्रुञ्चः शरीरवृक्षस्य शिखरे स्थित्वा, रोगसर्पैः पीडितः, श्वासकासरवः क्रन्दति, तावत् कुतश्चित् शीघ्रं घनान्धकारकामुकः मृत्यु-उल्लूकः आगच्छति, हे मुनि। यथा सन्ध्याकालः तमः अनुवर्तते, तथा शरीरस्य जरादर्शनं मृत्युम् अनुसरति। शरीरवृक्षस्य दूरात् जरापुष्पितत्वं दृष्ट्वा, मृत्युमधुपः शीघ्रं पुरुषं समीपं याति। रिक्तनगरे, छिन्नशाखे वृक्षे, वृष्टिहीने स्थले च किञ्चन दृश्यते, परन्तु जरया भग्नं शरीरं न दृश्यते। क्षणेन जरा कासरवेन नरं बलात् गृहीत्वा, गृध्रः यथा मांसं हरति, तथा हरति। जरा शरीरं द्रुतं शिरसि गृहीत्वा, कुमुदिनीं यथा कन्या छिनत्ति, तथा विनाशयति। सा शब्दं करोति, रजसा कठिनत्वं वहन्ती, जीर्णं शरीरं विदारयति, यथा वातः कोमलपत्राणि विक्षिपति। जरया आहतं शरीरं नष्टसौन्दर्यं नलिनमिव, हिमरश्मिगुच्छैः आवृतं दृश्यते। सा जरा, चन्द्रिकेवोत्थिता, शिरसि प्रसार्य, कासज्वरवायुः इव, शरीरं व्याप्यते। यदा कालः क्लेशेश्वरः शिरः पक्वमूलकमिव पश्यति, जरारजोभिः शुक्लीकृतम्, तदा स तद् आदत्ते। जरया, यमुनातनया सहायया, शरीरवृक्षस्य मूलानि शीघ्रं छिद्यन्ते, प्राणाः च चलन्ति। या जरा, मार्जनीव, यौवनं भक्षयित्वा दुःखानलम् उद्दीप्य, शरीरमांसलालसा परमानन्दं प्राप्नोति। न किञ्चित् लोके तादृशं अशुभं अस्ति, यथा शरीरवने शृगालरूपा जरा, विलापरवायमानम्। कासः, श्वासः, दीर्घनिःश्वासः, दुःखधूमतमसा सहिताः, जरानलः दहति, येन सः तप्यते। जरया, जनानां तन्वी शरीरं, यद् पूर्वं श्वेतं नवपल्लवसमं आसीत्, स्रस्तं भवति, यथा पुष्पवती लता नमति। जरायाः कर्पूरवृक्षात् कर्पूरसमानं शरीरं, मृत्युगजः क्षणेन उत्क्षिप्य हरति, हे मुनि। मृत्युः हि राजा; जरायाः श्वेतचामरं तस्य पुरतः, रोगध्वजः पूर्वं गच्छति। ये युद्धे शत्रुभिः न जिताः, येषां दुर्गाणि पर्वतानि भग्नानि, तान् शीघ्रं जरा राक्षसी जेष्यति, हे मुनि। शरीरगृहे, जराहिमरजसा शुक्लीकृते, नेत्रयोः पटलानि अपि किंचित् चलितुं न शक्नुवन्ति। एवं, हे ब्रह्मन्, शरीरस्य, यौवनस्य, वृद्धत्वस्य च दुःखमयं यथाक्रमं चरित्रं प्रवृत्तम्।