तदा अहं विपुलं तं वनं प्राप्तवान्, यः द्वितीयमिव व्योम, अष्टममिव सागरं, पञ्चममिव समुद्रं, शुष्कः शून्यगर्भः आसीत्। तत् च आसीत्, यथा प्राज्ञस्य मनः विस्तृतम्, मूर्खस्य क्रोधवेगेन शीघ्रगमनम्, मानुषसम्प्रेष्येण अस्पृष्टम्, तत्र न कश्चन तृणाङ्कुरः जातः। तस्मिन् महावने सम्प्राप्ते, मम मनः क्लान्तमभवत्, यथा दरिद्रतां प्राप्ता स्त्री, न तत्र आहारः, न फलं, न बान्धवः। तत्र मरीचिकाभिः प्लावितेषु दिशः, मरुप्रदेशे जलमायया आवृताः, अहं सन्निपत्य, सूर्यरहितं दिनं व्यतीतम्। तं वनं महत्या क्लेशेन श्रमेण च अतीत्य, विवेकिनः संसारशून्यतुल्यं विस्तारं यथा गच्छेत्, तथा अहं गच्छन् आसम्। तं दिनं व्यतीत्य, अहं श्रान्तः, विपुलं काननं प्राप्तवान्, यथा सूर्यः शून्यगगनं सञ्चर्य पश्चिमगिरिशिखरं याति। तत्र जम्बु-कदम्बवनेषु, पक्षिणां कलरवः प्रवर्धते, यथा यात्रिकाः स्वमित्रेषु हर्षेण संवादं कुर्वन्ति। तत्र भूमौ तृणानां पङ्क्तयः दृश्यन्ते, अविच्छिन्नाः, यथा चलद्भाग्यलाभिनः कुटिलहृदि क्षणिका एव हर्षाः। पूर्ववनात् एषः देशः किञ्चित् सुखदतरः, यतः प्राणिनां मध्ये रोगः मृत्युदुःखात् श्रेयः। तत्र अहं जम्बीरवृक्षस्य मूलं प्राप्तवान्, यथा मार्कण्डेयः एकस्मिन्महासमुद्रे एकाकी सञ्चर्य इन्द्रं प्रति याति। तत्र अहं लतां शाखायां लग्नां गृहीत्वा, यथा शुष्कः पर्वतः कृष्णमेघं आलिङ्गेत्। तस्यामवलम्ब्य, अश्वः अपसरत्, यथा पापानि गङ्गाश्रयिणः जनात् पलायन्ते। दीर्घक्लिष्टमार्गेण श्रान्तः, तत्रैव विश्राम्य, यथा सूर्यः पश्चिमगिरिमूलं कामवृक्षस्य छायायाम् विश्रान्तिम् उपैति। यथा सूर्यः सकलव्यवहारभारैः सह पश्चिमगिरिशिलाम् उपविशति, तथा अहम् अपि विश्रान्तः। शनैः शनैः जगत् रजनीतमसैः आवृतम्, वनान्तरे रात्रिचर्याः आरब्धाः। तत्र तृणलघुपर्णखचिते विवरे, अहं अत्यश्रान्तः, स्वपक्षिणं स्वनीडमिव, गुहायाम् अपहृतः। दुःखेन विवेकविहीनः, आशाभङ्गः, स्मृतिहीनः, दासीकृतदीनपुरुष इव, अथवा तमोगहने निमग्नः, अहम् अभवम्। तत्र मोहसमाविष्टः, मम रात्रिः युगायते व्यतीता, यथा मार्कण्डेयः एकस्मिन्महासमुद्रे क्षिप्यते। न स्नातवान्, न उत्थितवान्, न तत्र आहारं कृतवान्, दुःखभारं वहन् रात्रिः केवलं गता। निद्राहीनः, अशान्तः, पत्रैः सह कम्पमानः, सा रात्रिः मम दुःखपरमपरिमाणेन दीर्घीकृता। ततः तमः सह नक्षत्रचन्द्रैः शनैः शनैः निवृत्तम्, मम वक्त्रं क्लान्तं शुक्लीकृतम्। अरण्ये शृगालरवः, शीतात् दुःखमुखानां दन्तच्छदनं, शनैः शान्तम्। अहं प्राचीं दिशं प्रभाते पश्यामि, सा सुरा इव रक्तवर्णा, मयि अन्तर्मुखे हासमिव दत्तवती। क्षणेन, सूर्यस्योत्थानं ददर्श, यथा अज्ञानिनः ज्ञानप्रकाशः, दरिद्रस्य सुवर्णलाभः। ततः उत्थाय, कवचं ताडितवान्, यथा सन्ध्यायाः नृत्ये रममाणः, हस्तेन गजचर्म ताडयेत्। अहं तद्विपुलं काननं विचरितुं आरब्धवान्, यथा कालः संसारगृहं सञ्चरति, प्राणिनः लयाग्निना दग्धान् इव। तत्र तस्मिन् प्राचीनशून्यवने, न किञ्चित् जीवद्रूपं दृष्टम्, यथा मूर्खदेहे पुण्यस्य केवलं अंशः दृश्यते। केवलं पक्षिणः निर्भया, विचित्रगमनशीलाः, चिचीकूचीरवकुर्वन्तः, तत्र विचरन्ति। ततः, सूर्यस्याष्टमांशोत्थाने, लतानां स्नातवत्, केवलं शुष्कतुषारलेशं दृष्टवान्। तत्र विचरन्, अहं कन्यां अपश्यं, सा तण्डुलं वहन्ती, सुवर्णकलशं सोमरसपूर्णं धारयन्ती, यथा माधवी राक्षसेन गृहीता। तत्र तां कृष्णाङ्गीं, त्रितारनेत्राम्, धवलवस्त्रां, यथा रात्रिं चन्द्रः, उपसृतवान्। "हे कन्ये, दुःखिनां दुःखोपशमनेन श्रीः वर्धते, अतः शीघ्रं भोजनं प्रयच्छ," इति ताम् उवाचम्। "अत्र मम उदरस्थः क्षुधानलः, जीर्णवृक्षकुहरे कुण्डलीकृतः कृष्णसर्प इव, दहति," इत्यपि उक्तम्। अहं याचमानोऽपि, सा किञ्चिदपि न दत्तवती, यथा दुष्टाय धनं भाग्येन याच्यमानमपि न दत्तम्। दीर्घकालानन्तरं, यदा तां अनुयायी, तदा किञ्चित् मम पतितम्, यथा छायाः स्थितस्य पुरतः पतति। सा उवाच— "माम् अभिज्ञातुम्, चूडकङ्कणाभूषितां चाण्डालीं, राक्षसीमिव, नराश्वगजमुखां, विद्धि। हे राजन्, केवलं याचनेन भोजनं न लप्स्यसि, यथा ग्रामबाह्यजन्मनः शीलं न लभ्यते।" इति उक्त्वा, सा गच्छन्ती, पदे पदे पतन्ती, कण्टकानि प्रविशन्ती, ललितवाक्यानि विसृज्य, अदृश्यता। "एतत् भोजनं तव, यदि मम पतिः भविष्यसि; न हि लोके लाभः स्नेहानुबन्धं विना स्यात्।" अत्र मम पिता पुक्कसः, मृदून् पशून् वधाय नयति, क्षुधार्तः रजोधूसरः, श्मशाने पिशाच इव।