नदीतीरेषु पारीहद्रकवृक्षैः रक्तवर्णिते, विविधैः पक्षिसमूहैः अद्भुतैः शब्दिते च तत्र प्रदेशः आसीत्। तत्र यवक्षेत्रेषु कन्याः मधुरं गीतं गायन्त्यः कामदेवम् आह्वयन्ति स्म, पुष्पसंपन्नेषु वनान्तरेषु वायुः पुष्पमयमेकं मेघमिव वितनुते स्म। सिद्धैः दिव्यैः चरैः च गृहात् निर्गतैः सत्कृतोऽसौ देशः, यत्र स्वर्गादेव सौन्दर्यं आहूतं सञ्जातमिव दृश्यते स्म। कदलीवनैः शोभितः, तेषां सीमायाम् किन्नरयुगलैः गीतैः सुसज्जितः, पुष्पोद्यानैः वातेन कम्पितैः श्वेतवर्णितः च सः प्रदेशः आसीत्। तत्र लवणः नाम राजा, धर्मिष्ठः, हरिश्चन्द्रवंशसम्भूतः, भूमौ सूर्यवत् दीप्तिमान् राज्यं कर्तुम् अधिष्ठितः। तत्र पर्वताः तस्य कीर्तिमालाभिः श्वेतितस्कन्धाः, हरशिखराणि कम्पितानि अलङ्कृतानि इव दृश्यन्ति स्म। सर्वे शत्रवः तेन तृणांशकलानि इव निहताः, तस्य स्मरणमात्रेण शत्रुत्वहीनाः अपि जनाः ज्वरग्रस्ताः भवन्ति स्म। यः उदारकृत्यः, साधूनां रक्षिता च, तस्य कर्माणि जनाः दीर्घकालं हरिवत् स्मरन्ति स्म। दिव्येषु गृहेषु, देवपर्वतानां शिखरेषु, अप्सरः तस्य गुणगीतं गायन्ति स्म, तासां शरीराणि हर्षेण प्रस्फुटितानि। तस्य स्वदाराः, सुन्दरीः, लोकपालैः प्रसिद्धाः, तस्य गुणगीतं गायन्ति स्म, ब्रह्महंसाः तद्गीतं स्वभावेन पुनः पुनः प्रतिनुवन्ति स्म। हे राम, यस्य अद्भुतकृत्यानि अतिशयितानि, तस्य दुःखस्य लेशः स्वप्नेऽपि न दृश्यते न श्रूयते च। सः कुटिलतां न जानाति, लोभं न दृष्टवान्, तस्य उदारता ब्रह्मणः जपमालावत् स्थिरा। दिनेशस्य अष्टमभागे आगते, राजा सिंहासनस्थः सभायां कदाचित् उपविश्यति स्म। सः तत्र सुखेन उपविष्टः, आकाशस्थचन्द्रमिव, तत्र राजान्यसेनाः उत्साहेन सभां प्रविशन्ति स्म। तत्र प्रियांगनाः गायन्ति, राजानः सुखेन उपविष्टाः, वीणावंशीव मधुरः शब्दः मनः हरति स्म। रमणीयपल्लवपङ्कजैः राज्ञ्यः चमरं वीयन्ति स्म, मन्त्रिणः देवासुराचार्यसमानाः समीपस्थाः विश्रान्ताः च। मन्त्रिणः राजकार्याणि कौशलात् चर्चयन्ति स्म, गूढसूच्यः प्रदेशवृत्तान्तं निवेदयन्ति स्म। इतिहासपाठे शुभकाले, पवित्रग्रन्थाः पठ्यन्ते स्म, स्तुतिकर्तारः राजानं प्रणम्य पुण्यकीर्तिं गायन्ति स्म। तदा गर्वेण कश्चित् मायावी सभां प्रविश्यति स्म, मेघः भूमौ वर्षितुम् उत्सुकः इव। सः राज्ञः शिखरग्रीवम् नमस्कृत्य, तस्य चरणयोः फलं वहन् वृक्षः पर्वतं प्रति इव स्थितः। छायाफलपुष्पयुक्तवृक्षं प्रति कपिः इव, सः राज्ञः पुरतः उपविष्टः। सः चञ्चलः, फललोभेन युक्तः, राज्ञः उन्नतग्रीवम् अभ्यधत्त, मृदुलहर्षवायौ पद्मं प्रति भ्रमरः इव। तदा, हे प्रभो, एकं अद्भुतं पासकं दर्शयामास, यद् पटे विश्राम्यति, आकाशात् भूमौ चन्द्रमिव। एवं उक्त्वा, सः पासकवर्तनीं घूर्णयामास, मायायाः विविधबीजं परमार्थात्मा घूर्णयति इव। राजा तद् दीप्तिमान् रेखया दृष्ट्वा, इन्द्रः स्वचक्ररथस्थः धनुः धारयति इव। तस्मिन्नेव क्षणे, राजा सिन्धुवशैः सह सभां प्रविश्यति स्म, मेघः तारा-ग्रहैः व्याप्तमार्गं प्रविश्यति इव। तं शीघ्रं श्रेष्ठं अश्वं तस्य अनुगतः, स्वर्गलोकं गन्तुम् उद्युक्तः, इन्द्रस्य उच्छैःश्रवाः समुद्रपतिं अनुगच्छति इव। सः अश्वं गृहित्वा राजानम् अभ्यधत्त, समुद्रः उच्छैःश्रवाः स्वधन्यं इन्द्रं प्रति भाषते इव। "हे राजन्, एषः अश्वः रत्नसमानः, उच्छैःश्रवाः इव, वेगवान् विजयी, वायुः मूर्तिमान् इव।" "एषः अश्वः, हे प्रभो, मम स्वामिना तव प्रति प्रेषितः; महात्मभिः दत्तं वस्तु दीप्तिमान् भवति।" एवं उक्त्वा, मायावी मेघनिनादात् विरामे चातकः पर्वतं प्रति इव प्रत्युवाच। "एषं श्रेष्ठं अश्वं आरोह्य, हे प्रभो, भूमौ विचर, सूर्यः स्वदीप्त्या भूमिं शोभयति इव।" राजा अश्वं दृष्ट्वा, मायाविनः वचनं चिन्तयामास, मेघनिनादेन संकेतितं मेघं मयूरः इव। तदा, निःस्पन्दनयनः, चित्रवत् आश्चर्यरूपः राजा अश्वं पश्यति स्म, चित्रपटे स्थिता मूर्तिः इव। अश्वं पिच्छिकपुच्छं निमेषं दृष्ट्वा, निःस्पन्दः तस्थौ, गुप्तनयनः, जर्जरितसागरं प्रति भीतः पर्वतः इव। द्वौ निमेषौ तत्र स्थित्वा, आत्मन्येव ध्यानवत्, वैराग्यरहितः मुनिः, वा परमसुखस्थितः बोधः इव। कोऽपि तं न जागारयति, तस्य तेजसा निगृहीतः, किमपि भीतः राजा चिन्तायाम् मग्नः। तत्र केवलं यक्षपुच्छचमराः स्थिराः, रात्रिः स्थिता इव, चन्द्रहस्ताः स्थिराः इव। सभायां स्थिता जनाः विस्मयेन दीप्ताः, निःस्पन्दपङ्कजपुष्पाणि पङ्केन स्थिराणि इव। शनेन सभायां जनानां कोलाहलः शान्तः, वर्षानन्तरं मेघनिनादः आकाशे शान्तः इव।