सौम्यया मित्रभावेन सत्पुरुषाणां मैत्री केवलं साक्षात्संमिलनात् वृद्धिं लभते, अतः त्वं अस्माकं याचनां न प्रतिषेधयः। त्वं चारुहासिनी सौम्या लज्जाश्रियया श्रीया भूषिता सन्मान्या अस्माकं गृहमागच्छ, तत्र यथासुखं वस। त्वं तु साध्वी रूपेण स्त्रियाः स्वरूपं धारयित्वा यः जनं तर्पयितुं समर्था, तस्य तर्पणाय भोजनं दातुं शक्नोषि; किं तु अहं राक्षसीरूपिणी, मम तृप्तये त्वं केन प्रकारेण तर्पयिष्यसि? मम तु केवलं मांसं एव तृप्तये योग्यं, न तु सामान्यजनानां आहारः; एषा प्रकृतिः आदिकाले स्थापिताऽस्ति, सा च सृष्ट्यन्तपर्यन्तं संवर्धते। सुवर्णमालाभिः भूषिता, त्वं मम गृहे किञ्चिद्दिनानि स्त्रीरूपेण वस, यावत् अहं इच्छामि। ततः अहं जनपदेषु मृत्युदण्डदत्तानां दुष्टचौराणां लक्षशः संहृत्य तव उत्तमं भोजनं रूपेण दत्तवती। ततः त्वं स्वमनोहररूपं परित्यज्य राक्षसीरूपं धारयित्वा तान् मृत्युदण्डदत्तानां शतानि च संहृत्य गृह्णासीः। तान् सर्वान् हिमालयशिखरं नय, तत्र यथासुखं खाद; एकान्तभोजनं हि महान्नाशिनां प्रियं भवति। निद्रां तन्द्रां च त्यक्त्वा पुनः ध्यानसमाधौ प्रविष्टा, तस्माद् ध्यानात् निवृत्त्य पुनः अन्यस्मिन् काले प्रत्यागता। त्वं अन्यान् अपि मृत्युदण्डदत्तान् आनयिष्यसि, हिंसा धर्मो न भवति; तथापि स्वधर्मेण हिंसा अपि महाकरुणासमाना भवति। यदा तव ध्यानं विश्रामं यास्यति, तदा त्वं मम पुनः मिलिष्यसि; मिथ्यावदेषु अपि एकदा स्थापितं सख्यं न नश्यति। त्वया यदुक्तं तत् युक्तमेव, राजन्; अहम् एवमपि करिष्यामि, सखे। कः खलु स्नेहात् प्रेरितस्य वचः नाभिनन्देत्? एवं उक्त्वा सा राक्षसी भूषिता मनोहररूपा तत्रैव तस्थौ, हारकङ्कणवलयकटकमालाभिः शोभिता। "राजन्, गच्छामः" इति उक्त्वा सा राज्ञा मन्त्रिणा च सह निर्गता; तौ अग्रे जग्मतुः, सा च रात्रौ तयोः पृष्ठतः अन्वगच्छत्। ततः राजगृहं प्राप्त्वा ते सर्वे एका रमणीयकक्ष्यां प्रविश्य एकरात्रं सौम्यया संभाषणया सह व्यतीयुः। प्रभाते सा राक्षसी अन्तःपुरे स्थिता, राजमहिलाभिः सह संगम्य, राजा मन्त्रिणा च स्वकार्येषु प्रवृत्तौ। ततः षडहस्यान्ते राजा अन्येभ्यः राजनगरात् स्वामित्रवर्गाच्च कारागृहस्थाः मृत्युदण्डदत्तान् संगृह्य, तान् त्रिसहस्रं राक्षस्यै दत्तवान्। रात्रौ सा घोरकृष्णराक्षसीरूपिणी जाता। सा तान् मृत्युदण्डदत्तान् सहस्रशः स्वबाहुपाशेन गगनमेघवृष्टिदलानिव संलक्ष्य जग्राह। राज्ञः अनुमत्यै सा हिमालयशिखरं तत्रैव गतवती, यथा दरिद्रा कन्या सुवर्णं लब्ध्वा गृहं यान्ति, तथैव घोरशरीरा अपि। तत्र सा तृप्त्वा, द्वौ दिनौ सुखेन सुप्ता, जागरूका स्वच्छचेतना पुनः ध्यानसमाधौ प्रविष्टा। पञ्चवर्षेषु वा त्रिषु वर्षेषु वा सा तस्मात् अवस्थात् जागरूका भूत्वा सभायाम् आगत्य तेन राज्ञा पूजिता अभवत्। तत्र किञ्चित्कालं विश्वासपूर्णसंवादेन सह स्थित्वा, सा तान् मृत्युदण्डदत्तान् गृहं प्रत्यागच्छत्। अद्यापि सा राक्षसी जीवन्मुक्ता तस्मिन्गिरिगहने वने वसति, सर्वसमाधिस्मृतिविरहिता। यदा स राजा सर्वकामत्यागेन शान्तिं प्राप्तवान्, तदा सा राक्षसी दीर्घकालं भोजनानन्दं च तस्य राज्ञः सख्येन सह उपभुक्तवती। कीरातदेशे सर्वैः स्थानीयैः राजभिः सा परममित्रतां प्राप। तत्र योगसिद्धा सा राक्षसी सर्वान् महाप्रपद्भयदुर्घटनाः, भूतादिभयाः, रोगांश्च अपसारयति। बहूनि वर्षाणि सा ध्यानं न परित्यज्य, तत्र आगत्य यथासमाहितान् बलिपशून् खादति। अद्यापि तत्रैव राजा तस्यै बलिपशून् स्नेहचिह्नरूपेण ददाति; कः खलु निश्चलः न स्यात्? या सा बहुकालं ध्यानस्थिता कीरातजातिषु, दीर्घकालं न निर्गम्य, तत्र जनानां दोषाः शम्यन्ते। सा देवी कन्दरानाम्नी, मङ्गलेतरानाम्नी च, नगरे गुहायाम् महत्सम्मानेन प्रतिष्ठिता। तदनन्तरं यः कश्चन राजा तत्र राज्यं करोति, स एव कन्दरां देवीम् स्थापयति। यः तु हीनः राजा कन्दराप्रतिष्ठां न करोति, तस्य प्रजाः बहुविधविपत्तिभिः तं नाशयन्ति। तत्र तस्याः पूजनं कुर्वन्तः जनाः इच्छितं फलम् प्राप्नुवन्ति; तस्याः पूजनस्य अवमानः तु स्वभावेन दुःखाय भवति। सा देवी मृत्युदण्डदत्तानां यथाविधि पूजया पूजिता, प्रतिमायां स्थित्वा, मनसि स्थितानि फलानि ददाति। सा देवी दीर्घकालसम्मानिता, वनवासिनां निवासभूता, परमज्ञानसम्पन्ना, सर्वेषां लोकानां मङ्गलप्रदा, सर्वविनाश्यजनसमूहं खादन्ती, अत्र विजयं लभते। एवं सा दोषरहितकथा यथावत् तुभ्यं निगदिता, राक्षसी कर्कटीसम्बन्धिनी, क्रमशः। भगवन्, कथं सा कृष्णराक्षसी, या हिमालयगुहासु कीर्तिता, कर्कटीति नाम्ना जाता, तद्विस्तरेण वद। राक्षसानां स्वभावेन बहवः वंशाः सन्ति; तेषु कृष्णाः, श्वेताः, हरिताः, दीप्ताः च भवन्ति। कर्कटाख्यः राक्षसः आसीत्, कर्कटसदृशः, तस्मात् सा जाताऽभूत्, कृष्णवर्णा, कर्कटी नाम्ना, कर्कटाकृतिः।