यथा पुष्पस्य संस्पर्शात् गन्धः उत्पद्यते, तथा सत्पुरुषसंगात् शुभता जायते; सूर्यस्य स्पर्शेन कमलं विकसति। सत्पुरुषसंगात् दुःखं न बाधते; दीपशिखां हस्ते धारयन् कः तमसा पराजितः भवति? मम शक्त्या भूमिसूर्यौ युवाम् इमस्मिन् अरण्ये आगतौ; अतः पूज्यौ भवथः—शीघ्रम् शुभं प्रयोजनं वदतम्। राजा प्रत्युवाच—अस्माकं देशे वनस्थ राक्षसकुलसमूहः जनान् महतीं पीडां जनयति, सर्वदा हृदयेषु दुःखं धत्ते। सर्वजनाः निरन्तरं तीव्रया व्याध्या गृहीतः मम क्षेत्रे, तस्मात् अहं रात्रौ निर्गतः। यदा जनानां हृदयं औषधैः न शम्यते, तदा मन्त्रादीनि ज्ञातुम् अहं त्वद्वदनात् आगतः। मम प्रयासः निर्दोषजनान् हानिकर्तृणां निग्रहाय; स प्रयासः सफलः भवतु, तद् पर्याप्तम्। शुभे, एतावद् त्वया स्वीक्रियते—यत् अधुनातः कस्यापि जीवस्य हानि न क्रियते। राक्षसी प्रत्युवाच—साधु, अधुनातः प्रभृति, भगवन्, अहं एवं वर्तिष्ये, मिथ्यावचनं न भविष्यति; सत्यं, अधुनातः मया किंचित् हान्यं न अस्ति। यदि एवं, कमललोचन, तव शरीरधारणं कथं भविष्यति, यदा त्वं इच्छया अन्यस्य शरीरं भक्षयसि? षट् शतवर्षाणि, राजन्, समाधौ स्थित्वा, भोजनचिन्ता मयि उदपद्यत्, अद्य मम भोजनाभिलाषः। सालभञ्जिका पर्वतशिखरे गत्वा, जीवती, तत्र ध्यानस्थिता, यत्र इच्छति तत्र सुखं अनुभवति। अमृतधारणप्रक्रियाम् स्थापयित्वा, इच्छया शरीरं धारयामि, समये शरीरं त्यजिष्यामि—एष मम निश्चयः। राजन्, शरीरत्यागपूर्वं, मया अन्यस्य जीवस्य हानि न क्रियते; अतः मम वचनानि शृणु। हिमवत् नाम पर्वतः अस्ति, चन्द्रप्रभायाः शुद्धः, उत्तरप्रदेशस्य हृदयस्थः, पूर्वपश्चिमसागरयोः स्पर्शी। तत्र अहं, कर्कटी नाम राक्षसी, सुवर्णशिखरपर्वतगृहस्थिता, इव लोहस्तम्भा, उग्ररूपा वसामि। तपसा ब्रह्माणं प्रार्थयित्वा, जननाशाय, सूक्ष्मा विषूचिका नाम व्याधिरूपा अभवम्। वरं लब्ध्वा, बहुवर्षाणि जनान् विषूचिका रूपेण पीडयामि। ब्रह्मा मम नियमं स्थापयामास—"साधून् न हिंस्याः"; तस्मात् मन्त्रे महान् आश्रयः मम, तेन संयता अस्मि। अतः, मन्त्रं गृह्यताम्; तेन सर्वस्मिन् लोके हृदयदुःखं शम्यते; मया भ्रमस्य किम् अधिकं वक्तव्यम्? अहं हिंसां त्यक्तवती; यानि हृदयानि पूर्वं हिंसिता, तेषां नाड्यः दोषिताः। येषां रुधिरमांसं हिंसित्वा त्यक्तम्, तेषां दोषितनाड्यः अन्यान् दुःखितान् उत्पादितवन्तः। राजन्, विषूचिका-मन्त्रः सम्पूर्णः; साधूनां किम् अत्र दुष्करम्? अतः, दोषितनाड्यः पीडायाः शान्त्यर्थम्, मन्त्रं ब्राह्मणैः उक्तं शीघ्रं गृह्यताम्। राजन्, नदीसमीपं आगच्छ; तत्र गच्छामः। शान्तचित्तौ संयमितौ, धर्मनिष्ठा अहं, भवद्भ्यः एतत् उपनयामि। रात्रौ राक्षसी, मन्त्रिणी, राजा च, मैत्रीं स्थाप्य, नदीतीरे अगच्छन्। प्रत्यक्षाप्रत्यक्षमार्गेण, राक्षसीमैत्र्यां ज्ञात्वा, तौ संयमितौ शान्तचित्तौ तत्र स्थितवन्तौ। राक्षस्याः ब्रह्मविद्यया उपदिष्टौ, तौ स्नेहात् विषूचिकायाः मन्त्रं लब्धवन्तौ, यस्य जपात् सिद्धिः लभ्यते। तौ मैत्रीं स्थाप्य, रात्रिचरं राक्षसीं विसर्जयित्वा, गन्तुं उद्युक्तौ, राजा इदं वचनं उवाच। "त्वं अस्माकं गुरुः, महादेवि, सन्तुष्टा मित्रि च; कमलमुखि, गृहे तव आमन्त्रणं कुर्मः। अस्माकं याचना न प्रत्याख्येयम्; साधूनां मैत्री केवलं मिलनात् वर्धते। रम्यं शोभनं रूपं धारय, लज्जासम्पन्ना, गृहे आगच्छ, यत्र इच्छसि तत्र वस।" "त्वं मूढायाः स्त्रीरूपिण्यै भोजनं दातुं समर्था; किं विधिना मम तृप्तिं कुर्याः, राक्षसीरूपिण्यै?" "मम तृप्त्यर्थं केवलं मांसं भोजनम्, न सामान्यजनस्य आहारः; एषा प्रकृतिः आद्याद् अन्तपर्यन्तं वर्धते।" "सुवर्णमालाभूषिता, गृहे स्त्रीरूपेण किञ्चिद् दिनानि वस, निर्दोषे, यावत् मम इच्छा।" "ततः, शतसहस्रं दण्डनीयं दुष्टचौराणां जनपदात् संगृह्य, उत्तमं भोजनं तुभ्यं दत्तम्।" "रम्यं रूपं त्यक्त्वा, राक्षसीरूपं धारयित्वा, संगृहीतान् शतान् दण्डनीयजनान् भक्षयित्वा।" "हिमवत् शिखरं गत्वा, तत्र इच्छया खाद; एकाकी भोजनं महाभोजिनां सुखदं।" "निद्रां त्यक्त्वा, पुनः ध्यानं कुरु; ध्यानं समाप्त्वा, पुनः अन्यस्मिन् समये आगच्छ।" "अन्यान् दण्डनीयजनान् आनयिष्यसि; हिंसा धर्मः न, किंतु तव स्वधर्मेण, हिंसा अपि महाकरुणायाः तुल्या।" एवं, यथाक्रमं, राक्षसी, मन्त्रिणी, राजा च, धर्ममैत्र्यायै, ज्ञानाय च, परस्परं स्नेहं स्थापयित्वा, मन्त्रं लब्धवन्तः, दुःखशान्त्यर्थं साधूनां हिताय, तथा तस्याः उपदेशैः मार्गं प्राप्नुवन्।