परमाणोः सन्दर्भे पद्मतन्तुर्मेरुश्च नेत्रे तन्तुरिव दृश्यते, तु तस्य यथार्थस्वरूपं नेत्रेऽग्राह्यम्। आत्मनः परमाणोः सन्दर्भे पद्मतन्तुर्मेरुश्च तस्यैव घनत्वात् मेरुपर्यन्ताः शिखराणि अन्तर्निविष्टानि। तेनैव एतत् महत्त्वं सूक्ष्मं च परमाण्वाख्यं व्याप्य प्रसारितं निर्मितं जातं च, विश्वस्य संरचना नभस इव—सर्वत्र विशुद्धशून्यता स्फुटतया लभ्यते। द्वैतभावेन स्वस्य शोभनरूपं परित्यक्तमिव दृश्यते, सुप्तिस्थितिरिव परमानुभूतिस्थात्; तत्रैक्यम् आगम्य, आगमनगमनरहितम्, जगत् परमार्थस्वरूपतया तिष्ठति। एवं राज्ञः वचः श्रुत्वा कार्कटी वानरी वनस्था चाञ्चल्यमत्सरौ त्यक्त्वा, उपदेशान्ते स्थितवती। अन्तः शीतलता तुष्टिः विश्रान्तिः क्लेशाभावश्च तस्याः प्राप्ताः, वर्षाकाले मयूरीव, पूर्णचन्द्रप्रभायां विकसद्बिसिनीव। राज्ञः वचनेन तस्याः महत्सुखं समुत्पन्नं, यथा बालेषु बकाण्डं सूर्येण पूर्यते, मेघः वातेन। अहो, कियद् विशुद्धं तव विज्ञानं, जागरितसूर्यतेजसा अद्यापि दीप्तिमान्! विवेककणोऽयं शुक्लः शान्तः शशांकप्रभासमः भवतः हृदयात् उदितः दृश्यते। पण्डिता लोके पूज्यन्ते, त्वादृशान् सेवनीयान् मन्ये; तव सान्निध्येन शशांकसन्निधौ पद्मवद् विकसामि। यथा पुष्पसंस्पर्शेन गन्धः जायते, तथा साधुसंगेन शुभता; सूर्यसंस्पर्शेन कमलं विकसति। नूनं, महत्सङ्गात् दुःखं न बाधते; दीपशिखां हस्ते धारयन् कः तमसा निगृह्यते? मम शक्त्या, भूमिसूर्यौ युवां, इमस्मिन्कानने आगतौ; अतः पूजनीयौ भवथः—शीघ्रं शुभकारणं निवेदयताम्। अस्माकं भूमौ, वनस्थैः दैत्यकुलसमूहैः जनाः महता पीड्यन्ते, सदा तेषां हृदयेषु दुःखं जनयन्ति। यदा मम प्रदेशे जनाः तीव्रेन व्याधिना सदा ग्रहीताः, अहं रात्र्या निर्गता। यदा जनानां हृदयवेदनाः औषधैः न निवर्तन्ते, तदा मन्त्रादीन् त्वद्वद्भिः उक्तान् अन्विष्य अहं प्रवृत्ता। मम यत्नः त्वद्वद् निर्दोषजनहानिनां निग्रहाय, तस्य सफलतां प्रार्थये—एतावद् पर्याप्तम्। एतावद्, शुभे, त्वया स्वीकृतं भवतु—यत् अधुना न किञ्चिद् भूतं त्वया हिंसितव्यं। साधु, अद्य प्रभृति, प्रभो, एवं वर्तिष्ये न मिथ्यावचनम्; नूनं, अधुना मया हिंसितव्यं नास्ति। यदि एवं, कमललोचने, तव देहधारणं कथं स्यात्, यदा इच्छया परदेहम् अश्नासि? षट्शतानि वर्षाणि, राजन्, समाधौ स्थित्वा, चित्ते भोजनचिन्ता उत्पन्ना, अद्य भोजनमिच्छामि। अधुना पर्वतशिखरं गत्वा सा जीवसालभञ्जिका ध्यानस्थिता, स्थिरा, यावदिच्छं सुखं अनुभवन्ती। अमृतधारणे स्थापितायाम्, देहं यथेष्टं धारयामि, पश्चात् काले त्यक्ष्यामि—एषा मम निश्चयः। अधुना, राजन्, देहत्यागात् पूर्वं, मया अन्यस्य जीवितं न हिंसितव्यम्; तस्मात् मम वचनं शृणु। हिमवन् नाम पर्वतः, शशांकप्रभया विशुद्धः, उत्तरस्यां दिशि, पूर्वपश्चिमसागरयोः संलग्नः। तत्राहं तिष्ठामि, तीक्ष्णा, सुवर्णशिखरपर्वतगृहे, लोहस्तम्भवत्, कार्कटी राक्षसी नाम। तपसा ब्रह्माणं सम्पूज्य, जनविनाशाय इच्छन्ती, अहं सूक्ष्मा विषूचिका व्याधिरिव जाता। तस्मात्, वरप्राप्त्या, बहूनि वर्षाणि विषूचिकायाः रूपेण जनान् पीडयामि। ब्रह्मणा मम नियमः कृतः—"साधून् न हिंस्याः"; तेन हेतुना महन्मन्त्रे आश्रिता, तेन निगृहीता। अतः, अयं मन्त्रः गृह्यताम्; तेन अस्मिन्लोके सर्वहृदयवेदना शम्येत—मम मोहकरणे किमधिकम्? नूनं, हिंसा परित्यक्ता; येषां हृदयानि पूर्वं मया हिंसितानि, तेषां नाड्यः विकृता अभवन्। येषां रक्तमांसं मया पीडितं त्यक्तं च, तेषां विकृतनाड्यः अन्यान् तादृशान् उत्पादयन्ति। राजन्, एषः विषूचिकामन्त्रः ते पूर्णः; गुणिनां कस्यापि अत्र दुःखं नास्ति। अतः, विकृतनाडिवेदनाशान्तये, राजन्, ब्राह्मणैः उक्तः मन्त्रः शीघ्रं गृह्यताम्। समीपं नदीं गच्छ, राजन्; तत्र गच्छामः। शमितेन्द्रियौ युवां, धर्मनिष्ठा अहं, एतत् समर्पयामि। एवं तस्यां रात्रौ, राक्षसी मन्त्रिणी च राजा च, मैत्रीमुत्पाद्य, नदीतीरं जग्मुः। प्रत्यक्षाप्रत्यक्षोपायाभ्यां, राक्षस्याः सौहार्दं ज्ञात्वा, तौ शान्तचित्तौ तत्रावसताम्। तया ब्रह्मविद्यया उपदिष्टौ, तौ तस्याः स्नेहान्मन्त्रं विषूचिकाशान्तये लब्धवन्तौ। ततः, तौ मित्रभावं कृत्वा, रात्रिचरिं राक्षसीं विसर्ज्य, गन्तुकामे राजा इदं वचनं अब्रवीत्— "त्वं अस्माकं गुरुर्देवी, स्नेहिताप्यसि तुष्टा; कमलवदनशोभे, गृहे आगन्तुं त्वां प्रार्थयामः।