देहस्य काष्ठानि, केवलं दाहयोग्यानि, पुनः पुनः संसारसागरं निपात्यन्ते; तेषु केचन पुरुषं परिचिन्वन्ति। दीर्घकालस्थितया, स्थिरया च दारिद्र्यरूपया, या पतनकारिण्युपपत्तिः, तस्यां विवेकिनः अस्मिन्मांसपिण्डे किञ्चिदपि कर्तव्यं न पश्यन्ति। यथा कश्चन पङ्कपाताले निमग्नः शीघ्रं जरां याति, एवं देहव्याघ्रः अपि न कस्यचित् ज्ञायते क्व वा कथं वा शीघ्रं गच्छति। सर्वे देहकृत्याः निरर्थकाः; देहगताः वाताः रजःपथेन विचरन्ति, तान् कश्चन न पश्यति। भगवन्, यथा वायोः, दीपस्य, मनसः च गमनागमनं ज्ञायते, तथा देहबाणस्य गमनं न कस्यचित् ज्ञायते। येषां आशाः देहेषु, येषां आशाः लोकेषु, ते मोहमदिरया मत्ताः पुनः पुनः गर्हिताः स्युः। येषां चित्तं विश्रान्तम्, ये मन्यन्ते—‘नाहं देहः, न मे देहः, नाहं अयं’—ते मुनिश्रेष्ठ, पुरुषेषु उत्तमाः। यः केवलं देहबद्धः, तं मानमान्ययोः, विविधेषु विषयेषु च, दोषाः बाधन्ते। स्वाभिमानमायया, देहासक्त्यां सुषुप्तया, सुन्दराङ्ग्या मोहिनीया, वञ्चिताः स्मः। विवेकः अपि, स अल्पः, देहासक्तेः, कपिमृगाक्ष्या मिथ्याज्ञान्याः, प्रमादेन नीतः, दुःखितः च। यस्य आत्मा नष्टः, यः निःसारः, तेन देहदग्धेन जनाः कथं मूढाः वञ्च्यन्ते, इति विचित्रम्। यथा जलधारायाः बिन्दुः अल्पदिनेषु पतति, तथा क्षीणं देहपत्रं स्वयमेव पतति। अयं देहः, अल्पकालस्थायी, सागरफेनबिन्दुवत्; व्यर्थं विचरति, निष्फलकार्येषु प्रवृत्तः। अयं देहः, मिथ्याज्ञानविकृतः, स्वप्नमोहविक्षिप्तः, स्पष्टं विनाशी—तस्मिन्हि अहं क्षणमपि विश्वासं न स्थापयामि, द्विजोत्तम। यः विद्युत्स्फुलिङ्गे, शरद्भ्रमे, गन्धर्वनगराणां स्थैर्ये च निश्चयं करोति, स एव देहे विश्वासं करोति। एषः निन्दितः देहः, तृणसदृशः, सर्वदोषपूर्णः, क्षणभङ्गुरकर्मपङ्क्त्या नित्यमभिभूतः, मिथ्याचारः—तम् उत्सृज्य अहं सुखेन स्थितः अस्मि। संसारसागरस्य जन्म प्राप्त्वा अपि, तत्र क्लेशभारतरङ्गयुक्ते, क्षणभङ्गुररूपे, बाल्यं केवलं दुःखमेव जनयति। बाल्ये अशक्तिः, आपदः, तृष्णा, मूकता, बुद्धिमन्दता, लोभः, चञ्चलता, दुःखं च—एतानि सर्वाणि बाल्ये सम्प्रवर्तन्ते। क्रोधे, रोदने, क्रूरतायां, दुःखक्लेशिते च बाल्ये बन्धनं स्यात्, यथा गजे शृङ्खला। ये हृदयम् अश्रुणन्ति बाल्ये दुःखानि, तानि न मृतौ, न वृद्धौ, न व्याधौ, नापि दुःखभाग्ये, न यौवने च एवम्। बालानां चेष्टा, सर्वैः तिरस्कृता, पशुवद् चञ्चला, मृत्योरपि अधिकदुःखदायिनी। यस्य बाल्ये मनः विदीर्णं विक्षिप्तं, घनतमःप्रतिबिम्बवत्, स कथं सुखं प्राप्नुयात्? बाल्ये, मूढतामःसम्भूते, पदे पदे भयम् उदेति—कः स्वेच्छया तद्व्यथां स्वीकरोति? बालः क्रीडायाम्, अयुक्तविनोदे, व्यर्थचेष्टायाम्, मिथ्याशायाम् च निमग्नः, महत् मोहम्, महतीं च आपत्तिम् आपद्यते। बाल्ये, विचारविप्लवे, अयुक्तविनोदे, अनवाप्तकामनायां च, अनुशासनाय एव योग्यम्, न तु विश्रान्तये। सर्वे दोषाः, दुष्टाचारः, कठिनकर्माणि, पापकृत्यचिन्तनानि, बाल्ये एव निवसन्ति, यथा गभीरसरोवरस्य ग्राहाः। ये विवेकशून्याः, बाल्यं रमणीयं मन्यन्ते, ते मूढा, भ्रमिताः, हे ब्रह्मन्, तादृशाः निन्द्याः स्युः। यत्र मनः, रूपेण चञ्चलम्, विषयेषु विचरति, तत्र त्रैलोक्यराज्यं अपि सन्तोषं न ददाति। सर्वेषां प्राणिनां सर्वावस्थासु, मनः चञ्चलत्वं प्राप्नोति; बाल्ये तु, मुनिश्रेष्ठ, दशगुणितं चञ्चलत्वम्। मनः स्वभावतः चञ्चलम्, बाल्यं च चञ्चलस्य शिखरम्; तयोः संयोगे, प्रिय, आन्तरं विक्षेपं कः विज्ञातुं शक्नुयात्? स्त्रीणां विद्युज्जिह्मदृष्टिभिः, दीप्तिमालाभिः, तरङ्गैः च, ब्रह्मन्, चञ्चलता शिक्ष्यते—बाल्याद् वा मनसः वा। बाल्यं च मनश्च, सर्वकर्मसु, भ्रातृवत् सदा दृश्येते—नित्यं चञ्चले, नित्यं विक्षिप्ते। सर्वे दुष्टाः, सर्वदोषाः, पापकृत्यचिन्तनानि, बाल्ये एव वर्धन्ते, यथा जनाः धनिनं आश्रयन्ति। यदि बालः प्रतिदिनं नूतनं प्रियं वस्तु न लभते, स विषदाहशोकमूर्च्छायाम् पतति। शनैः शनैः तस्य निग्रहः, शनैः विक्षेपः; बालः केवलं मलिनेषु रमते, यथा कौलेयकुमारः। सदा अश्रुपूरितः, मलिनहृदयः, बालः तृणदग्धमिव वर्षासिक्तं, अन्तः स्थूलः, जडः च। भीतः, भोजनपरायणः, दुःखी, यद् यद् पश्यति, तत् इच्छन्, बालस्य चञ्चलमनः शरीरं च दुःखायैव। स्वकल्पितवस्तूनि न लब्ध्वा, दुर्बलः बालः, विदीर्णचित्तः, हृदयच्छेदवत् दुःखम् अनुभवति। मुनिश्रेष्ठ, बालस्य दुःखानि, यस्य अभिलाषाः दुर्लभाः, सर्वतः आकृष्टस्य, अन्यस्य दुःखान्यतिवर्तन्ते। कल्पनायाम् एव बलवत्तरः बालः, सदा मनसा पीड्यते, यथा वनं ग्रीष्मार्के दग्धम्। इति, भगवन्, देहस्य क्षणभङ्गुरता, बाल्यस्य दुःखस्वरूपता च, विवेकिनः मनसि विषदं प्रतिपाद्यते।