यदा तदा, सूचिका जीवनीशक्ति-रूपा ताम् लोहसूचिम् सर्वतः आवृत्य, राक्षसी शिंशपावृक्षं यथा आलिङ्गति, वा सुगन्धमालायाः वायुः यथा स्रंसते, तथा आवृत्य स्थितवती। ततः प्रभृति, हे इन्द्र, सा सूचिका दीर्घतपस्याभ्यसननिष्ठा अन्ये वनान्तरे बहूनि वर्षाणि स्थितवती। तस्याः श्रेष्ठसंकल्पाय, त्वं यत्नं धर्मकौशलमुपयोजय; दीर्घकालसञ्चितं तपः शक्तिम् विश्वं दग्धुं पर्याप्तम् इति। एतत् नारदवचनं श्रुत्वा, शक्रः सूक्ष्मदर्शी वायुम् दशदिक् प्रवृत्तम् प्रेषयामास। ततः शक्रः स्वयम् वायुसंवादेन साऽप्सरः निरीक्षणाय, शीघ्रं गगनमार्गं सत्वरः प्रक्रम्य गतः। वायुसंवित् त्वरिता सर्वव्यापिनी सा निर्बाधं ताम् अपश्यत्, यथा परं चैतन्यं सर्वं पश्यति। सप्तसागरान्ते भूतलस्य, विस्तीर्णे समतले, लोकालोकगिरिपाशेन बद्धे, विविधरत्नशिलासु शोभिते, ताम् अपश्यत्। मधुसागरमण्डलं पर्वतसमूहैः सहितम्, पुष्करद्वीपचक्रं, तत्र स्थितं पर्वतप्रदेशं च अपश्यत्। मद्यसागरमण्डलं तत्र जलजीविभिः पूर्णम्, गोमेदीद्वीपतीरं, मध्यप्रदेशं च अपश्यत्। शर्करसागरपरिखायाः अन्तर्गतपर्वतसमूहं, क्रौञ्चद्वीपस्य पूर्वपर्वतप्रदेशं, पर्वतपंक्तिं च अपश्यत्। क्षीरसागरेण परिवृतं, तत्र मध्येश्वरं, श्वेतद्वीपेन सहितम्, तद्व्याप्तभूतसमूहं च अपश्यत्। घृतसागरपाशेन भूमिं, तत्र दिव्यनिवेशनानि, कुशद्वीपस्य विस्तारं, महागुहासु च अपश्यत्। दधिसागरपाशेन परिवृतं, तत्र चलनगराणि, शाकद्वीपस्य पूर्वभागवत्, अन्तर्गतप्रदेशं च अपश्यत्। लवणसागरपरिखायाः अन्तर्गतनगराणि, पर्वतसमूहं, जम्बूद्वीपस्य मेरुं, कुलपर्वतसमूहैः पूर्णं च अपश्यत्। आदौ वायुस्पर्शेन पतति, वातेन विक्षिप्तम्; तथा क्रमशः अन्ते यायात्, तेन एव बलवता। एवं वायुः जम्बूद्वीपं निरीक्ष्य, हिमालयस्य शिखरं प्राप्तवान्, यत्र सूचिका तपस्यायां स्थितवती। उच्चे, दुर्गमशिखरे, तां वनवासिनीं द्वितीयगगनविस्तारिताम्, जीवकर्मणां स्पर्शरहिताम् अपश्यत्। तत्र सूर्यसमीपत्वात् तृणवृद्धिः न जाताऽभूत्; केवलं धूलिना व्याप्यमाना, संसाररचनायाः सदृशी। मृगमरीचीनदीरूपं प्राप्तवती, समुद्रजलैः पूरितेव, इन्द्रधनुषः सदृशी, मरीचिप्रवाहवत् दृश्यते। पार्श्वेषु अनन्ता, लोकपालैः अपि निरीक्ष्यमाणा, केवलं वायुसंचालनात् धूलिचक्रं दृश्यते। सूर्यकान्तिरञ्जिता, चन्दनचन्द्रकान्तिभिः भूषिता, दिव्यकन्येव, गगने गीतवती, वायुसंयुता शीतलता ददाति। वायुः दीर्घयात्रया श्रान्तः, सप्तद्वीपसागरचिह्नयुक्तां भूमिं परिक्रम्य, अग्रगिरिशिखरे विश्राम्य, दिशः व्याप्य, गगने मधुकरीसमूहवत् स्थितः। तत्र, उच्चगिरिशिखरे, महान् वनः अस्ति; तस्य मध्ये सूचिकावदाकारम्, शिखायुक्तं रूपम्, उद्गतम् अपश्यत्। एकपादेन तपः कुर्वती, दीर्घकालं तापं सहन्ती, नित्यं उपवासिनी, कृशा, त्वचिप्रदेहः एकगुञ्जिका इव जातः। एकं विस्तीर्णं मुखं कृत्वा, वायुम् गृह्णाति, ततः विसृजति, हृदयात् कदापि न विसृजति, सततं एवं करोति। कृशा, तीक्ष्णसूर्यरश्मिभिः ताडिता, वनवायुभिः क्षीणा, स्थाने स्थिता, चन्द्ररश्मिभिः स्नाता। पूर्वं, मनः एका रागबीजेन स्थापितम्, तृप्तिं अनुभूय, अन्यस्य स्थानं न ददाति। यथा कश्चित् वनान्तरे जलं ददाति, वा दीर्घकालात् केशवृद्धिः, वा शिरसि प्राणः जटारूपेण स्थाप्यते। तां सूचिकां दृष्ट्वा, वायुः विस्मयपूर्णचित्तः, प्रणम्य, तस्याः आचरणं निरीक्ष्य, पुरतः स्थितः, भीतः इव। "हे महातपस्विनि सूचिके, किमर्थं तपः करोषि?" तस्याः तेजसा अभिभूतः, वायुः वक्तुं न शशाक। अद्भुतं तु तस्याः महातपः, केवलं चिन्तयन्, वायुः आकाशे निर्गतः। मेघमार्गं लंघयित्वा, वातप्रवाहं अतीत्य, सिद्धगणं अधः स्थापयित्वा, सूर्यपथं उपगच्छत्। गगनयात्रात् उत्थाय, इन्द्रस्य अन्तरनगरं प्राप्तवान्; पुरन्दरः तं आलिङ्ग्य, सूचिकादर्शनस्य पुण्यं प्राप्तवान्। प्रश्नः कृतः, सः कथयामास—"सर्वं दृष्टवान् अस्मि"—सहदेवगणाय, इन्द्राय च। जम्बूद्वीपे महान् पर्वतः हिमवत् नाम, उच्चः विस्तीर्णः, यस्य जामाता चन्द्रशेखरः भगवन्। तस्य उत्तरशिखरे, सौम्यतपस्विनी रम्या सूचिका नाम, घोरतपस्यायाम् स्थितवती। किम् अधिकं वदामि? वाताद्यनित्यभिक्षायाः शमाय, उदरगह्वरं पिधाय, तं दृढं कृतवती। संकोचशमनाय, ऊष्माय, मुखं उद्घाट्य, धूलिकणान् गृह्णाति, शीतवातं, क्षुधां च निवार्य। तस्याः घोरतपसा, शीतस्वभावं त्यक्त्वा, अग्निस्वभावं स्वीकृत्य, देवैः अपि दुर्गम्या अभवत्। अतः वयं सर्वे शीघ्रं पितामहं गच्छामः; तस्याः घोरतपस्याः वरार्थं, यः अनर्थं जनयेत्, इति ज्ञातव्यं।