सा सूचिः, बहिर्वायुभिः अन्तर्वायुभिश्चैक्येनानुगम्यते, या गन्धलेखिकेव स्वसंनिधिं गुह्यं कृत्वा सुलभा न दृश्यते। मन्त्रैः, औषधिभिः, तपोभिः, दानैः, देवपूजनादिभिश्च लाभं लब्ध्वा सा पर्वतानदीतरङ्गवत् शीघ्रं प्रवहति। या दीपप्रभेव यत्र गमनं न ज्ञायते, शीघ्रं लयं गच्छति, यथा सूत्रिका स्वच्छिद्रे प्रविश्य तत्र विश्रामं लभते। स्ववासनया सा सर्वाणि स्थलानि विचिन्वती, चिह्नमेव तस्याः राक्षसी, चिह्नेनैव स्थलं सिध्यति। सर्वदिक् विचर्यापि, सर्वे स्वस्थानमेव अन्ततः यान्ति; यथा जीवसूचिः लोहसूचिं प्रति, तथा मन्दधीः स्वस्थानं प्रतिनिवर्तते। एवं सा दशसु दिशः प्रयत्नं कुर्वन्ती विचरन्ती च, चित्ततृप्तिं प्राप्नोति, न तु कदापि देहतृप्तिम्। गुणाः हि तदा एव उत्पद्यन्ते, यदा तेषां आधारः अस्ति; न तु तस्याभावे। शरीरं कस्यचित् दृश्यते, तदेव तृप्तिं यच्छति। ततः, पूर्वशरीरस्य स्मरणात्, या तृप्तदेहा आसीत्, सा तृप्तिं लब्ध्वा अपि दुःखिता अभवत्, पूर्णमधुरपेटस्य सुखं कामयमाना। तस्मात्, "पूर्वशरीरार्थं महत्तपः करिष्यामि" इति चिन्तयित्वा, सा स्वेच्छया तपःस्थलं निश्चितवती। सा प्राणमार्गेण तरुणगृध्रहृदयं प्रविष्टवती, यथा खगः आकाशे गच्छति। स गृध्रः, एवं किञ्चित् लोहसूचिं गृहित्वा, तां चोक्त्या चितायां चकार, यथा मनः स्वकर्माणि प्रवर्तयति। तां सूचिं गृहित्वा स गृध्रः तस्याः चिन्तितं पर्वतम् अगच्छत्, अन्तः सूचिराक्षस्याः प्रेरणया शीघ्रं, यथा मेघः वायुनाऽपि। तत्र, महान्यरण्ये, स गृध्रः तां सर्वसंकल्परहिते स्थले स्थापयामास, यथा योगी चित्तं सर्वसंकल्परहिते स्थितौ स्थापयेत्। सा एकपदाग्रपरमाणौ लीनाऽभवत्, गृध्रेण पर्वतशिखरे स्थिता इव देवता। एकेन तीक्ष्णेन लोहसूच्यग्रेण सा स्वपादं दृढं पर्वतशिखरं प्रति निबध्नाति, यथा महापर्वतशिखरे केतुः स्थाप्यते। गृध्रे स्थापितां प्राणसूचिं दृष्ट्वा, या गृध्रान्तः प्रविष्टा, सा बहिर्गन्तुं प्रवृत्ता। प्राणसूचिः गृध्रजीवितं त्यक्त्वा निर्गमनाय प्रयता, यथा गन्धरेणुर्वातेन घ्राणं प्रति गच्छति। गृध्रः भारं त्यक्त्वा स्वस्थानं प्रतिनिवृत्तः, यथा वाहकः भारत्यागात्, रोगमुक्त इव अन्तः शान्तः। लोहसूचिः तपसः आधाररूपेण स्थापिताऽभवत्; दृढाधारस्य युक्त्या कृत्येषु समुचितत्वं हि। निराकारकर्मणः आधाररहिते न किञ्चिद् सिध्यति; तस्मात् एका आधाररूपा सा तपस्याम् अवस्थितवती। प्राणसूचिः लोहसूचिं सर्वतः परिवेष्टयामास, यथा राक्षसी शिंशपावृक्षं, अथवा वातः गन्धमालां परितः। ततः प्रभृति, हे इन्द्र, सा सूचिः दीर्घतपसा तत्रान्येऽरण्ये वषांसि बहूनि स्थितवती। तस्याः शुभार्थे त्वं धर्मकौशल्येन यत्नं कुर्याः; दीर्घकालसंचितं तपोबलं हि लोकोदाहाय पर्याप्तम्। इति नारदवचनं श्रुत्वा, शक्रः सूक्ष्मदर्शिता वायुम् दशसु दिशः प्रेषयामास। ततः वायुसंमत्या स्वयमेव तां द्रष्टुम्, शीघ्रं व्योममार्गं संप्राप्य, सः जगाम। सा वातचेतना शीघ्रता सर्वगतित्वेन, ताम् अविघ्नेन अपश्यत्, यथा परं चेतन्यं सर्वं पश्यति। सः पश्यन्, सप्तसागरान्ते पृथिव्याः, महति समतले, लोकालोकपर्वतपाशेन बद्धे, विविधरत्नालंक्रियायाम्, तां ददर्श। सः मधुरोदनवलयं पर्वतश्रेणिभिः सहितम्, पुष्करद्वीपस्य चक्रं पर्वतप्रदेशं च अन्तर्गतं ददर्श। मद्यसागरवलयं जलचरैः सहितम्, गोमेधद्वीपतीरं मध्ये च तस्य प्रदेशं अपश्यत्। शर्करासागरपरिखां, अन्तः पर्वतसमूहैः, क्रौञ्चद्वीपस्य पूर्वपर्वतम्, तत्र पर्वतानुक्रमं च ददर्श। क्षीरसागरपरिवृतां, मध्ये प्रभुना सहिताम्, श्वेतद्वीपेन परिवृतां, तद्विषयैः च सह। घृतपर्यन्तां पृथिवीं, दिव्यगृहैः सहिताम्, कुशद्वीपपरिमाणां, गुहाभिः चिरं व्यापिताम्। दधिसागरपरिखां, नगरैः चलद्भिः, शाकद्वीपपूर्वभागसदृशीं, अन्तः प्रदेशैः सहिताम्। लवणसागरपरिखां, अन्तः नगरपर्वतैः, जम्बूद्वीपस्य महमेरुं कुलपर्वतसमूहैः सहितं ददर्श। प्रथमं वातवेगैः पतितम्, वातेन क्षिप्तम्, सः क्रमशः तस्यैव वेगेन अन्तं प्रति ययौ। एवं वायुः जम्बूद्वीपं निरीक्ष्य, हिमालयशिखरं प्राप्तः, यत्र सूचिः तपस्यायाम् आसीत्। तस्याः स उच्चकठिनशिखरे, वनवासिनीं, द्वितीयगगनविस्तीर्णां, जीवकर्मणां स्पर्शरहिताम्, ददर्श। तत्र सूर्यसंनिकर्षात् तृणवृद्धिः न जाताऽसीत्, केवलं रजसा व्याप्यते, यथा संसाररचनायाम्। सा मरीचिसरित्स्वरूपां, सागरसलिलपूरितामिव, इन्द्रधनुषः सदृशीं, मरीचिस्रोतःप्रतिमां ददर्श। तस्याः पार्श्वयोः अन्तः सीमायामपि, लोकपालैः निरीक्ष्यमाणायाम्, सा केवलं रजःपुञ्जः वायुवेगेन उत्पादितः इति दृश्यते।