एषः शरीरवृक्षः, यस्य कोमलाः शाखाः हस्तपादरूपेण विराजन्ते, रक्तरसनद्यः स्युः तस्य स्राविण्यः, गुल्फयुक्तः सः, क्रियापक्षिणां विश्रान्तिस्थानं च। अस्य शरीरवृक्षस्य छायया सह, जीवयात्रिकसमूहस्य शरणं भवति; कस्यायं स्वः, कस्य परः—कः अत्र वास्तवतोऽस्ति, कः च बाह्यः? यदा शरीरं पुनः पुनः केवलं भारवाहनाय गृह्यते, तदा कः कदापि आत्मानं तेन संबन्धयेत्? न हि कश्चित् नौकां वा लतान्तर्वल्लीं वा आत्मा इति मन्यते। एतस्मिन्शून्ये शरीरारण्ये, यत्र बहूनि विवराणि, शून्यकूपाः च, असंख्यश्च रोमवृक्षाः सन्ति, तत्र कः कदापि विश्वासं प्राप्नुयात्? त्वचास्थिस्नायुमयि दृढे शरीरतन्तौ, अहं न तत्र स्थितवान्, यथा मार्जारः निरन्तरध्वनिसंयुक्ते स्थले तिष्ठति। मनःकपिः संसारारण्ये विकृतः, चिन्ताकुञ्जरूपं धृत्वा, दीर्घदुःखकृमिणा विद्धः, विचरति। शरीरं तृष्णासर्पस्य गृहम्, कोपकाकस्य निर्मितं वासस्थानम्; तस्य हासः पुष्पम्, वृक्षः शोभनः, पुण्यपापमहाफलयुक्तः। तस्य स्थूलं मूलम्, भुजानां जालं रमणीयम्, हस्तपुष्पमालावद् विराजते, सर्वाङ्गानि च वातेन कम्प्यमानानि कोमलानि। इन्द्रियपक्षिणां समाश्रयः, सुस्तनुः जानुयुग्मं, स्निग्धोन्नतत्वक्, सरःछायया भूषितः, कामयात्रिकैः सेवितः च। मूर्धनि तस्य तृणसंकुलं दीर्घकेशपुञ्जं वर्धते, शून्ये मध्ये अहङ्कारवृद्धगृध्रस्य नीडः अस्ति। स्वरूपे दुर्बलं, उद्भूतवासनाजाले निबद्धं, शरीरवृक्षं तेजोहीनं, मम सुखस्य कारणं न भवति। एषः शरीरगृहः, अहंकारगृहस्थस्य महद् गृहं; पततु वा दृढं तिष्ठतु वा, अस्य स्थैर्ये मम किम्, हे मुने? इन्द्रियाणि गोवद् विन्यस्तानि, कामाकुलकक्ष्याणि, सर्वाङ्गानि रागलेपितानि, अयं शरीरगृहः न मे रोचते। एषः शरीरगृहः, अस्थिसंघट्टनसंकीर्णः, काष्ठसंधिपीडितः, अन्त्रपाशैः बध्दः, न मे रोचते। स्नायुतन्तुविस्तारितः, रक्तरागलिप्तः, जरारजसा श्वेतः, अयं शरीरगृहः न मे रोचते। नानाक्रियाव्यवहारपूर्णः, मिथ्याभ्रमनिष्ठितः, मोहस्तम्भसमाश्रितः, अयं शरीरगृहः न मे रोचते। क्षुधातृष्णादुःखोत्क्रन्दनशब्दयुक्तः, इव रतिशय्यायां रमणीयः, व्यर्थकामदग्धदासीसमेतः, अयं शरीरगृहः न मे रोचते। मलपूरितेन्द्रियभाण्डसंकुलः, मूढतारसविषपूरितः, अयं शरीरगृहः न मे रोचते। गुल्फाधिष्ठितपादः, जानुप्रतिष्ठितस्तम्भः, मूर्धा शिखरम्, दीर्घकाष्ठबाहुः, न मे प्रियः। हे ब्रह्मन्, नेत्ररूपवातायनयुक्तः, बुद्धिक्षेत्ररङ्गणः, चिन्ताकन्या, अयं शरीरगृहः न मे प्रियः। शिरोरूफच्छदितः, कर्णचन्द्रशिखरयुक्तः, दीर्घाङ्गुलिशाखाभिः शोभितः, न मे प्रियः। सर्वतो रोमाङ्कुरसंकुलभित्तिः, रिक्तपीठपीठिका, अयं शरीरगृहः न मे प्रियः। नखास्थिनाभिप्रतिष्ठानः, अन्त्रदण्डसमुद्भूतः, वायुः विविधध्वनिप्रदायकः, न मे प्रियः। सदा विवृतनेत्रवातायनः, श्वासवायुसंचारनिरन्तरः, न मे प्रियः। भीषणमुखद्वारः, वानरजिह्वासंयुक्तः, दन्तास्थिच्छिन्नांशदर्शी, न मे प्रियः। स्निग्धत्वग्लिप्तः, यन्त्रचेष्टायुतः, कामशक्तिखननमानसम्, अयं शरीरगृहः न मे प्रियः। क्षणमेकं दीपहासप्रभया शोभते, आनन्दे सुन्दरः दृश्यते, क्षणेन दीप्तिपूरितः, तथापि मांसमयं गृहं न मे रोचते। मम शरीरं सर्वरोगालयः, वलिपालितपुरी, श्वेतकेशसमाकीर्णम्, व्याधिवनं च, न मे प्रियः। रिक्तकुहरं, इन्द्रियैः व्याकुलितं, कठोरं, हृदयं तमोवनम्, अयं शरीरारण्यं न मे रोचते। हे विप्राः, अहं न शक्नोमि अस्य शरीरवासस्य धारयितुं, यथा दुर्बलः कूपे पतितमत्तगजं नोत्क्षिपेत्। किमर्थं वित्तेन, शरीरस्य, कामस्य, प्रयासस्य च? अल्पदिनैः एव कालः सर्वं छिनत्ति। हे मुने, एतत् शरीरं मांसरुधिरमयं, अभ्यन्तरबाह्यतः, केवलं विनाशाय नियतम्; कथं तत्र रमणीयता स्यात्? मरणे शरीरं नात्मानं अनुसरति; तस्मात्, हे पितः, कः पण्डितः तस्मिन्नविश्वासं दध्यात्? मत्तगजकर्णाग्रविलोलं, जलबिन्दुसदृशदुर्बलम्, शरीरं मां न त्यजति; तस्मात् अहं तद् त्यजामि। पर्णसदृशं कोमलं शरीरं वातेन चाञ्चल्यम्, कृशं, जीर्णं, तुच्छं च; न मे रुचि, कठिनं निरसञ्च। दीर्घकालं भुक्तपितं, पर्णसदृशं शरीरं, प्रयत्नेन कृशं भूत्वा, विनाशाय शीघ्रं यान्ति। सत्त्वासत्त्वरूपं शरीरं, पुनः पुनः सुखदुःखानुभवेन, प्रकृत्या लज्जां न जानाति। दीर्घकालं ऐश्वर्यं भुक्त्वा, वित्तश्रियः सेवां कृत्वा, शरीरं न महत्त्वं न स्थैर्यं प्राप्नोति; तस्मात् किमर्थं रक्ष्यते? जरायां जीर्णं, मरणे मृतम्—एतत् शरीरं, भोगिनः दरिद्रस्य च समम्, भेदज्ञानाभावात्। संसारसागरजठरे, तृष्णागुहायां, मूककूर्मवत् शरीरं सुप्तम्, मुक्तिर्निकटे सति अपि।