अन्ये मनांसि एका-विषय-गर्वेण नश्यन्ति, किन्तु सा राक्षसी, स्व-भक्षण-शक्त्या गर्विता, स्व-शरीर-विनाशमपि न समालक्षयत्। अज्ञानिनः अत्यधिक-सङ्गेन विनाशेऽपि सुखं लभन्ते; सा राक्षसी, शरीररहितापि, सूत्राकारैका, पूर्णतया तृप्तैव स्थितवती। तस्मिन्नेव सूच्यां अन्यः कश्चित् सङ्गतः, तदा सा जीवितसूचिरभवत्, या आकाशस्वरूपा, निराकारिणी, आकाशगतक्रियामेव शरीरतया धारयति। सा द्योतमान-तन्तु-प्रवाहरूपा, प्राणतन्तुसारिणी, तीक्ष्ण-व्यथारूपा, तस्मिन्नेव छिद्रे सूर्यकान्तिरिव शोभना बभूव। सा खड्गस्य पृथग्वलयमिव, परमाणु-श्रेणिमिव, पुष्पगन्ध-रेखामिव, सूक्ष्मकौशलरूपत्वमधत्त। सा पापात्मिका, मनोवृत्तिरिव, तत्रैव स्थित्वा, परजीवन-छेदन-परमार्थे निमग्ना बभूव। एवं द्विसूचिसंहतं शरीरं तस्याः समुत्पन्नं, यद् वन्यतण्डुलत्वक्-सदृशं, सूक्ष्मतन्तु-वद् कोमलं च। तेन द्विसूचिरूपेण सा नराणां हृदयानि प्रविश्य विदार्य, दशसु दिशः क्रूरा विचचार। स्वेच्छया सा लघ्वी वा गुर्वी वा जाता; क्रूर-कर्कटक-रूपं त्यक्त्वा, सूचिस्थितिमधत्त। अल्पबलानां कृते तु तुच्छमपि वस्तु महतीच्छा-विशयत्वं गच्छति; एवं राक्षस्याः तपसा सूचिरूप-प्रेतत्त्वं प्राप्तम्। पुण्यशरीरिणामपि जन्मबन्धो न निवर्तते; राक्षसी स्वकर्मणा सूचिप्रेतत्त्वमवाप। सा यदा दिशान्तानि विचरन्ती वायुवाहिता, तदा स्थूलं तद् शरीरं शरद्भ्रमर-मेघवत् तत्रैव विलीनम्। सा दीनं कृशं स्थूलं वा शरीरं प्रविश्य, वायुसूचिः अन्तः तीव्र-विशूचिकारोगरूपिणी जायते। शुद्धबुद्धेः सूक्ष्मशरीरं प्रविश्य, प्राणसूचिः अन्तः विशूचिकासदृशं व्याधिं करोति। एवं सा विपरीतचित्ता कदाचित् तृप्तिं लभते, कदाचित् पुण्येन मन्त्रौषधादिभिः नश्यति। बहूनि वर्षाणि सा केवलं सञ्चरणे निष्ठा, द्विधा शरीरयुता, व्योम्नि भूमौ च सञ्चरन्ती। भूमौ धूलेन छादिता, हस्ते अङ्गुल्या गूढा, व्योम्नि द्युत्या तिरस्कृता, वस्त्रे तन्तुना गुप्ता। अन्तर्गतं सा स्नायुप्रवाहे, दीनस्य कृशधूले, शुष्करेखायां नद्याः, जरत्तृणसूक्ष्मरेखायां च वसति। निष्फले, छायारहिते, रिक्ते, प्राणदायि स्थले; यत्र मक्षिकाः वायुनाऽपोह्यन्ते, यत्र शुभवृक्षो नास्ति। स्थूलग्रन्थिबद्धास्थिस्थले, नित्यकम्प्यमाने भूमौ, अपरस्य वस्त्रस्य शुद्धरश्मिभिः निर्मित-मायायाम्। शिखाः अग्रे विश्रान्ता, मक्षिकावायुवेगे, तीव्रे निःसारवायौ, कम्पमानाङ्गुलिशाखायाम्। मलमेघ-रेखायां, स्वाङ्गुली-रुधिरव्रणकूपे, स्वेद-बिन्दु-दूषितरसे, सन्धिपर्वत-वल्मीकेषु च। कदाचित् धूलि-जल-मोहस्थले, सर्पत्वक्-तिक्तनखेषु, कदाचित् कूपपथसमीपे, नदीभीता, यवकिट्टसङ्कुला च। विरलशुष्कस्फुटिते, चिह्निते कर्दमकर्दमे, मार्गमध्यवर्ती, शीतवायुनाऽपोह्यमानः। यवकिट्ट-कलङ्क-रुधिरयुक्ता, रक्तपूरित-नखचिह्नमुखी, अङ्गुष्ठ-यन्त्रेण पीडिता, यत्र यः आकर्षति, तत्र सर्वत्र ध्रियते। नानारूपिणी, नगरमध्यम् चित्रितवस्त्रवत् सञ्चरन्ती, आगमन-गमनक्लान्ता, तत्र चिरं विश्राम्यति। प्रत्येकनगरे सूत्रयन्त्रगुच्छभारिता, तालेवनं प्राप्य, गोभिः परिभ्रम्यते। गूढा, हस्तात् किंचित् स्रुत्वा विश्राम्यति, सूत्राकर्षणेन मुखेन श्रान्ता, कुतश्चित् विदीर्णा। कठिना सन्ती, कर्णे स्थापिता अपि न विदारयति; यदा मनः मन्दं स्यात्, तीक्ष्णमपि न तीक्ष्णं प्रवर्तते। सा श्रान्तसूचिः, मनःसूच्याऽवलीनत्वात् सञ्चरन्ती, जले गुरुपाषाणवत्, अधःनमिता अपि न निमज्जति। संसरणगतिर्मनसः सारशक्त्या दिशान्तेषु व्याप्यते, यथा तृणशाखा वायुवेगेन चलति। मुखेन सा सूक्ष्मतन्तुं अन्तपर्यन्तं विसृजति, रम्ये तन्तुयन्त्रे, शीघ्रं, परिपूरकप्रयत्नेन, यथा स्त्री हृदयेन संयुक्ता सुतं जनयेत्। यथा परिपूरकरसात् सूचिः हृदयमुत्तानं करोति, तथैव सा तन्तोः सूक्ष्मान्तं यन्त्रे निरन्तरं सृजति। जीर्णमपि वस्त्रं तीक्ष्णेन अविचार्य पूर्यते; अत्र दृष्टान्तः—छिन्नवस्त्रं क्षणेन सूचिना पूर्यते। तन्तुरश्मिभिः आकृष्टा सूचिः वस्त्रस्य हृदयं लभते; तेनैव परिपूरकेन, तेजः शीघ्रं विन्यस्यते, सूर्यरश्मिवत्। ससञ्जात-रूपेण, क्षीणपूरकेन, दैत्यसूचिः हृदि पीड्यते, यथा कर्मफलप्राप्त्या। सा छेदनं करोति, यथा खुरध्वनिः, किंचित् सञ्चालिते; स्वभावेनापि, प्रयुक्ता, श्रमं जनयति। वस्त्रे तन्तुं चतुर्धा विदारयति, चिरं तनुं तन्तुं शरीरमपि, यथा वेदना। शीघ्रं प्रेरिता, सूचिः वस्त्रे धावति, तस्य मुखं न दृश्यते; तथैव, दुष्टजनाः गूढं प्राणस्थानि ताडयन्ति। सूत्रपुटेन सूत्रिता तीक्ष्णदृष्टिः सूचिः सुलभतया पश्यति—कथं एतत् विदारयामि इति तीक्ष्णस्यैषा इच्छा।