अर्धोन्मीलिताक्षी सा युवती, स्नानानन्तरं ललाटे सलिलशेषेण सिक्तं, कोमलमृदुकेशिनी दीपशिखासदृशी, ललितयौवनरम्या इव प्रकाशमाना, तत्र स्थितवती। तस्याः सूत्रं, कमलतन्तुसदृशं, जगत्प्र curiosityया बहिर्गमनायोन्नतम्, मुख्यनाडीवत्, चन्द्रकिरणसदृशं, बहिः प्रसारितमिव शोभायमानम्। तस्याः इन्द्रियाणि निगृहीतानि, स्वजीवशक्तिः बहिर्गमनाय प्रवृत्ता, बौद्धसन्न्यासिनः चेतनाप्रवाहवत् अनवगाह्यम्। तस्याः बुद्धिः, शून्यतावादसदृशी, गवाक्षे वातप्रवाहसदृशी, अल्पदीपशिखायाः शूलिकायाः तुक्ष्णत्वेन, सूक्ष्मा, अप्रत्यक्षा च आसीत्। सा उपदिष्टा आसीत् ग्रहीतव्यत्वाय, किन्तु सः तां नोपयुज्यत; सा स्वयं तस्य न चिन्तयामास — अहो, अज्ञानस्य प्रकाशः! सूच्याः अग्रेण, शून्यतायाः विचारं विना, केवलं स्वचिन्तनं पश्यन्ती, सुखेन उपविश्यति। न विचारयन्ती, सूच्याः प्रयोजनं मूढमना इच्छति; यस्य मनः विविधविषयेषु विखण्डितं, तत्र पूर्वोत्तरविचारः न जायते। वस्तु, समर्थं सति, कल्पनया अन्यरूपं गृह्णाति; यथा दर्पणः इच्छितरूपैः पूर्णः, श्वासेन परिवर्तितः। सा राक्षसी, सूचिरूपं स्वीकृत्य, स्वविस्तीर्णं देहं त्यक्तवती, महान्तमपि मृत्युम् सुखमेव अनुभूतवती। वस्तुतः, एकवस्तुनिष्ठानां गतिः कठिनैव; राक्षसी, स्वेच्छया देहं तृणवत् परित्यक्तवती। अन्ये मनांसि एकवस्तुनिष्ठया गर्वात् नश्यन्ति; किन्तु राक्षसी, निगरणशक्त्याः गर्वात्, देहानाशं नापि अवगाह्यति। एकवस्तुनिष्ठानां अज्ञानिनां विनाशोऽपि सुखदः; राक्षसी, देहहीना, सूचिरूपिणी, तृप्तिमेव अनुभूतवती। अन्यः कश्चित् तस्मिन्नेव (सूचि) आसक्तः, तेन जीवितसूचिः उत्पन्ना — आकाशस्वरूपा, निराकारिणी, आकाशगतचेष्टायाः शरीररूपा। सा प्रभातन्तुश्रेणीवत् प्रकाशमाना, प्राणतन्तुमयी, तीक्ष्णवेदनारूपा, गवाक्षे सूर्यकिरणवत् शोभायमानम्। सा पृथगधिप्रतीमिव, परमाणुश्रेणीव, पुष्पगन्धरेखावत्, सूक्ष्मकलारूपं स्वीकृत्य प्रकाशमाना। सा पापात्मिका, चित्तचेष्टा, तत्रैव स्थितवती; परजीवनावस्थायाः भेदनस्य परमसत्ये तत्त्वरूपा। एवं तस्याः शरीरम् उत्पन्नम्, द्विसूचिसंयुक्तम्, वन्यशालिधान्यवर्तिकावत् लघु, तन्तुसूत्रवत् कोमलम्। तया द्विसूचिरूपेण, पुरुषाणां हृदयानि विदार्य, सर्वदिशाः भीषणा विचरन्ती। स्वचिन्तनबलात्, सा लघ्वी वा गुर्वी वा भवति; क्रूरकर्कटसदृशरूपं त्यक्त्वा, सूचिरूपं स्वीकृतवती। अल्पशक्तिनां तु तृणवत् वस्तुनि अपि महती स्पृहा; राक्षसी तपसा सूचिप्रेतत्वं प्राप्तवती। पुण्यशरीरिणामपि जन्मबंधनं न निवर्तते; राक्षसी कर्मफलात् सूचिप्रेतत्वं प्राप्तवती। सा दिशां सीमान्तेषु भ्रमणाय प्रारब्धवती, वातैः सञ्चालितवती; तत्रैव स्थूलशरीरं शरद्भ्रमरमेखलावत् लीनम्। यः कश्चित् दुर्बलः, कृशः, स्थूलः वा, तस्य शरीरं प्रविश्य, वातसूचिः तीव्रविशूचिका इव व्याधिं करोति। यः शुद्धः, विद्वान्, तस्य सूक्ष्मशरीरं प्रविश्य, प्राणसूचिः आन्तरविशूचिका इव व्याधिं करोति। एवं, कदाचित् तद् भ्रान्तचित्तं तृप्तिं प्राप्नोति; कदाचित् पुण्येन, मन्त्रौषधकर्मणाः विनश्यति। बहूनि वर्षाणि, केवलं भ्रमणनिष्ठा, द्विशरीरेण, आकाशे भूमौ च, विचरन्ती। भूमौ धूलिना छन्ना; हस्ते अङ्गुलिना गुप्ता; आकाशे तेजसा आच्छादिता; वस्त्रे तन्तुना आवृत्ता। अन्तः, स्नायुप्रवाहे वसन्ती, दुर्भाग्ये, श्वेतधूलिकायां; शुष्करेखायुक्तनदीतटे, सूक्ष्मरेखायुक्तजर्जरतृणे। निरर्थके, छायारहिते, रिक्ते, प्राणदायि स्थले; यत्र मक्षिकाः वातेन नीयन्ते, यत्र शुभवृक्षः नास्ति। स्थूलग्रन्थिबहुलास्थिषु, सदा कम्पिते भूमौ; अन्यवस्त्रस्य शुद्धकिरणैः निर्मितमायायाम्। स्तम्भाग्रेषु विश्रान्ता, मक्षिकावातगर्जिते; तिक्तवातविहीने, कम्पमानाङ्गुलिशाखायाम्। मलमेघरेखाविश्वे, स्वाङ्गुलिकन्दरेषु; स्वेदे, शीतिकायां, दूषितद्रवेषु, सन्धिपर्वतगर्ते। कदाचित् धूलिकायां, जले, मोहविहीने, नागत्वक्-खरनखेषु; कदाचित् कूपपथे, नदीभीता, यत्र किटाः। विरलम्, शुष्कम्, विदीर्णम्, कल्मषयुक्तम्, कीचकेषु; मध्ये पथे, शीतवातेन नीयमानम्। किटैः, कल्मषैः, रक्तेन, रक्तपूरितनखचिह्नमुखैः; अङ्गुष्ठचक्रदण्डेन पीड्यमाना, सर्वत्र यः तान् आकर्षति, तेन नीयमानम्। नानारूपदर्शिनी, नगराणि चित्रवस्त्रवत् विचरन्ती; आगमनगमनक्लान्ता, तत्र दीर्घकालम् विश्राम्यति। प्रत्येकनगरं, तन्तुसाधनपुटेन युक्तम्; तद् ताडितं तृणवनं प्राप्त्वा, वृषैः परिभ्रम्यते। गुप्ता, हस्तात् किंचित् स्खलित्वा विश्राम्यति; तन्तुप्रवहणक्लान्त्या, मुखेन खृष्ट्वा, कत्रचित् विदीर्णा। कठिना, कर्णे पीडिता, न विदारयति; मूढमनसः, तीक्ष्णवस्तुनि अपि तीक्ष्णता न प्रवर्तते। सा क्लान्तसूचिः, मनःसूचिना वक्रिता, विचरन्ती; जलमध्ये गुरुपाषाणवत्, अधः वक्रत्वेन अपि न निमज्जति।