तृष्णा दीपशिखेव दृश्यते—तस्या अग्रभागः कालिमा-धूमलेपनसम्भूतः, मध्यभागः तैलदीर्घः, तेजस्विनी च, स्पर्शे दाहकारिणी च। सा तृष्णैव, मेरुशिलानिश्चलधीरं मुनिं, वीरं, पुरुषेषु स्थिरतरं च, क्षणेनैव तृणसमानं कुर्यात्। सा तृष्णा विन्ध्यवनमिव—विशालं, घनं, भीषणं, मेघरजःसमूहमयं, घनतमःकुञ्जरं, तिमिरधूमसंवृतं च। तृष्णैव, सर्वेषां पुरतः स्थितापि, सर्वेषु लोकेषु अनुभूयमाना, दुर्निरीक्ष्या; सा क्षीरोदधितटे चलतरङ्गमालिकेव, मधुरापि, प्रबलशक्त्या स्थित्वा, जगति विलसति। अथ देहः—अन्तः स्निग्धः, जटिलसंरचनः, विकारयुक्तः, दुःखपूरितः, संसारसागरमध्ये चञ्चलतया भ्रमन्, केवलं क्लेशहेतुः। अज्ञानोऽपि, विज्ञातृवदिव दृश्यते, मिथ्याभिमानं दर्शयन्; तर्केण, कदाचित् श्रेयः, कदाचित् अश्रेयः, न स्थाणुः न च चेतनः, केवलं मोहजनकः। जडत्वबोधयोः मध्ये लम्बमानः, चपलाशया, न विवेकी न मूढः, केवलं भ्रममेव उत्पादयति। अल्पं सुखं, अल्पं दुःखं अनुभवति; नूनं देहवत् दीनतरं नास्ति—हीनः, गुणवर्जितः च। सदा गमनागमनयुक्तः, दन्तकेशाभरणः, प्रतिक्षणं विकसितपुष्पस्मितशोभितः। अस्य बाहवः शाखावत्, स्थूलास्थिप्रतिष्ठिताः; शिरः फलं, ग्रीवापीठे स्थितम्; नेत्रे भृङ्गसमूहवत्। हस्तपादौ कोमलप्ररोहौ, नाड्यः रक्तरसवाहिन्यः, गुल्फयुक्तः, कर्मपक्षिणां विश्रामस्थानम्। एष देहवृक्षः, छायया सहितः, जीवयात्रिकसमूहस्य शरणम्; कस्यास्य स्वं, कस्य परं—कः अस्मिन्सत्यं स्वजनः, कः वा परजनः? देहः पुनः पुनः भारवाहनाय ग्राह्यः सन्, कः आत्मत्वेन मन्येत? यथा नौका वा लता, नात्मा इति। शून्येऽस्मिन् देहवनान्तरे, बहुस्रोतःकन्दरयुतः, लोमवृक्षसमूहैः पूर्णे, कः श्रद्धां वा विश्वासं लभेत? अस्य देहस्य दृढतन्तुजालमध्यस्थे, चर्मस्नाय्वस्थिसूत्रविनिर्मिते, अहम् न मृगवत् मध्ये निलीय स्थितः, नित्यध्वनिसंयुक्तः। मनःकपिः संसारवने विकृतः, चिन्तासमूहस्वरूपः, दीर्घदुःखकृमिणा विद्धः। देहः तृष्णासर्पस्य निकेतनम्, क्रोधकाकस्य गृहं; अस्य स्मितं पुष्पम्, वृक्षः शोभनः, पुण्यपापमहाफलसमृद्धः। स्थूलतुण्डः, बाहुजालं शोभनं, हस्तपुष्पसंकुलं, सर्वाङ्गानि कोमलप्ररोहैः वातचालितानि। इन्द्रियपक्षिसमूहाधारः, सुगुल्फः, स्निग्धचर्मोन्नतः, स्वह्रदच्छायाभूषितः, कामयात्रिकनिषेवितः। शिरसि तृणकूटवत् दीर्घकेशपुच्छः, अन्तराले अहंकारवृद्धवयःगृध्रस्य नीडः। अस्य देहवृक्षस्य मूलं वासनाजालसमुत्थितम्, दुर्बलस्वरूपत्वात्, न मे तत्र सुखहेतुः। देहः अहंकारगृहस्थस्य महागृहं; पतितं वा, स्थितं वा, तस्य स्थैर्ये मम किम्, हे मुने? देहगृहं, इन्द्रियाणि पशुवत् पंक्तीकृतानि, कामवृत्तिभिः कक्ष्यापूरितम्, सर्वाङ्गानि रागलिप्तानि, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, अस्थिसंखटकाष्ठसंघट्टसंकुलस्य, अन्त्रपाशैः बद्धस्य, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, स्नायुतन्तुसंयुतस्य, रक्तरक्तलेपनस्य, जरारजःश्वेतस्य, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, नानाक्रियाविन्यासपूर्णस्य, व्यर्थमोहस्थितस्य, मिथ्याभिमानमहास्तम्भाधारस्य, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, क्षुधातृष्णादुःखजनितक्रन्दनध्वनिपूर्णस्य, सुखशय्यावत् दृश्यमानस्य, तृष्णार्तदासीदग्धस्य, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, विषयपात्रसंपूर्णस्य, मलिनोपकरणस्य, मूढताविषमगाढस्य, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, पादौ गुल्फाधिष्ठितौ, जानुस्थम्भौ, शिरः शिखरम्, दीर्घकाष्ठबाहवः, स्थूलाः, न मे प्रिये। हे ब्रह्मन्, अस्य देहगृहस्य, नेत्रे द्वारवत्, बुद्धियुक्तमण्डपः, चिन्ताक्रीडायाम्, दुःखकन्यायुक्तः, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, शिरसि केशच्छादनं छद्मवत्, कर्णौ शशांककूटवत्, दीर्घाङ्गुलयः प्रोत्प्रसराभवत्, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, सर्वतो रोमप्ररोहयुक्तभित्तयः, रिक्तपीठपीठिका, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, नखास्थिनाभिप्रतिष्ठानम्, अन्त्रान्तःकाष्ठम्, वातः नानारवजनकः, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, नित्यं विवृतद्वारनेत्रम्, गच्छतिगच्छति प्राणवायुः, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, मुखं भीषणद्वारम्, वानरजिह्वायुक्तम्, दन्तास्थिखण्डदृश्यमानम्, न मे प्रिये। अस्य देहगृहस्य, चर्मस्मेरलेपनम्, यन्त्रचेष्टाचलनम्, मनः कामकृत्तिकया नित्यं खन्यमानम्, न मे प्रिये। क्षणमेकं दीपस्मितप्रभया देहम् उज्ज्वलति, आनन्दे शोभते; क्षणमेकं तेजोवेगपूरितम्, तथापि मांसगृहं न मे रोचते। मम देहः सर्वरोगनिवासः, वलिपालितपुरी, श्वेतकेशवनम्, सर्वव्याधिसंकुलवनम्; न मे प्रिये। एष देहवनः, रिक्तगुहापूर्णः, इन्द्रियैः विक्षिप्तः, कठोरः, हृदयतमःकुञ्जरः; न मे रोचते। हे पूज्याः मुनयः, अहं न शक्नोमि अस्य देहगृहस्य धारयितुं, यथा दुर्बलः पङ्के पतितं गजं नोत्थापयेत्।