देवि, पश्य—नरसिंहेन पतिरस्माकं हतः। तस्य दैत्यस्य सिन्धोः, यस्य महाबलशिराः, सिंहनखैः सहस्रशक्तितुल्यैः विदारितः। तस्य वक्षसः रक्तधाराः प्रवहन्ति, यथा महावातः नागराजसरोवरमधि गर्जति, तद्वद् शरध्वनिसदृशेन शब्देन स्रवमाणाः। हन्त, किमिदं भीषणम्! तस्यान्तिके सुवर्णरथः समुपनय्यते, मेरुशिखरप्रभः, पद्मवर्तुलवद् भ्रममाणः। देवि, पश्य—सिन्धोः रथः गदया भग्नः, यथा सुवर्णपुरी गिरिपातेन संकुचितवती। यः मम पतिः रथमारुह्य यायात्, स इन्द्रवज्रेण वा सागरसृण्गेण वा हतः। मायया मोहयन् शीघ्रमारुह्य, युद्धे सः पतिः परमं तेजसा प्रकाशते। हन्त, पुनः भीषणम्! स सिन्धुः राजपुत्रस्य रथं बलात् गृहीत्वा आरोहति, इव कपिर् गिरिं शाखां वा व्योम्नि आरोहति। पश्य, पतिः मम आरोहन् शस्त्रेण स्कन्धे ताडितः, यथा पद्मरागगिरिः रक्तधाराभिः दीप्यते। हन्त, हन्त, किमिदं भीषणम्! सिन्धुना खड्गधारिणा मम पत्युः पादौ छिन्नौ, यथा वृक्षः काष्ठच्छेदकेन। हन्त, हन्त, अहं हता, दग्धा, मृताऽस्मि, नष्टास्मि; मम पत्युः जानुनी छिन्नौ, यथा पद्मनालिनी छिद्येते। एवं वदन्ती सा स्वपतेः भयाकुला, तद् दृश्य भूमौ पतिता, यथा लता कुलिशेन छिन्ना। विदुरथः अपि, छिन्नजानुः, शत्रुं प्रहारयन्, शीघ्रं रथे पतितः, यथा छिन्नमूलवृक्षः। पतन् सः सारथिना रथेन नीतः, तस्मिन्नवेक्षणे हयः कण्ठे प्रहारं चकार। अर्धच्छिन्नकण्ठः सः, अश्वेन अनुगतः, रथेन राजगृहं प्रविवेश, यथा लक्ष्मीः पद्मं प्रविश्य। तद् गृहं, सरस्वत्याः शक्त्या युक्तम्, सः प्रवेष्टुं न शशाक, मदान्धमक्षिका इव दीप्ताग्निं न यातुम्। तस्य गात्रं कृशं, कण्ठव्रणरक्तवर्णितं, वस्त्राणि रक्तलेपितानि; सारथिः तं देवीसमीपे त्यक्त्वा, गृहं प्रविश्य, शय्यायाम् शत्रोः भयात् मृत्युपर्यङ्के शयानः। तस्मिन्क्षणे, "राजा हतः, राजा हतः प्रतिराजेन युद्धे" इति घोषः उदभवत्, तेन राज्यं भयग्रस्तम्। सर्वे जनाः, स्वस्वद्रव्यैः गृहैः च भारमादाय, पलायिताः; नगरी, रुदतीभिः स्त्रीभिः पूरिता, पलायनदुर्गत्वम् आप। पलायमानानां जनानां क्रन्दनैः मार्गाः निनदन्ति, स्त्रियः अपहृताः, महायुद्धे सर्वत्र परस्परमाक्रन्दः। परदेशीयसैनिकानां विजयोल्लासनर्तननादः प्रकटः, नगरी नृपविहीना, हस्त्यश्वदूतविमानरहिताऽभवत्। द्वाराणां कटककूटशब्दैः, कोष्ठागाराणां उद्घाटनरवैः, शत्रुसैनिकानां कलकलैः नगरी व्याप्ता; तैः अनन्तवस्त्रगणैः आवृताः। राजमहाप्रागणः मृतानां अन्त्रैः छिन्नैः रक्तितः, अन्तःपुरे चाण्डालश्वपचशरीरपुञ्जाः। सामान्याः जनाः अन्नलोलुपाः, तेषां भोजनं स्वगृहात् अपहृतम्; बालाः भूमौ पतिता, स्वर्णभारवहचौरपादैः भग्नाङ्गाः। अन्तःपुरयुवतयः, परपुरुषैः उत्पीडितकेशाः, रत्नानि चौरपाणिभ्यः पतितानि सर्वत्र। सामन्तमण्डलम् उत्पातितम्, अश्वरथसंघर्षः, मन्त्रिणः अभिषेकव्यवस्थां कृतवन्तः। स्थपतयः पर्वतान् अधिरुह्य, नगरीं निर्मिमुहुः; राजप्रिया अपि कूपवातायनशृंगात् पतिताः। शतशः जयशब्दैः प्रतिध्वनितम्, सेनासमूहमण्डितम्, स्वराजानां गणैः परिवृतम्, सागरवत् स्थितम्। राजप्रियाः पलायमानाः, ग्रामारण्ये अपहृताः, नगरग्रामलुण्ठनम् उदपद्यत। मार्गाः चौर्यरुद्धाः, कठोरवचोभिः पूरिताः, दिवासूर्यतेजसा महाजनसमूहैः रत्नप्रभाभिः दीप्ताः। मृतबन्धूनां क्रन्दनैः, वाद्यनिनादैः, गजाश्वघोषैः नगरी समाकुला। तदा सर्वनगरेषु दुन्दुभयः घोषिताः—"जयतु सिन्धुदेवः, एकच्छत्रराज्यनाथः" इति। सिन्धुः, उन्नतकण्ठः, राजधानीं प्रविश्य, इव मनुरन्त्यकाले, नवजनसमाजं सृजन् इव। ततः सर्वदिशः जनाः सिन्धुनगरीं प्रविशन्ति, यथा रत्नानि सिंधुसागरं गच्छन्ति। मन्त्रिणः क्षणमात्रेण देशदेशान्तरेषु नियमचिह्नादेशान् स्थापयन्ति। शीघ्रमेव सर्वत्र जीवितमरणयोः, मानापमानयोः च, यमधर्मवत्, व्यवस्था संपन्ना। ततः क्षणेन भूमेः समस्तविप्लवकलुषम् उपशान्तम्, यथा आपद्वाताः प्रशान्ताः, सर्वं स्वस्थानं गतं। दशदिशाभूषिता सा प्रदेशः शीघ्रं शान्ता, इव क्षीरसागरः मन्दरमथनानन्तरं समाहितः। वाताः ववुः, सिन्धुनार्याणां केशपाशान् विक्षिपन्तः, मुखानि पद्मसदृशानि स्पृशन्तः; सर्वत्र क्षणेन, अपशकुनगुणवहः इव, वात्याः प्रवहन्ति। तस्मिन्काले, लीला सरस्वतीं सम्बोध्य, स्वपतिं निरीक्ष्य, यः केवलं श्वासमात्रेण जीवन् अवशिष्टः, इत्युक्तवती—"अत्र मम पतिः, अम्बिके, देहम् उत्सृजितुम् उपक्रमते; एषा च लीला, जडाङ्गीव स्थितवती।