शिरोमालाभिः, विकृतनृत्यैः, गदाभिः, रक्तवेगैः च चरणैः, प्रवहद्रुधिरतरङ्गैः सम्प्लुतैः, सन्ध्याभ्रसमूहप्रभाभिः प्रेतैः, रक्तनदीषु सेतवः निर्मिताः। तत्र भीषणमहाकोलाहले प्रवर्तमाने, तेषां मध्ये एकः, सर्वशत्रुसैन्यविनाशनाय स्वबलस्य च शमाय, कर्मारभत। स स्मृतिस्थिरः, अनन्तधैर्यसम्पन्नः, विष्णोः परमास्त्रम्, शिवस्यास्त्रराजसमं, स्मृतवान्। ततः सः, वैष्णवास्त्रस्य मन्त्रसम्पुटितं बाणं सन्धाय, तस्य अग्रेण ज्वलन्तानि शरशतानि वह्निशिखावत् निर्गतानि। तत्र चक्राणां पङ्क्तयः, स्वतेजसा दिशः शतसूर्यसमाः कृत्वा, गदाः च, येषां दण्डाः नभसि शतबांसस्थम्भानिव सृजन्ति, अग्रे ययुः। वज्राणि बहुधाराणि, येषां दण्डाः शराग्राणि इव व्योम्नि व्याप्य, शूलखड्गाश्च, येषां धाराः तीरेषु वृक्षवाटिकाः इव दृश्यन्ते। तदा अपरः अपि राजा, वैष्णवास्त्रस्य शान्तये, तदेव वैष्णवास्त्रं, सर्वास्त्रनिवारणशक्तिसम्पन्नं, प्रयुक्तवान्। तस्मात् अपि, शस्त्रनदीनां प्रवाहाः, अन्यास्त्रनिवारणशक्तिसम्पन्नाः, उत्पन्नाः—शरप्रवाहाः, शूलानि, गदाः, भल्लाः, खड्गाः, परशवः च। तत्र नभसि, तेषां शस्त्रनदीनां शरास्त्राणां च सङ्ग्रामः प्रवृत्तः, ये पर्वतमध्यवर्त्मानि विनाशयन्ति, पुण्यशिखराणि चूर्णयन्ति। शरैः विदारितानि शूलानि, खड्गैः भग्नानि खड्गधाराः, भल्लैः आहताः भल्लाः, शूलैः विदारितानि शरास्त्राणि। स युद्धः मन्दरगिरिरिव, बाणाम्बुधिमथनमत्तः, महागदावज्रसमूहः, बलात् विदारणाय उद्यतः। स शूलचक्रवातः, अस्त्रवृष्टिं शमयन्, तारेषु परिवृतचन्द्र इव, मृत्युर्देवः शूलाग्रेण ग्रसने उत्सुकः। स पर्वतः, अर्धचक्रस्य भ्रमणतापेन, वज्रस्य चोष्णेन दग्धः, शिलातले त्रिशूलप्रभया दीप्तः, अङ्कुशध्वनिना निनादितः। भुसुण्डिप्रहरणगदाकोलाहलैः प्रतिध्वनितप्रदेशः, गदाकोलाहलपूर्णः, भीमवीरहस्तप्रवर्तितपरशुविच्छेदैः व्याप्यते। तत्र शिरःकूटमुकुटानि भग्नानि, चञ्चुचामराणि छिन्नानि, गङ्गानदी च ताडितनिनादविभिन्ना। भग्नशस्त्ररजःपुञ्जच्छत्रविस्तीर्णः, तत्र शस्त्रस्पर्शात् ज्वलनशिखाविद्युद्भास्कराः स्फुरन्ति। स शब्दः ब्रह्माण्डभेदसमः, कुलपर्वताः विनष्टाः, शस्त्रप्रवाहाः योद्धृयोः युद्धे छिन्नाः। केवलं शस्त्रप्रतिघातेन महाबलिनां कालः याति; प्रत्येकः स्वबलशक्त्याश्रितः, रणसागरे सहजं स्थितः। विदुरथः अग्न्यस्त्रं सन्धाय, विद्युदिव गर्जमानं, रथं दग्धवान्, स इव शुष्ककाष्ठं नद्याः तीरे प्रज्वलयन्। तस्मिन्नेव काले, व्योम्नि युद्धमध्यगर्ते, स कवचधारी स्थितः, मेघ इव वारिधारणावृतः। अस्त्रराजं विसृज्य, उभौ वीरौ घोरतमं युद्धं कृतवन्तौ, पश्चात् उभौ बलिनौ वीर्यशालिनौ, परस्परं समशमं प्राप्नुतः। तस्मिन्नेव क्षणे, अग्न्यस्त्रं शीघ्रं रथं भस्मसात् कृत्वा, वनं दग्ध्वा, नदीं प्राप्तम्, गुफायां सिंह इव। समीपस्थया नदीया अग्न्यस्त्रं वारुणास्त्रेण प्रतिषिद्धम्; स रथं त्यक्त्वा, खड्गचर्मणि समारूढः, भूमौ स्थितः। ततः सः, क्षणमात्रेण, शत्रुरथस्य अश्वखुराणि खड्गेन छित्त्वा, कुमुददलच्छेदवत्, विच्छिन्तवान्। विदुरथः अपि, रथहीनः सन्, खड्गचर्मग्रहणं कृत्वा, उभौ समशस्त्रसमुत्साहिनौ, परितः परिक्रम्य युद्धाय उद्युक्तौ। तयोः खड्गयोः परस्परं आघातेन, तौ दन्तकर्षणमिव, जनाः दृष्टवन्तः। विदुरथः शूलं गृह्य, खड्गं विसृज्य, समुद्रे महाप्रलयविद्युदिव गर्जमानं, क्षिप्तवान्। तत् शूलं अखण्डितं सन्निपत्य, तस्य वक्षसि पतितम्, यथा प्रियाङ्गना अप्रियपतिं न इच्छन्ती पतति। तेन शूलप्रहारेण न स मृत्युम् आप, केवलं रक्तधाराः सर्पव्रणजलधारावत् निर्गता। तं तत्र भग्नं दृष्ट्वा, शशाङ्कनिष्कासिततमसा इव, तद्देशलीला दीप्तस्मिता, पूर्वलीलां स्मृत्वा, उवाच। हे देवि, पश्य—नारसिंहेन पतिः हतः; सिंहनखैः, सहस्रशूलतीक्ष्णैः, दैत्यः सिन्धुः, ग्रीवां विदारितः। यथा महावातः नागराजसरोवरं गर्जन्, तथा तस्य वक्षःस्थलात् रक्तप्रवाहः तीक्ष्णशरध्वनिना निर्गच्छति। हा कष्टम्! सिन्धवे रथः समुपनयितः, स सुवर्णमयः, मेरुशिखरप्रतिमः, पद्मवर्त्मेव भ्रममाणः। पश्य, देवि, तस्य रथः गदया भग्नः, यथा सुवर्णपुरी भ्रमणगिरिपातेन चूर्णिता। मम पतिः, यः रथमारोहणाय गतः, इन्द्रवज्रेण वा सागरप्रहितगदया वा, आहतः पतितः। मायया मोहयन्, शीघ्रं रथमारुह्य, पश्य, मम पतिः युद्धे विशेषदीप्तिम् आप्नोति। हा कष्टम्! स सिन्धुः राजपुत्रस्य रथं बलात् गृहीत्वा, वानरः शिलायामारूढ इव, शाखां व्योम्नि चालयन् इव। पश्य, मम पतिः आरोहणसमये, खड्गेन स्कन्धे आहतः, रत्नगिरिरिव रक्तप्रवाहदीप्तिम् विसृजति। हा हा, भीषणम्! अस्य सिन्धोः खड्गप्रहारेण, मम पत्न्याः पादौ छिन्नौ, वृक्षस्य कर्षणेन इव। हा हा, अहं हता, दग्धा, मृता, नष्टा; मम पत्न्याः जानुनी छिन्ने, कुमुददलच्छेदवत्। एवं तत्र भीषणयुद्धे, शस्त्रास्त्रवर्षे, वीरयोः पराक्रमे, रक्तप्रवाहे च, कथा प्रवहति।