तदा भूताधिपः मायया स्वसैन्यं शत्रुवर्गे प्रेषयामास। तस्य मायया स्वसैन्यं निरापदमेव स्थितम्, परेषां तु योधाः भूतरूपिणः अभवन्। ततः स राजा क्रोधेनान्यां मायां संप्रेरयामास, या रूपपरिवर्तनकारिणी अस्त्ररूपेण प्रवर्तिता। भूमौ च नभसि च रूपपरिवर्तनशीलाः केचन विकटाः प्राणी उत्पेदुः, येषां केशाः स्थूलाः ऊर्ध्वगाः च आसन्। ते नग्नाः, भीषणलोचनाः, शिथिलश्रोणिपयोधराः च, केचन वृद्धाः अपि नवयौवनार्द्राः, अन्ये स्थूलाः, केचन कृशाः। केचन स्वाभाविकाश्च, केचन विकृतश्रोण्यः, विकटनृत्येषु नग्नाङ्गाः, मानवशिरसः पद्महस्ताः, रक्तवर्णदेहाः च आसन्। केचन अर्धभक्षितमांसं चर्वन्तः, पाणितलात् रक्तमज्जानं च लिञ्गन्तः, बहुभिः अङ्गैः विक्रियमानाः, मुखानि उन्नम्यापि चाप्यवपातयन्तः। तेषां भुजैः, मुखैः, जङ्घाभिः, स्तनैः, पार्श्वैः, हस्तैः च, शिरासः सञ्जाताः, बालशवेषु ताडयन्तः, अन्त्राणि रज्जुवत् आकृष्यन्तः। शुनकृकालकूकुत्सारूपमुखाः, विवृतमुखजठराः, दुर्बलभूतान् बालवत् गृहीत्वा अपहरन्ति। तद्भूतसैनिक्यं नग्नं, नृत्यमानं, उर्ध्वमुखाङ्गलोचनं, एकत्वेन स्थितम्। ते परस्परं आक्रमन्तः, भीषयन्तः, विकृतमुखाः, दीर्घजिह्वाः, विविधविकृतिमण्डिताः आसन्। केचन मृतशिरोभारं वहन्तः, मृताङ्गानि आकृष्यन्तः, रक्तह्रदेषु निमज्जन्तः प्रबभुः। शिथिलजठरबाहुकर्णोष्ठनासिकाः, रक्तमांसवसाकर्दमे परस्परं क्षिपन्तः आसन्। यथा मन्दराचलमन्थनसमये क्षीरसिन्धौ फेनसम्ब्रमे जातः, तथा तत्रापि सा माया पुनः संकर्षणं जनयामास। तस्याः शीघ्रगत्या स राजा पुनरपि तामेव मायां समुत्पादयामास। ततः वेतालास्त्रेण शवारोहान् उत्पादयामास। केचन शिरोविहीनाः, केचन शिरोयुक्ताः, वेतालवेगेन आक्रान्ताः, भूतवेतालसमूहवत् एकत्र बद्धाः अभवन्। तदा बलाढ्यबलं समुत्पन्नं, या भूमिं अपि ग्रसिष्यति इति, अपरः राजा अपि मायाम् उत्पादयामास। स शीघ्रं राक्षसबलं सृजन् त्रैलोक्यविजये स्थितः, महत्तराः राक्षसाः पर्वतसन्निभाः सर्वत्र समुत्पन्नाः। ते स्वदेहान् परित्यज्य, नरकस्थवत् निर्गत्य, भीमबलं अभवन्, येन देवदानवाः अपि कम्पिताः। ते घोरनिनादैः, मेघगर्जितसदृशैः, नृत्यमानशिरोविहीनदेहैः, प्रेतपिशाचरूपैः, स्थिरमात्मन्यधिष्ठिताः। तेषां शिरसि पद्मराशयः शोभन्ते, वेणुनिनादैः पूरिताः, अन्त्राणि रक्तधारया सिक्तानि, हाररूपेण विभान्ति। वेतालदुन्दुभिस्वनैः प्रमुदिताः, प्रेतप्रभया दीप्ताः, वसामांसमज्जसंपन्नाः, रक्तमद्यधारया शोभमानाः, मदमत्तवेतालैः, कपालैः, विकटनृत्यनिनादैः चाकीर्णाः। कपालैः, विकटनृत्यैः, मुसलैः, चरणैः च रक्ततरङ्गान् उत्पाट्य, वहन्तः, तेषां प्रेताः संध्यामेघगणसन्निभप्रभया दीप्ताः, रक्तनद्याः सेतून् निर्मायन्ति। एवं तस्मिन् भीषणसमरसमये, तेषां मध्ये कश्चन, शत्रुसैन्यनाशनाय स्वसैन्यशमाय च, प्रवर्तितवान्। स स्मृतिस्थिरः, अनन्तधैर्यसमन्वितः, विष्णोः परमास्त्रं, शिवास्त्रसमं, ध्यानपूर्वकं स्मृतवान्। ततः स वैष्णवास्त्रमन्त्रसमन्वितं बाणं सन्दध्वा, तस्याग्रात् ज्वलितानि अस्त्राणि अग्निशिखावत् निर्गतानि। तत्र चक्रश्रेणयः, येषां प्रभया दिशः शतसूर्यसन्निभाः, गदाः च, येषां दण्डाः गगने शतबंसस्थलीरिव जाताः। वज्राणि बहुधारिणि, येषां दण्डाः शराग्रसन्निभाः, गगनं पूरयन्ति; शूलखड्गाश्च, येषां धाराः तीरस्थलीरिव जाताः। ततः द्वितीयोऽपि राजा, वैष्णवास्त्रशान्तये, तदेव वैष्णवास्त्रं समर्पयामास, सर्वास्त्रशमशक्तिसम्पन्नम्। तस्मात् अपि शरधाराशूलगदाशक्तिखड्गपरश्वधादयः शस्त्रनद्यः उदतिष्ठन्, ये अन्यान्यस्त्राणि शमयन्ति। गगने तेषां शस्त्रनदीनां समरः प्रवृत्तः, ये पर्वतान्तराणि विनाशयन्ति, शैलशिखराणि च विदारयन्ति। शूलानि शरैः विदारितानि, खड्गाः धाराभिः भग्नाः, शक्तयः परिघैः ताडिताः, अस्त्राणि शूलैः विदीर्णानि। यः समरः, स मन्दराचल इव बाणवारिसमुद्रमथनव्यग्रः, गदापर्वत इव, वज्रपात इव, दारुणबलसम्पन्नः। शूलचक्रवात इव, अस्त्रवृष्टिं शमयन्, चन्द्रमिव तारागणैः परिवृतः, मृत्युर्दण्डाग्रदर्पित इव। शैल इव, अर्धचक्रज्वालया, वज्रतापेन दग्धः, त्रिशूलशकटज्योत्स्नया, अङ्कुशशब्देन च दीप्तः। भुसुण्डिकाष्टकदण्डनिनादैः, गदातुमुलेन, परश्वधसंघातैः चाकीर्णः। यत्र केतुकिरिटदण्डाः भग्नाः, टुण्डपक्षाः छिन्नाः, गङ्गानदी च व्यथिता, शब्दकदम्बैः विदीर्णा। तत्र भग्नशस्त्ररेणुना व्याप्तं महद्वलयम्, तत्र च अस्त्रसंघर्षेण ज्वलद्विद्युल्लताः स्रवन्ति। तद्वद् ब्रह्माण्डभेदनिनादः, कुलशैलविनाशः, शस्त्रनदी छिन्ना, तयोः वीरयोः संग्रामे। मात्रा शस्त्रप्रतिघातेन कालः गच्छति, उभयोरपि स्वबलदर्पेण, युद्धसागरे सहजं स्थितम्। तदा विदुरथः अग्न्यस्त्रं संप्रेरयामास, यः वज्रनिनादसमः, रथं ददाह, यथा शुष्ककाष्ठं वह्निना दह्यते। अथ गगनमण्डले, रणकुहरमध्ये, स कवचितः स्थितः, जलद इव वारिधरः, आवृतवर्णः। एवं तेषां वीराणां मायाशस्त्रसंघर्षेण, रणभूमौ भीषणं समररूपं प्रवृत्तम्।