पुनः स तु पर्वतश्रेणिः, इव पक्षवती, इन्द्राशनिभयादिव सन्नद्धा, स्वप्नदृश्यजगदिव, कल्पनापुरमिव, पूर्णमिव दिदृक्षते स्म। तदा सिन्धुरपि तमोस्त्रं समुत्ससर्ज, येन घनान्धकारः समुत्पन्नः, स च तमसो वृद्धिं चकार, श्याममेघनाभिवदन्यः। तदन्धकारं पर्वतच्छिद्रेषु व्याप्य, एकमिव सागरं जातम्; पर्वताः मत्स्यवत्, तारा मणिवद् अभवन्। तदन्धकारमिव कालमलसागरः, युगान्तेऽपि न निवर्तनीयः, दीपशिखासमूहवत्, अनिर्वाप्यः। सर्वे जनाः तमसि पातिताः इव, युगान्ते सर्वदिक्क्रियाः स्थगिताः इव जाताः। तत्र शस्त्रविदां श्रेष्ठः विदुरथः, पोषकस्मृतिमन्त्रैः संप्रेरितः, सूर्यास्त्रं ब्रह्माण्डमण्डले समर्पयामास। ततः अगस्त्यसूर्य इव उदितः, स्वकिरणैः तमःसागरं पिबन्, शरत्कालशुद्ध इव बभौ। तमसो वस्त्रं विमुच्य, निर्मलाः दिशः विराजमानाः, राज्ञः पुरतः सुकान्तस्त्रीणामिव स्तनयुगलशोभिताः। वनवलयाः अपि दृश्यन्ते स्म, यथा साधूनां चित्तानि लोभजालतमसा विमुक्तानि। तदा सागरः कोपात् भीषणं पिशाचास्त्रं ससर्ज, मन्त्रोत्पन्नबाणसंघातमयं। ततो दिशो दिशः कोपवंतः वनपिशाचाः उत्पेतुः, यथा पातालगजगर्जितेन समुद्राः क्षुब्धाः। तेषां पिङ्गजटाजूटात् धूमः निष्पतन्, उच्चैः शब्दयन्तः, अग्नयः तैलद्रवसम्भृताः इव जिह्वाभिः प्रलिहन्तः। आकाशे भ्रममाणाः, भीषणमृदङ्गनिनादं कुर्वन्तः, उल्कावृष्टिवद् धूमपुञ्जैः दीप्ताः। तेषां कुटिलजटासमुत्थितदंष्ट्राग्रहीतपद्ममुखानि शरीरणि, ज्वलद्गुच्छवत् रोमकूपोत्थान्युत्थितानि। ते भक्षयन्तः, अभिद्रवन्तः, गर्जन्तः, जटासु विद्युल्लतासमुद्भासितमेघघनवत् अभवन्। तस्मिन् क्षणे क्रीडापतिः विदुरथः, पिशाचविनाशनं नारायणास्त्रं ससर्ज। तस्य परमास्त्रस्य प्रसरती, पिशाचसंघाः अदृश्यन्त, यथा सूर्ये उदिते तमो विनश्यति। पिशाचसेना अपाकृता, त्रैलोक्यं शरद्व्योम्नः मेघविनिर्मुक्तमिव विशुद्धम्। ततः सिन्धुः ज्वलनास्त्रं ससर्ज, आकाशे दीप्तमानम्; येन दिशः प्रलयानलदग्धा इव बभूवुः। सर्वतः धूममेखलाभिः, मेघसमूहैः च, दिशः व्याप्ताः, आकाशपातालयोः तमःसंवृतमिव। पर्वताः दीप्तस्वरूपाः, सुवर्णमयाः इव, पुष्पोद्यानानि चम्पकगुच्छैः शोभमानानि इव। आकाशपर्वतदिग्वनानि ज्वलद्गुच्छसमूहवत्, मृत्योत्सवे रक्तं केसरयुक्तमिव। जनाः सन्निकृष्टदीप्तिस्पर्शभीत्यै दग्धाः, यथा सहस्ररूपिणः वंशेन क्षुब्धः सागरः। शत्रुं जित्वा पुनरपि प्रहारः यथा, तथैव विदुरथः वरुणं सम्पूज्य स्वास्त्रं ससर्ज। तदा जलराशयः सर्वतः तमोमेखलावत्, पर्वताः दिशः निर्गच्छन्तः स्रवन्तः, उपरि च अधः च, द्रववत्। ते शरद्व्योमखण्डवत्, शीघ्रपतितमेघवत्, स्थूलसमुद्रवत्, गिरिशिलावत् आसीत्। तमालवृक्षसमूहवत्, रात्रिसमूहवत्, कालिमपिञ्जरवत्, लोकालोकसीमावत् अभवत्। पातालगुहाविव वक्राः, व्योमदर्शनलुब्धाः, तेषां रूपाणि महाघनगर्जितैः निनदन्ति स्म। स जलराशिः दाहाग्नौ लतानिव, सन्ध्याकाले लोकान् व्याप्य, रात्रिरिव दिवसं अनुशिश्रियते स्म। तेन ज्वलनराशिं ग्रसन्, जलराशिः पृथिवीं पूरयामास; सततप्रवाहिनी जलशरीरं, द्रवत्वं त्यक्त्वा, स्फुटमभवत्। एवं परस्परविरोधिन्यः मायिकास्त्राणि, मायया निर्मितानि, परस्परं प्रतिपन्नानि इव दृश्यन्ते स्म। ततः शस्त्रभारः, रथचक्ररक्षा च, तेन जलेन तृणसङ्घवत् अपाकृता, रथः च तरति स्म। तदा सिन्धुः आपद्विमोचनं शोषणास्त्रं समस्मरत्, तद्बाणरूपेण ससर्ज। तेन दीप्तास्त्रेण जलमायानिवृत्तिः, यथा रात्रौ समाप्तायाम्; ये मृताः, ते मृत एव स्थिताः, पृथिवी च शुष्काभवत्। ततः मूढकोपेन समं, समतुल्यं तापराशिः उत्पन्नः, जनान् संतापयन्, पुरातनशुष्कवनवत् व्याप्य। दिशः सुरत्नाङ्गशोभया, गलितहेमवृष्टिभिः, राजमहिषीभूषणाङ्गरागैः भूषितमिव, विराजन्ते स्म। तस्मात् विरोधिनः तेन तापे मूर्च्छिताः, यथा कोमलपत्राणि ग्रीष्मदग्धवनाग्निना दग्धानि। तदा विदुरथः, धनुः दीर्घध्वनिनादेन मनः पूरयन्, धनुः वर्तुलीकृत्य, मेघास्त्रं ससर्ज। तदा मेघमालाः, रात्रिसमूहवत्, मन्दगत्याः, तमालवनक्षोभोत्थिताः इव, समुत्थिताः। ते जलपूर्णाः, घोरनिनादयुक्ताः, वर्तुलरूपाः, सर्वदिक्कं परिवृत्य, शेषमिश्रधूममन्दाः, विचरन्ति स्म।