शान्तिपूर्णचन्द्रमसा, धर्मवज्रस्य सिंहमुखेन, ज्ञानमेघस्य शरद्वता च अहंकारं परित्यजामि। नाहं रामः, न मे कामः, न च मनो विषयेṣu आसक्तम्; स्वात्मन्येव मुनिवत् शान्तः स्थातुमिच्छामि। यद् अहंकारवशात् यत् किञ्चिद् उपभुक्तं, कृतं, गृहीतम्—तत् सर्वमपि असत्यमेव; सत्यम् अहंकाराभावः। यदि 'अहं अस्मि' इत्यस्ति, हे ब्रह्मन्, तदा दुःखे दुःखी, सुखे सुखी; अतः अहंकारनिराकरणे एव धनम्। अहंकारं परित्यज्य, हे मुने, शान्तमना, उपभोगस्रोतसि, दुर्बलाधारे, चञ्चलताम् परिहाय स्थितः। यावत् अहंकारमेघः विस्तारयति, तावत् वस्तुस्पृहा गुच्छः प्रस्फुरति। यदा घनः अहंकारः शान्तः भवति, तदा स्पृहारज्जुवल्लरी आधारहीना शीघ्रं नष्टा भवति, दीपशिखेव निवारिता। अहंकारमहागिरौ मनः मदोन्मत्तगजवत् गर्जति, मेघनादवत् गर्जनैः। अस्मिन् देहगुहायां घनाहंकारसिंहः महद् गर्जनं करोति; तेन सर्वं जगद् व्याप्यते। स्पृहारज्जुनिबद्धं, अनन्तजन्मपर्यन्तं, मुक्ताहारमिव, अहंकारकटकः कण्ठे धार्यते। पुत्राः, पत्न्यः, कुटुम्बानि—एतानि अहंकाररिपुणा मन्त्रहीनानि जालवत् विस्तार्यन्ते। यदा 'अहं अस्मि' इति संपूर्णं नश्यति, तदा सर्वदुष्टदुःखानि तेन एव नश्यन्ति। यदा 'अहं अस्मि' इत्यस्य समुद्रः शान्तः, मनः क्लेशमायाम् शनैः नश्यति। अहंकारमुक्तः, अपि च अज्ञानदुःखेन पीडितः, हे मुने, यत् उचितं तद् वद। नाहं तस्मिन् अनित्ये, दुःखालये, अनिबद्धे, परं गुणयुक्ते गृहे शरणं गच्छामि; हे महात्मन्, दुःखपूर्णाहंकारावस्थायां स्थितः, त्वं मां उपदिश। दोषैः क्षीणं मनः, सत्कर्मसु प्रवृत्तम्, साधुभिः पूजितम् अपि, वातपुच्छवत् चञ्चलम्। मनः महाचञ्चलम्, व्यर्थं इह तत्र धावति, दूरं विषण्णं भवति, ग्राम्यः परनगरमिव। महाधनं लब्ध्वापि, मनः किञ्चिद् न प्राप्तम्, अन्तः तृप्तिं न यच्छति, जलपात्रमिव। मनः सदा रिक्तम्, कामजालबद्धम्, तृप्तिं न लभते, मृगः समूहविहीनमिव। लहरिस्वभावम्, क्लेशैः क्षीणम्, मनः क्षणमपि तृप्तिं न यच्छति, शान्तिं परित्यज्य। चिन्ताभिः विक्षिप्तम्, मनः दशदिशि धावति, मन्दराचलवातेन समुद्रजलमिव। मोहसागरे मनः तरङ्गवर्तमीनैः पूर्णम्, अहं तं निग्रहीतुं न शक्नोमि। सुखसुमन्वितम् इच्छन्, पातालं न चिन्तयन्, हे ब्रह्मन्, मनः मृगः दूरं धावति। मनः चञ्चलवृत्त्या, समुद्रतरङ्गवत्, यदा न विरमति, तदा तस्य विक्षेपः नित्यः। मनः विचारबहुलैः चञ्चलैः, बहुधा प्रतिबद्धम्, सिंहः पञ्जरबद्धमिव। मनः मोहाश्वारूढम्, देहस्य अल्पसुखं हरति, हंसः क्षीरं जलादिव। अनन्तकल्पनाशय्यायां लीनम्, मनः गत्यः न जाग्रति, हे मुनिश्रेष्ठ, तेन अहं पीडितः। तृष्णया गाढबद्धः, हे ब्रह्मन्, मनः जाले पक्वपक्षिणीव। क्रोधधूमैः, चिन्तागुहाग्निना, हे मुने, मनः दग्धः, तृणमिव अग्निना। दुष्टस्पृहया नीतः, जडः जातः, हे ब्रह्मन्, श्वपचेन भक्षितमृगशवमिव, मनः मां ग्रसति। अस्थिरं जडं मनः, तरङ्गैः क्षिप्तम्, नदीतीरवृक्षमिव प्रवाहे नीतः। रिक्तचञ्चलमनसा, दूरं क्षिप्तः, तृणं तीव्रवायुनाऽपि नीतमिव। संसारसागरं तर्तुम् इच्छन्, अपवित्रमनसा रुद्धः, बन्धः बन्धेन नदीनिव। अधो गतं तिर्यक् मनः, पाशेन कूपकाष्ठमिव मां आवृतम्। मिथ्याविस्तारितं तीक्ष्णयुक्तिवत् मनः, पिशाचेन बालमिव मां गृहीतम्। हे ब्रह्मन्, अग्नितः तीव्रतरम्, पर्वतात् दुस्तरम्, वज्रात् कठिनतरम्, दुर्नियन्तृ मनः। मनः कर्मविषये पक्षिणीव प्रपत्त्य, क्षणात् प्रतिनिवर्तते, बालः क्रीडायाः इव। हे पिता, स्वभावेन जडम्, अपि च चञ्चलम्, नागसमुद्रवत्, मनः मां दूरं नयति। हे महात्मन्, महासागरं पिबेत्, सुमेरुं लंघयेत्, अग्निं खादेत्—एतानि मनः निग्रहे तः लघूनि। मनः सर्वस्य कारणम्; तस्य स्थितौ त्रिलोक्यं स्थितम्, तस्य लये जगत् लीनम्; अतः सावधानं मनः उपचार्यम्।