सर्वव्यापिन्याः चैतन्यप्रतिबिम्बे तव स्वभावेन, आचारेण, कुलप्रभवेन, रूपेण च, लीलया एव, चैतन्यसमुत्थितं प्रतिबिम्बं यथा तव रूपं इव प्रादुरभूत्। तस्य च प्रतिबिम्बस्य, सर्वगतचैतन्यदर्पणे, यथारूपं यत्र कुत्रचित् सततमुत्पद्यते। आत्मन्यन्तराकाशे यः प्रतिबिम्बः सञ्चरति, सः स्वयमेव प्रकाशते; सः बहिरिव स्थित्वा, चैतन्यदर्पणे प्रतिबिम्बरूपेण प्रतिष्ठितः। अयं त्वमेव, अहं नभः, अयं लोकः पृथिवी इति च सर्वं अजमेव दृश्यते; अतः, प्रियंवदे, चैतन्यस्याकाशं बिल्वफलयोनि-सदृशं विद्धि—शान्तः सन् यथास्थितः भव। तव पतिः विदुरथः, युद्धभूमौ शरीरं त्यक्त्वा, तस्मिन्नन्तःपुरे एव तादृशः स्वरूपं प्राप्स्यति। देवीवाक्यं श्रुत्वा, लिला स्वगृहे स्थित्वा, पुनः अञ्जलिं कृत्वा इदं वचनमुवाच—"हे देवि, सदा मया भगवती चैतन्या पूजिता; स्वप्नेषु रात्रिषु सा मां दर्शनं ददाति। हे सुरेश्वरि, या यथा दृश्यते, तथा त्वमपि, जनार्तिहर्त्री त्वं मम वरं दातुं कृपया यतस्व।" एवं संबोधिता सा चैतन्या, तस्याः भक्तिं स्मृत्वा, तुष्टा सन्, लिलां प्रत्युवाच—"हे वत्से, तव निष्कम्पा दीर्घकालिका भक्त्या अहं तुष्टा; यं वरं इच्छसि, सः प्राप्यताम्।" लिला पुनरुवाच—"यदा युद्धे पतिं शरीरं त्यजामि, तदा यत्र सः निवसति, तत्रैव अहं स्वदेहेन पत्नीरूपेण स्यान्।" देवी प्रत्युवाच—"एवमस्तु; त्वं चिरकालं मयि निर्मलया भक्त्या, पुष्पधूपार्चनैः, सेवया च, विघ्नरहितया मां पूजितवती।" ततः तत्रैव लिलायाः कामः वरदानेन सम्पुष्टः। पूर्वा लिला, संशयान्विता, देवीमिदं वचनमुवाच—"ये सत्यकामिनः, सत्यनिश्चयाः, ब्रह्मस्वरूपिणः भवन्ति, तेषां यत्काम्यते तत्सर्वं शीघ्रं सिद्ध्यति। किं त्वं, शुभे, स्वदेहेन तं अन्यं लोके नीतवती, अथवा तस्मिन्ग्रामे?" देवी प्रत्युवाच—"नाहं किञ्चिदपि कस्यचित् करोमि, सुन्दरी; जीव एव स्वयमिच्छितं शीघ्रं साधयति। अहं हि शुद्धचैतन्या केवलचैतन्याध्यक्षिनी; प्रत्येकजीवे चैतन्यशक्तिरूपेण, प्राणस्वरूपिणी चास्मि। 'अहं'शक्तिः प्रत्येकजीवे स्वयमेव उदेति; या यथा दृश्यते, सा तथैव फलप्रदा भवति। यदा सा प्रबुद्धजीवशक्तिः मां शीघ्रं पूजयति, तदा शरीरनाशे दीर्घकालं मुक्तिमन्यते—'अहमुक्तः' इति। एवं त्वां विविधयुक्त्या प्रबोधिता, शुभे, तेन निर्मलविचारेन निर्मलावस्थां प्राप्तवती। यदा चिरकालं मया एषा चिन्तनया प्रबोधितं, तदा स्वचैतन्यशक्त्या तदेव लक्ष्यं प्राप्नोति। यस्य यया चिरकालेन स्वचेतनासाधनं भवति, तस्य तदनुसारं फलं लभ्यते। तपो वा देवता वा, केवलं चैतन्यमव्ययं तदेव रूपं भूत्वा फलं ददाति, यथा नभः स्वफलं पतयति। स्वचैतन्यदीपिकां विना अन्यत् किञ्चित् न कदापि फलं जनयति; अतः यथेष्टं कुरु, फलं शीघ्रं तेनैव लभ्यते। नु चैतन्यावस्था एव, या सर्वत्रान्तरात्मा, सा चिन्तयति, यत्नं करोति, यदिच्छति तदधिगच्छति, तस्य च समृद्धिः। किं सुखं किं दुःखमिति विचिन्त्य, शुद्धं विदित्वा तत्रैव स्थित्वा भव।" एवमेतयोः गृहे संवादे प्रवृत्ते, विदुरथः क्रुद्धः स्वगृहं त्यक्त्वा किमकरोत्? सः विदुरथः, गृहात् निर्गत्य, महता गणेन परिवृतः, इव चन्द्रः तारागणेन परिवृतः, प्रस्थितवान्। सः सर्वाङ्गरक्षाभरणैः शोभितः, हाराभरणविभूषितः, जयध्वनिभिः समाक्रान्तः, इन्द्र इव निर्गतः। वीरगणान् आज्ञापयन्, व्यूहविन्यासं शृण्वन्, शूरयुद्धानि पश्यन्, राजा रथमारुरोह। स रथः, भूतराजगृहसदृशः, मुक्ताफलमणिरत्नैः विभूषितः, पताकागुच्छैः आच्छादितः, दिव्ययानोपमः बभासे। सुवर्णशाखाभिः, चन्द्रप्रभाभित्तिषु निर्गच्छद्भिः, शोभायमानमौक्तिकरवाणां शब्देन भूषितः। शुभैः श्वेतैः सुकुमारैः लक्षणयुक्तैः, शीघ्रगामिभिः, उत्तमश्वैः युक्तः, तेषां वेगेन भूमिं क्षिपन् इव, गगनं पिबन्निव। तदश्वानां स्वाभाविकगमनं मारुतोऽपि न समश्नोत्, ते पश्चभागं त्यक्त्वेव, नभः पिबन्त इव। अष्टभिः पूर्णचन्द्रैः इव, चामरप्रभाभिः दीप्तैः, अष्टाश्वैः युक्तः, तेषां हयेषु हिन्हानिः दिशः पूरयन् इव। तदा बृहद्भेरीध्वनिः, मेघगर्जितसमः, पर्वतशिलासु प्रतिघोषमुत्पादयन्, उत्पपात्। मदोन्मत्तसैनिकनिनादैः, मणिकण्ठशृङ्खलारवैः, शस्त्रसंघट्टनैः च, तदाकाशं व्याप्तम्। धनुषां टंकारैः, शराणाम् आर्तस्वरैः, कवचानां परस्परसंघर्षनिनादैश्च, समन्तात् शब्दः अभवत्। ज्वलनस्य दाहध्वनिः, क्लाम्यतां क्रन्दनम्, वीराणां परस्परशब्दाः, सूतबन्धूनां विलापनम् च, सर्वत्र व्याप्तम्। सः शब्दः, भयङ्करः, घनः, इव शिलाप्रकारैः निर्मितः, विश्वगर्भं पूरयन्, दशदिक्प्रदेशं व्याप्य व्याप्य प्रवर्तितः। तदा तमोमयः पुञ्जः, सूर्यपथं छादयन्, धूलिसदृशं तमः भूमेः तलं गगनमिवोन्नयन्, उत्पपात्। एवं, देवीचैतन्ययोः संवादः, लिलायाः भक्तिः, विदुरथस्य युद्धप्रयाणं च, चैतन्यप्रतिबिम्बविचारः च, सर्वं एकत्र प्रवाहितमिव, महाशान्त्यां, चैतन्ये च प्रतिष्ठितम्।