शुद्धचैतन्यस्वरूपः सन् आत्मनि एव शान्त्या स्थितवान् त्वं, सर्वं इदं पश्यन् इव दृश्यसे, यथार्थतः तु किञ्चन न पश्यसि। स्वभावतः एव आत्मनि आत्मरूपेण सदा प्रकाशसे, महती रत्नमणिरिव, तेजस्वी प्रकाश इव च। वस्तुतः नायं भूमिपीठः अस्ति, न च त्वं अत्र एव विद्यसे; न पर्वतानि, न ग्रामाः, न वयं अपि अत्र वस्तुतः सन्ति। यत्र पर्वतग्रामब्रह्मणः मण्डपस्य व्योम्नि, एषः विश्वः राजलीलया विभाति। तत्र राजमण्डपः, रूपेण भूषितः, प्रकाशते; तस्य अन्तरिक्षे तव इदं विश्वं विस्तृतम् अस्ति। यत्र यत्र लोके, यत्र यत्र गृहे, यत्र वयं स्थिताः, तेषां मण्डपानां मध्ये शुद्धमात्रं व्योम एव अस्ति। तत्र न भूमिः, न नगरी, न काननानि, न पर्वतसमूहाः, न मेघाः, न नद्यः, नापि समुद्राः। केवलं जनाः शून्ये स्वगृहे तिष्ठन्ति; ते न जगत्, न भौतानि, न पर्वतानि पश्यन्ति। यदि एवं, हे देवि, मम एते परिचारकाः मया सह कुत्र स्थिताः? किं ते आत्मनि एव स्थिताः, अथवा आत्माश्रिताः? स्वप्नवद् अत्र जगत् दृश्यते; स्वप्ने नूतनाः पर्वतानि न सन्ति। आत्मनि यः सत्यम्, स कथं सत्यम्, असत्यम् च कथं न स्यात्? ब्रूहि। हे राजन्, ये ज्ञेयवित्, येषां स्वरूपं शुद्धचैतन्यम्, तेषां कस्यापि वस्तुनः रूपं नास्ति यद् चैतन्यात्मनः सदृशम्। यस्य आत्मा चैतन्यमात्रः, तस्य विश्वमायायाः उत्पत्तिः कथं? यथा रज्जुसर्पे भ्रान्तिः शान्ता, तथा सर्पस्य भ्रान्तिः पुनः कथं स्यात्? असत्ये ज्ञाते, जगन्मायायाः सत्त्वं कथं? मरीचिका ज्ञाता चेत्, मनः कथं पुनः जलम् इच्छेत्? स्वप्नः स्वीयः ज्ञातः चेत्, स्वप्नमरणस्य स्थितिः कथं? स्वप्ने मरणभयम् केवलं अमृतस्यैव जायते। 'अहं' 'जगत्' इति शब्दयोः परं यत् अवशिष्टं, शुद्धे, प्रबुद्धे, निर्मले, विशदे चित्ते, तत् एव मुनिभिः सूचितम्। एवं मुनिना उक्ते, दिवसः सायंकाले समाप्तिम् अगच्छत्; सूर्यास्ते जाते, सभायाः सदस्याः प्रणम्य, सूर्यकान्त्या सह स्नानाय जग्मुः। यस्य चेतः अप्रबुद्धम्, मोहितम्, अज्ञाननिष्ठम्, तस्य असद् अपि जगत् वज्रसारमिव सत्यमिव दृश्यते। यथा भूतः बालकं दुःखमृत्युम् एव ददाति, तथा मोहचेतसः असज्जगत् सत्यमिव दृश्यते। यथा मृगाणां मृगत्रिष्णा तृष्णां जनयति, तथा मोहबुद्धीनां असज्जगत् सत्यमिव दृश्यते। यथा स्वप्ने मृत्युः जीवतोऽपि सत्यमिव दृश्यते, न तु किञ्चन फलम् अस्ति, तथा अज्ञानिनः इदं जगत् सत्यमिव दृश्यते, न तु किञ्चन फलम्। यथा सुवर्णकुण्डले सुवर्णमजानतः 'कुण्डल' इति एव भावः, सुवर्णस्य अपि न किञ्चित् ज्ञानम्, तथा। यथा अज्ञः नगरीं, पर्वतम्, प्रासादं वा पश्यन् रूपमेव पश्यति, न तु तत्त्वम्, तथा अस्य जगतः अवबोधनम्। यथा व्योम्नि मुक्तामणिगुच्छाः, शिखिपिच्छानि, गोळकाः च दृश्यन्ते, सत्यानि इव, न तु सन्ति, तथा एषा माया-जगत् सत्यमिव दृश्यते। 'अहं' इत्यादि कल्पनया यः विश्वः, दीर्घस्वप्नः सः; तत्र स्वप्नजनाः अपि सत्यानि इव दृश्यन्ते—तत् शृणु। सर्वत्र शान्तम्, शुद्धम्, सच्चिदात्मकम्, व्यापकं, चिन्मात्रं, अकलुषम् एकं महदस्ति। यद् सर्वव्यापि, सर्वशक्तिमत्, सर्वं, सर्वसारम्, यत्र यत्र तथा तथा तिष्ठति। स्वप्नपुरीमध्ये स्वप्नद्रष्टा तत्र वासिनः पश्यति; तेषां पुरुषभावं ज्ञात्वा, तानि तानि पुरुषत्वं व्रजन्ति। स्वप्नद्रष्टुः चैतन्यस्वरूपः स्वप्नान्तरिक्षे स्थितः; 'अहं स्वप्नव्योमचैतन्यः, अहं पुरुषः' इति चिन्तयन्, तस्मिन् एव तादृशः भवति। चैतन्यकल्पनयोः ऐक्येन पुरुषत्वम् अवगम्यते; आत्मनि द्विप्रकारेण, उभयत्र सत्यता लभ्यते। हे मुनिवर, यदि स्वप्ने स्वप्नजनाः न सन्ति, तर्हि माया-शरीरस्य कः दोषः? स्वप्ने अन्यनगरवासी जनाः सत्यानि इव दृश्यन्ते, वस्तुतः तु सच्चिद्रूपाः एव; तत्र शृणु, प्रत्यक्षमेव प्रमाणम्, अन्यत् न। सृष्ट्यादौ स्वयम्भूः प्रकाशते, स्वप्नवदनुभवस्वरूपः; तस्य संकल्परूप एव विश्वः, तस्मात् स्वप्नसदृशः। एवं एषः विश्वः स्वप्नरूपः; तत्र त्वं मम यथार्थः, तथा अन्ये अपि स्वप्ने, तथा स्वप्नजनानां स्वप्नाः अपि। यदि स्वप्ननगरजनाः न सन्ति, तर्हि अस्मिन्संसाररूपे जगति, यः तादृशः, त्वं अपि मम न स्याः। यथा अहं ते यथार्थः, तथा त्वम् अपि मम; स्वप्नानुभवे, जाग्रति च, उभयोः परस्परं यथार्थता स्थापितम्। संसारस्वप्ने, यथा अहं ते यथार्थः, तथा त्वम् अपि मम; सर्वेषु स्वप्नेषु एषः क्रमः। स्वप्नद्रष्टुः, यः अनिद्रः, तस्य स्वप्नपुरी तद्रूपत्वात् स्थितः; हे प्रभो, एषा मदीया बुद्धिः। तथा एव, स्वप्नपुरी तद्रूपत्वात् अनिद्राणामपि स्थितः, आकाशसदृशरूपः। एवम् अस्तु; यत् त्वं जागरत् मन्यसे, तत् अपि अन्तः स्वप्नः एव, देशकालादिभिः सहितः। एवं सर्वम् इदं दृश्यते, न तु सत्यमस्ति, सत्यमिव दृश्यते; मोहयति, मिथ्यैव, स्वप्ने स्त्रीसुखस्य यथा।