देवि, मम वरप्रभावेन तव आत्मा ब्राह्मणगृहे स्थितः इति श्रूयते। तत्रैव तस्य राजासनं, तस्यां सभायां स्वगृहं च विराजते। तस्मिन्नेव गृहे संसारचक्रं प्रवर्तते, तत्रैव तव स्वगृहं मन्दारम्भे स्थितम्। तस्मिन्नेव तव मनसि, यत् निर्मलं नभस्सदृशं, संसारमोहस्य दृश्यता विस्तारिता। यथा मम जन्म इति कथ्यते, तथा इक्ष्वाकुवंशः अपि मम एव; एते मम नामानि, एते पूर्वे मम पितरः। अहं जातः, बालः अभवम्, दशवर्षे जातः सन् मम पिता यतीभूतः माम् अभिषिच्य वनं गतः। ततः सर्वदिक् विजित्य विघ्नरहितं राज्यं कृत्वा, मन्त्रिभिः प्रजाभिः च सह पृथिवीं पालयामि। यज्ञान् कुर्वन् धर्मं च पालन्वन्, प्रजाः रक्षन्, सप्ततिं वर्षाणि मम जीवितस्य व्यतीतानि। अधुना, विरूपा शत्रुसैन्यं प्राप्तम्; तान् युद्ध्वा, यथापूर्वं गृहम् आगतः। गृहम् आगत्य, एते उभे देव्यौ अहं पूजयामि; पूजिताः हि देवताः इच्छितं वरं ददाति। तयोः एकया मम देवी, या ज्ञानं पूर्वजन्मस्मृतिं च ददाति; अत्रैव देवी हृदयपद्मस्य विकासं दत्तवती। अधुना मम कार्यं सिद्धम्, नूतनजन्मा अस्मि, संशयशून्यः, शान्तः, निर्वाणगतो, विशुद्धतुष्टौ स्थितः। एवं तव महती भ्रममाला, नानारम्भसुखयुक्ता, लोकान्तरविचारिणी, विस्तृता। यदा पूर्वे मृत्युं प्रति प्राप्तवान्, तदा तस्मिन्नेव क्षणे हृदये स्वयमेव विवेकः उदितः। यथा जलप्रवाहः एकं चक्रं परित्यज्य शीघ्रं अन्यत्र प्रविशति, तथा चित्तप्रवाहः अपि एकं संसृतिं परित्यज्य शीघ्रं अन्याम् उपगच्छति। यथा चक्रवातः अन्यैः संमिश्रः परिभ्रमति, तथा सृष्टेः महिमा संमिश्रितामिश्रिता कदाचित् वर्धते। तदा तव मृत्युकाले विवेकः उदितः; अयं जालमपि असत्यमपि चित्तांशे सत्यमिव दृश्यते। स्वप्ने यथा शतवर्षपरम्परा क्षणमात्रेण गच्छति; कल्पनासृष्टौ यथा पुनः पुनः जन्ममरणं दृश्यते; गन्धर्वनगरस्य यथा प्राकारमण्डपगृहाणि दृश्यन्ते; नौकायात्रायाम् उत्पातकाले यथा वृक्षपर्वतानि दृश्यन्ते; स्वशरीरधातुव्यत्यये यथा नगरपर्वतानि नृत्यन्ति इव, स्वप्ने यथा स्वशिरच्छेदः अपि दृश्यते—एवं एषा महती माया नानारूपिणी, सर्वथा असत्यैव; वस्तुतः न त्वं जातः, न मृतेः कदापि। शुद्धचैतन्यरूपः त्वं स्वे आत्मनि शान्तः स्थितः; सर्वमिदं पश्यसि इति दृश्यते, वस्तुतः किंचित् न पश्यसि। स्वभावतः त्वं सदा आत्मन्येव आत्मरूपेण प्रकाशसे, महारत्नवत् दीप्तिमान्। वस्तुतः नायं भूमिसिंहासनं, न त्वमिदं; न पर्वतानि, न ग्रामाः, न वयं अपि। पर्वतग्रामब्राह्मणस्य मण्डपे, विश्वं राजलीलारूपेण प्रकाशते। तत्र राजमण्डपः शोभायमानः, तस्य अन्तराले तव विश्वं विस्तृतम्। यस्मिन् लोके, यस्मिन् गृहे वयं स्थिताः—तत्र मण्डपानां अन्तरिक्षं शुद्धं केवलं व्योम। तत्र न पृथिवी, न नगरी; न वना, न पर्वतगणाः, न मेघा, न नद्यः, न समुद्रः। तत्र केवलं जनाः स्वगृहे शून्ये वसन्ति; ते न लोकं पश्यन्ति, न भूतान्, न पर्वतान्। यदि एवं, देवी, कथं मम एते परिचारकाः मया सह सन्ति? किम् आत्मनि स्थिताः, उत आत्माश्रयाः? तत्र स्वप्नवत् विश्वं दृश्यते; स्वप्ने नूतनपर्वतानि न सन्ति। यथार्थे आत्मनि यत् सत्यम्, तदस्ति, असत्यम् न; कथं, ब्रूहि। राजन्, ये ज्ञेयविदः, येषां स्वरूपं शुद्धचैतन्यम्, तेषां कस्यापि वस्तुनः रूपं चैतन्यव्योमात्मनः सदृशं नास्ति। शुद्धचैतन्यात्मनः कुतः विश्वमायया? यथा रज्जौ सर्पभ्रमः उपशमितः, पुनः सर्पमाया कुतः? असत्ये ज्ञाते, विश्वमायायाः कुतः सत्ता? मरीचिकायां जलत्वे ज्ञाते, पुनः बुद्धिः जलमस्ति इति कथं? स्वप्नः स्वीयः ज्ञातः चेत्, तत्र स्वप्नमृत्युः कथं तिष्ठेत्? स्वप्ने स्वमृत्युभयं केवलं अमृतस्यैव। 'अहम्' 'जगत्' इति शब्दद्वयं विना यदवशिष्टं, शुद्धबुद्धिप्रबुद्धनिर्मलनिर्मलचित्ते, तदेव पण्डितैः निर्दिश्यते। एवं मुनिना उक्ते, सायंतनसमये दिनं समाप्तम्; सूर्यः अस्तमगच्छत्, सभायाः जनाः नमस्कृत्य, स्नानार्थं, सूर्यकान्तिसहिताः, प्रस्थिताः। यस्य चेतः अप्रबुद्धं, मोहग्रस्तं, अज्ञाननिष्ठं, तस्य असद्रूपोऽपि अयं विश्वः वज्रसार इव सत्यरूपेण दृश्यते। यथा भूतः बालकस्य दुःखमृत्यू एव ददाति, तथा मूढचेतसः असद्रूपोऽपि अयं विश्वः सत्यरूपेण दृश्यते। यथा मृगस्य मरीचिका तृष्णां जनयति, तथा मूढबुद्धीनां असत्यमपि विश्वं सत्यमिव दृश्यते। यथा स्वप्ने मरणं जीवस्य सत्यमिव दृश्यते, परन्तु तस्य किञ्चिद् परिणामः नास्ति—एवं अयं विश्वः अज्ञस्य सत्यमिव दृश्यते, परन्तु तेन किञ्चित् फलं न सिध्यति।