तत्र युद्धभूमिः शयानशतशरीरपुञ्जैः सम्पूरितः, रुधिरनदी महती प्रवहन्ती, शुष्कवनेन सदृशी, पक्षिजम्बुकनिनादैः प्रतिध्वन्यमाना च बभूव। तस्यां विस्तीर्णायां रुधिरवाहिन्यां तरङ्गनिनादः समुत्पन्नः, व्रणितानां क्रन्दनैः, रक्षार्थमाक्रन्दैः, उद्धरणचेष्टाभिश्च पूर्णा सा नदी व्यरज्यत। मृतमर्दितशरीरपुञ्जेभ्यः प्रवहणरुधिरधाराभिः सा भीषणा दृश्यते स्म, यत्र मृतशरीराणां कम्पनं जीवद्भिः पृष्ठगतानां भयङ्करं बभूव। गजशरीरपुञ्जेषु, निपातितेषु च नरशरीरेषु, मेघखण्डाः विश्रान्ताः, भग्नरथैश्च भग्नछत्राणां विपुलं काननमिव जातम्। महती रुधिरनदी प्रवहति स्म, या रथगजान् वहन्ती, शरशक्तितोमरगदाखड्गैः संकीर्णा बभूव। भूमिः पतितकवचान्तच्छत्रपट्टिशैः आच्छादिता, पताकाचामरपट्टकपुञ्जैः लुप्तशरीराणि तत्र निहितानि। वातः गहनकोशाभिन्नधनुषां निनादैः चलति स्म, हतानां स्वामिनः शरपुञ्जशकटवर्मशय्यायाम् शयनम् अवापुः। किरिटमुकुटहाराङ्गदप्रभाचक्रधनुषां शराणां च छिन्नान्तरान्तराणि, श्वगृध्रपक्षिणां चिरकर्षितगात्रसूत्राणि भूमौ व्यवसितानि। युद्धभूमिः जीवितशेषैः दन्तनिपीडनरवैः प्रतिध्वन्यमाना, जीवन्तः जनाः रुधिरमृद्भागे निमग्नाः क्लेशमगच्छन्। नानाविधानां मुद्राणां शंखपुञ्जानां च विकीर्णता, छिन्नशिरसां शतशः नेत्राणि विक्षिप्तानि, भयङ्करा रुधिरनद्यः बाहुपाषाणपुञ्जान् वहन्त्यः प्रवहन्ति स्म। भूमिः शोकाकुलबान्धवस्वरैः, मृतार्द्धमृतपुरुषैः, सर्वायुधरथाश्वछत्रविभिन्नैः च समाकीर्णा बभूव। शिरोविहीनानि शरीराणि, भुजमूलानि गदायुगानि इवोत्थाप्य नृत्यन्ति स्म, नासिकाः रुधिरमज्जवसागन्धपिण्डैः पूरिताः। अर्धस्फुटितमृताश्वैः, अल्पायुषां वीरपुरुषैः, रुधिरवाहिनीनां तरङ्गैः नादितदुन्दुभिभिः सह भूमिः व्याप्ता। मृत्युपाशग्रस्ताश्वगजैः आकृष्टा, रुधिरधाराभिः सिक्ताः, मरणार्तस्वररुधिरगन्धवायुभिः कम्प्यमानाः। अल्पायुषां जनानां रुधिरलिप्तमुखश्वासकम्पैः, विदारितमांसैः, वसागन्धगुरुवायुभिः, वेदनया निष्पीडितरुधिरेण च भूमिः पूरिता। अर्धभिन्ननासिकैः, मृतगजाश्वशरीराणि मृतहस्तैः गृहीतानि, भूमिः पतितनरमृगशरीरैः निःस्नेहैः व्याप्ता। शोकाकुलबान्धवमित्रार्तस्वरैः, मृतशरीररुधिरनादैः, विधवाभिः शस्त्रच्छिन्नकण्ठाभिः च भूमिः समावृता। स्वजनशरीरावलोकनैः, मृतशरीराणां शववाहकश्वगृध्रकर्षणसंमिश्रैः, चित्तचञ्चलैः जनैः भूमिः समाकीर्णा। कम्बुकुसुमसदृशमुखानि, केशनाडीनिबद्धानि, वर्तुलनृत्यमानानि, महती रुधिरनदी उच्छ्रिततरङ्गा प्रवहति स्म। प्राणान्ते पुत्रप्रियजनमातृदेवताधनस्मरणैः, “हाहा” इति क्रन्दनैः, हृदयविदारकव्रणवेदनावचनैः भूमिः प्रतिध्वन्यमाना। आयुधोत्थानव्यग्राङ्गैः, अर्धमृतजनविक्षेपैः, परदेशः मृतस्वरैः प्रतिघोषमाना, पतितशरीराणि च व्याप्तानि। मृत्युपाशपीडिताः, परस्परद्वेषविक्षिप्ताः, विधिवशेन प्रवृत्तरथाः, दन्तैः न युद्धक्षमाः, गृहदेवतास्मरणविस्मृताः। मार्गे मृत्युमुपागताः, लज्जया भग्नाः, शूराः पलायनं शरणं प्राप्नुवन्ति, रुधिरवर्त्मनि न निर्भयाः, मोक्षस्थानगमनाय उत्सुकाः। बहुशरप्रवेशैः प्राणस्थानभेदनैः पीडिताः, शरीराणि बन्धनैः, विधिना शवपरिवर्तनवत् क्षिप्यमानानि। पताकाछत्रचामरपद्मानि वह्यमानानि, दिशः रक्ताभ्रकान्तिप्रभया शोभिताः। रथचक्राणि वर्तुलनदीविवर्त्तन्ति, रक्तार्णवमिव दर्शयन्ति, पताकापेनुदकफेनमालाभिः शोभितानि। भग्नरथाः कम्पितधरण्याः भग्ननगराणि इव, विपत्तिवातेन समुद्धूतवृक्षवनमिव च दृश्यन्ते। कल्याणान्ते दग्धलोकसमं, मुनिभिः शुष्कार्णवमिव, अतिवृष्टिपीडितं जनविनाशितं देशं च बभूव। गृध्रवृत्तचक्रैः, नम्रशिखरैः, काकगणैः, मदोन्मत्तगजशवसदृशैः, शूलगदाभिः च संकीर्णं क्षेत्रम्। शिलाशृङ्गोत्थितताळवनसदृशं, शवैरुत्थापितनदीतीरवृक्षैः काननमिव जातम्। हतानां वीराणां शरीरात् उद्धृतपुष्पवस्त्रैः, श्वगृध्रैः कर्षितान्तरमालाभिः च भूषितम्। रक्तह्रदस्य कम्बुकुसुमपुञ्जानि, पताकानाशितानि, रक्तमृद्भावेन निमग्नानि, पतितमित्राणां नामानि निमज्जद्भिः पुरुषैः आहूयन्ते। गजशवगुहा, भीतजनावलोकिता, शस्त्रच्छिन्नलतावृक्षजालैः, घनभीषणप्रतिघातैः निरुद्धा। रुधिरनदी छिन्नगजशुण्डाभुजपुञ्जान् वहन्ती, रक्तप्रवाहे शुभ्रवस्त्रशकटवर्माणि प्लावयन्ती च प्रवहति। मृत्युपाशच्छिन्नजीवानः शीघ्रं पतन्ति, क्वचित् शिरोविहीनराक्षसाः पतन्ति स्म। सेना उपरिशरवृष्ट्या भग्ना, जनाः पलायमानाः, अर्धमृतस्वरैः हिक्काभिः, रक्तप्रवाहनादेन च कम्प्यमानाः। रक्तवाहिनीनां मुखनाड्याः प्रवहद्रुधिरधारया क्षालितः खड्गः, भीषणे तालोत्तालवेतालतालनृत्यनिनादे प्रवर्तते स्म। भग्नरथकाष्ठपुञ्जेषु, वीराः वनान्तरगहने निहिताः, तत्र जीवद्भिः सैनिकैः रथिनः अश्वाश्च भीतिमवापुः। किञ्चित् शवाः, पङ्किलरुधिरपूरितमुखाः, क्षीणजीवनिनादं कुर्वन्ति स्म; किञ्चित् कण्ठोत्थानमात्राः, श्वगृध्रकाकदृष्टाः। युद्धभूमिः तीक्ष्णमांसभक्षिणां पशूनां एकमांसखण्डार्थं मुष्टिनिपीडनरवैः व्याप्ता, तत्र मृत्युभिक्षुकजन्तवः संकीर्णाः बभूवुः।