यथा मेघाः आकाशे समुत्थाय तं व्याप्तवन्ति, तथा शस्त्राणां समूहः समुत्थितः, आकाशे तरङ्गाणां परिभ्रमणं यथा सागरः उत्स्फुरति, तद्वत् दृश्यते स्म। तत्र आकाशवनं शुक्लच्छत्रैः शतचन्द्रवत् पूर्णं, शरैः टिट्टिभसमूहवत् घनं, शूलैः काकाः गुहानि यथा प्रविशन्ति, तथा विदीर्णमिव आसीत्। केकयवीराणां मुकुटाः बकसमूहैः आकाशे क्षिप्ताः, तेषां माला विक्षिप्ताः, पक्षिणां क्रन्दनैः विलपितवन्तः। तत्र उग्रकण्टकध्वनिः राक्षसगर्जनवत् हिमालयकन्याः कामाविष्टाः, तनूनि तैः शब्दैः कम्पितानि। तृणानि अदृश्यदयानपक्षिभिः आक्रान्तानि, तेषां पिच्छानि वायुवेगैः उन्मथितानि, धूलिकण्टकवत् विक्षिप्तानि। शस्त्रवेगैः प्रमत्ताः, स्वकवचानि सुवर्णवस्त्राणि त्यक्त्वा, नन्दनस्य सुखकर्तारः नृत्यन्तः, हास्यन्तः, गीतमगायन्। घण्टानिनादः उत्पन्नः, शस्त्रवृष्टिः पतितः, शरवायुवेगात् धूलिसमूहवत् विक्षिप्तः। कौरवाः शैवशस्त्रैः विदीर्णाः, घूर्णितशूलैः आहताः, मृतशरीरवत् आकाशे नीताः, दिव्यजनवत् आसीत्। पाण्डवपुरी भूमिसदृशी स्थिता, वीरसेनया कम्पिता, तेषां चलनविक्रमैः एव विक्षिप्ता। उद्देहकवीराः मदोन्मत्तकाशिवीरैः विदीर्णाः, तेषां शूलानि दन्तसदृशानि, कमलानि मत्तगजैः यथा विदीर्णानि। ब्रह्मवसन्तकसेनाः चक्रवेगेन छिन्नाः, भूमौ पतिताः, पुष्पितवृक्षाः महादारुकर्मणि यथा छिन्नाः। भोक्कणकवनं जठरैः कुल्हाडैः छिन्नम्, तस्य पतनकाले भद्रपति समीपस्थः, अग्निशरवृष्ट्या तं दग्धवान्। काश्यपुराणगजाः युद्धलतासु लिप्ताः, अनजानत एव मृत्युम् प्राप्ताः, शुष्कद्रव्याणि दह्यमानानि यथा। त्रिगर्तवीराः युद्धविवर्तने भ्रमित्वा तृणसदृशाः, भग्नमस्तकाः पलायमानाः, अधोभूमौ प्रविष्टाः। मगधवीराः मंदवायुवत्, पर्वतसागरप्रभवत्, युद्धे अभिभूताः, विषण्णाः, जर्जरगजवत् पंकसंसक्ताः। युद्धभूमौ जह्नु वीराणां चेतनां हृतवान्, सूर्यः मार्गे पुष्पसौम्यतां यथा नाशयति। कोसलाः पौरवाणां तीव्रप्रहारं न सहन्तः, बालवत्, गदा, शूल, शर, तोमरवृष्ट्या आहताः। तेषां अङ्गानि शरैः छिन्नानि, पर्वते पद्मरक्तवृक्षवत्, गाढरक्तप्रवाहाः, भयात् पलायमानाः। लोहशरवृष्टिः शस्त्रवायुवेगात् घूर्णिता, समुद्रे भ्रमन्ती, मधुकटसमूहवत् प्रकाशमानाः। शरमेघाः वर्षमेखवत्, शरफेनयुक्ताः, वृक्षाः शरपिच्छैः आवृताः, तेषां वेगात् गर्जन्ति कम्पन्ति च। प्राचीनवनानि तेषां जीवैः बलात् भग्नानि, तन्तुसूत्रवत् तिर्यक् छिन्नानि। जनसमूहः रथेषु पतितः, तेषां चक्राणि ऊर्ध्वस्थानि, वीराणां मस्तकानि अधः ऊर्ध्वं वा स्थितानि, मेघाः वनपर्वते पतन्ति यथा। सालेन्द्रवनं तालेन्द्रवनं प्राप्तं, तत्र जनसमूहः, बाहुच्छेदस्थानं, ऊर्ध्वबाहुवनं जातम्। मेरुशिखरे काननवनान्तरे युवत्यः सौन्दर्येण प्रमत्ताः, वीरश्रेष्ठैः रक्षिताः, प्रमोदिताः। तत्र वीरवनं युद्धध्वनिसम्पूर्णं, शत्रुसैन्येन आक्रान्तं, प्रलयाग्निवेगात् दग्धवत्। केचन शस्त्राणि हूनैः हरितानि, राक्षसैः सहिताः, शत्रून् हत्वा, कर्णदशार्णान् जलपक्षिवत् पलायिताः। काशिवीराः ताजिकसेनावेगेन स्वरः भग्नः, तेजः नष्टम्, शुष्कसरसि पद्मानि यथा शुष्कानि। शरशूलगदाबन्धैः आवृताः, पलायमानाः, कर्कोटनरकं नीताः। कुरुक्षेत्रवीराः तपस्विभिः युद्धरूपधारिभिः परिवृताः, स्पष्टं शक्तिहीनाः, सद्गुणाः दुष्टैः यथा अभिभूताः। द्राविडाः शीघ्रं वटवृक्षवासिनां मस्तकानि शरैः हृत्वा, पद्मानि यथा छित्वा, द्रुतं पलायिताः। सरस्वती आदित्यः यथा विजयम् प्राप्तवन्तौ, तद्वत् पण्डिताः विवादे, न शोकिताः न पराजिताः। द्वाराणि भग्नावशेषैः, लघुपर्वतैः रुद्धानि, परमतेजः, अग्निहीनद्रव्यवत्, प्रकटितम्। किं वर्णनीयम्? जिह्वासमूहः गाढलालसञ्चालितः; वासुकिः अपि युद्धकीर्तिं न शक्ष्यात्। एवं भीमयुद्धे, उग्रवीरैः, आरम्भादन्तं, निर्गत्य, तीक्ष्णनादेन। शिलावृष्टिसम्पातेषु, अस्त्रप्रवाहनदीषु, पद्मपङ्क्तिषु, शब्देन विक्षिप्तेषु। एकस्मिन् आकाशे, फलशिखास्फुलिङ्गैः, दूरं पतितेषु, शरनदीषु आगच्छन्ति। तरङ्गाणि छिन्नमस्तकपादपद्मचक्रैः, शस्त्रधारासागरः, मन्दाकिनीसमूहैः पूर्णः। युद्धद्वारेषु, शस्त्रधूलिमेघैः वायुनाः विक्षिप्तैः, सिद्धशरीराणि सदा पीडितानि, वानरकूर्माणि दुःखितानि। वीरस्य रूपं वीर्यरससम्पन्नम्, पूर्वतेजः अंशमात्रम्, शस्त्राघातैः श्रान्तः, किञ्चित् हीनः। अश्वाः श्रान्ताः, शस्त्रश्रेष्ठानि भग्नानि, तेजः नष्टम्, सेनाः सूर्येण सह, क्षीणप्रभाः अभवत्। इति युद्धस्य महातुमुलं, वीराणां विक्रमः, शस्त्राणां वृष्टिः, जनसमूहस्य भयं, सर्वं एकत्र समागतम्।