अथ कथा आरभ्यते। अभिसाराः, जदार्वाकाः, पल्लोलुकाः, चिरोडुनाः, किराताः, गोपालकाः, चीनाः, ततः सुवर्णभूमिः—एते विविधाः जनाः प्राग् आगच्छन्। ततः देवस्थलवनानि, विश्वावसुना निर्दिष्टाः भूमयः, परमसमृद्धिप्रसादः, कैलासभूमिः, मुञ्जवनम्, पर्वतः, विद्याधरक्षेत्रम्, देवभवनानि च दृश्यन्ति। यत्र युद्धे घोरः भीषणः च संप्रवृत्तः, यत्र नराः गजाः च तीव्रतया पतिताः, प्रत्येकः ‘अहं पूर्वं गच्छामि, अहं पूर्वं गच्छामि’ इति वदन्, समूहैः पतति। एते चान्ये बहवः, तत्र यत्नेन अग्निमशकाः इव ज्वलने प्रविश्य, भस्मीकृताः अभवन्। अद्यापि अहं मध्यदेशीयान् अन्यान् न उल्लेखितवान्; शृणु, लीलापतिना सह संगताः समूहाः, ये नृपस्य पक्षे स्थिताः, तान् वर्णयामि। उद्देहिकाः, शूरसेनाः, गुडाः, अश्वत्थनिपकाः, उत्तमज्योतिकद्राः, पदमध्यमिकाः च अन्ये; सल्वकाः, केतकाः, मत्स्याः, दौल्यकाः, कपिष्ठलाः, माण्डव्यपाण्डुनगराः, सौरग्रीवाः, गुरुग्रहाः च; परियात्राः, कुरध्याः, यमुनोदुम्बराः, गजाह्वाः, उज्झिहनाः, कालकोटिकाः, मथुराः च; कपोलाः, धर्मारण्याः, उत्तरदक्षिणजनाः, पञ्चालाः, कुरुक्षेत्राः, सारस्वतजनाः च; अवन्त्याः, स्यन्दनाः, श्रेणयः, कुन्ताः, पञ्चनदीयाः, सर्वे प्रवहन्तः महापर्वते पतिताः। काशाः, ब्रह्मवसताः सम्भवतीजनैः छिन्नाः, भूमौ पतिताः, मदोन्मत्तगजैः पद्भिः दलिताः। दशापुरवीराः, शस्त्रैः उदरग्रीवौ छिन्नाः, तारक्षतीभिः हताः, योजनविस्तीर्णे सरसि क्षिप्ताः। ऋष्यकाः, कारूरुकाः, कच्छवीराः, शैव्यशङ्कुचिह्निताः, रणभूमौ कर्दमेन आवृताः, सेनाभिः पद्भिः दलिताः। शरणार्थिनः वनपर्वतप्रदेशे सर्वतः धावन्तः, यमुनाजले पतिताः। रात्रौ स्थगितगत्यः, उदरविदारिताः, आन्त्राणि प्रसारिताः, शवाः तमसि पिशाचैः कृश्यमाणाः। केचित् युद्धे भद्रगिरिवीरैः हताः, भूमिगर्ते नीलकमलदलानि इव क्षिप्ताः। रक्तम् अपि गलति इव प्रवाहितम्, महारथाः भग्नाः, दण्डकवायुभिः वितीर्णाः, हयहयाः हरिणा इव नीताः। गजदन्तैः विदारिताः, शत्रवः भग्नाः, रक्तनदी प्रवाहे तरुणवृक्षशाखा इव नीताः। बाणैः दन्तिताः, जीवाः क्षीणाः, चीनवीराः मृतदेहान् भूमौ भाररूपेण समुद्रं प्रति त्यक्तवन्तः। आभीरवीराः, कर्णाटक-ओड्डीनवीराणां शूलैः गुहाः विदारिताः, गगने तारागणाः इव विनष्टाः। शकवीराः, गजमकरबलसम्पन्नाः, शीघ्रप्रहारैः अभिभूताः, शत्रूणां केशैः स्वकेशैः संयुक्ताः, नमिताः। दशार्णात् वज्रम्, बन्धनानि भङ्क्त्वा, भैरवजालमिव भीषणं, रक्तमेघे गुप्तम्, वैतस्तानदी यथा समुद्रे लीयते। गुरजरसेनायाः विनाशे, गुरजरस्त्रियाः केशाः तङ्गणशस्त्रैः छिन्नाः। आकाशात् विद्युत्सदृशानि शस्त्राणि, धारा इव प्रवहन्ति, मेघात् बाणधाराः इव, सेनासु विध्वंसं कुर्वन्ति, जलप्रवाहे मत्स्याः इव। आभीराः, भुसुण्डीपक्षिणां अन्धकारयुक्तविहरणेन भीताः, शत्रवः हरिततृणभूमौ गोष्ठाः इव पतिताः। तङ्गणनदी, सुवर्णसदृशाङ्गनाभिः, नग्नाभिः भूषिता, गौडसेनाभिः विक्षिप्ता, संघर्षे नखकेशौ छिन्नौ। तङ्गणवीराः, आकाशे भ्रमणचक्रैः खण्डिताः, रुद्रवत् गृध्रकङ्कैः भक्षिता। गौडवीराणां दण्डनिनादम् श्रुत्वा, गदा उन्नम्य, क्रीडन्तः, गन्धारगावः भीताः, गणिताः इव पलायन्ति। आकाशसागरवत् विशालं शस्त्रसमूहम्, पारस्यजनान् रात्रिसदृशं तमः आविष्कृतम्। शस्त्राणि, मन्दरपर्वतसमुद्रमथनसदृशानि, हिमशिखरे वृक्षमालिका इव, रेखायाः शस्त्राणि इव वितीर्णानि। मेघाः इव आकाशं पूरयन्ति, तथा शस्त्रसमूहः; तद् दृश्यं तरङ्गसमूहैः, समुद्रः इव उच्छलति। आकाशवनम्, श्वेतच्छत्रैः शतचन्द्रैः, बाणैः टिट्टिभसमूहैः, शूलेन काकः गुहायाम् प्रविश्य इव, भृतम्। केकयवीराः, बकसमूहैः शिरः आकाशे क्षिप्तम्, पक्षिणां शब्दैः, हारः छिन्नः, विलपितवन्तः। घोरप्राणिनां गर्जनसदृशः कोलाहलः, हिमालयकन्याः कामवशं नीताः, शरीराणि नादेन अभिभूतानि। तृणानि, अदृश्यदयानपक्षिभिः, कम्पितानि, पिच्छानि छिन्नानि, वायुनाः धूलिः इव। शस्त्रवेगेन उन्मत्ताः, कवचं सुवर्णवस्त्रं परित्यज्य, नन्दनसुखकर्तारः, नृत्यन्ति, हासन्ति, गायन्ति। घण्टानादः उत्पन्नः, शस्त्रवृष्टिः पतिताः, बाणवायुनाः धूलिविस्फोटरूपः। कौरवाः, शैवशस्त्रैः भग्नाः, घूर्णितशूलैः आहताः, शवाः इव, दिवं नीताः, दिव्यजनाः इव। पाण्डवपुरी, भूमिसदृशं स्थिरा, वीरसेनया कम्पिता, केवलं चलनविक्रमेण। उद्देहकवीराः, मदोत्कटकाशिसैनिकैः, शूलेन गजदन्तवत् तीक्ष्णेन, कमलानि उन्मत्तगजैः छिन्नानि इव, भग्नाः। एषा कथा, यथा शास्त्रे निर्दिष्टा, संप्रवृत्ता।