शृणुत, भगवतः लीलायाः क्षेत्रे बहुविधाः पर्वताः जनपदाश्च विराजन्ते। अत्र तिष्ठति माल्यवान्नाम पर्वतः, तत्रैव शिबिवान्, ज्ञानाख्यः पर्वतः, वृषभध्वजः, पद्मः, अन्ये च पर्वताः, तथा उदयनामकः पर्वतः। दक्षिणपूर्वदिशि च विन्ध्यपर्वतवासिनः केचन प्रथिता जातयः दृश्यन्ते—चेदयाः, वत्साः, दाशार्णाः, अङ्गाः, वङ्गाः, तेषां च उपवङ्गाः। तत्रैव कलिङ्गाः, पुण्ड्राः, जठराः, विदर्भाः, मेकलाः, शवराः, नग्नपर्णाः, कण्ठत्रिपुरपूरिकाः निवसन्ति। तत्र कण्ठकस्थलाः, पृथुद्वीपकाः सौम्याः, कण्ठद्राः, शोनिकाः, चर्मण्वत्-वासिनश्च सन्ति। कोककाः, हेमकुड्याः, श्मश्रुधराः, बलिग्रीवाः, महाग्रीवाः, किष्किन्धाः, नारिकेलिनश्च तत्र दृश्यन्ते। भगवान् यत्र लीलां क्रीडति तस्य दक्षिणदिशि विन्ध्यः, कुसुमपीडः, महेन्द्रः, दुन्दुरः च पर्वताः स्थिताः। मलयः, सूर्यवंशः, गणराज्यः, नृराज्यकः, अवन्तिः, सम्भवती च ख्याताः सन्ति। दशपुर्यः, एककच्छः, ऋषिकाः, तुरुष्काः, शाकाः, वनवासिनः, गिरिवासिनः, भद्रगिरिवासिनश्च तत्र निवसन्ति। नगराः, दण्डकाः, गणराज्यः, नृराज्यकः, सहाराः, ऋश्यमूकाः, कर्कोटाः, वनतिम्बिलाश्च दृश्यन्ते। पद्माः, तेषां वासिनः, चौरकाः, कर्कवीराः, वैरिकाः, पाशिकाः, धर्मपत्तनवासिनः, पांसिकाश्च सन्ति। शाकिकाः, कृष्णचेलुराः, नर्मदाः, ताम्रपर्णकाः, गोनन्दाः, कनकाः, चीनपत्तनवासिनश्च तत्र सन्ति। तालिकटकाः, नदीवासिनः, रहकाः, वेन्नकर्हणाः, वैवुण्डकाः, तुम्बवनाः, लजिनद्वीपवासिनः, कर्णकाः च दृश्यन्ते। कर्णिकाराः, शिवायाः, कुङ्कुणाः, चित्रकूटकाः, कर्णाटकाः, मञ्चकटकाः, महाकटविकाश्च तत्र निवसन्ति। आन्ध्राः, कोल्लाः, शिनयाः, शिवातकाः, चवैरिकाः, बलदेवाः, पत्तनकाः, क्रौञ्चाः, टीवाश्च दृश्यन्ते। शिलाक्षाः, रदताः, नन्दनन्दाः, अमलयाः इत्येते चित्रकूटशिखरवासिनः, लङ्कापालानां निवासाश्च सन्ति। पश्चिमदक्षिणदिशि महाराष्ट्राः, सुराष्ट्राः, सिन्धवः, सौवीराः, शूद्राः, आभीराः, द्रविडाश्च वसन्ति। कोटकाः, षण्डाः, सिन्धवः, कलिरुहाः, हेमगिरिः, रैवतकः पर्वतश्च तत्र सन्ति। मयवनाख्यं क्षेत्रं, नाभुकं, यत्र यवनाः निवसन्ति; पल्लवाः, मार्गणावर्ताः, धूम्राम्बष्ठकाः च दृश्यन्ते। लाजकणाः, आम्रगिरिवासिनः, ततोऽनन्तरं समुद्रः, तत्र और्वानलाः, एते सर्वे भगवतः लीलाजनाः कथ्यन्ते। इदानीं, एतेषां प्रतियोज्येषु प्रदेशेषु वसतां जनानां शृणु। पश्चिमदिशि महान् पर्वतश्च दृश्यते—मतिमान्, क्षुरार्पणः, वनौकहः, मेघवान्, चक्रवान्, अष्टपर्वतश्च। पञ्चनदाः, काशाः, ब्रह्मवसतकाश्च, तारक्षताः, परवाः, शान्तिकाश्च तत्र निवसन्ति। वातकपोक्प्रस्य समीपे गिरिवनाः, अवमाः च; धर्मसीमां त्यक्त्वा ये निवसन्ति, ते म्लेच्छाः अधमाः कथ्यन्ते। ततः द्विशतयोजनपरिमितं क्षेत्रं, तदनन्तरं महेन्द्रशिखरं मुक्ताफलरत्नमण्डितं दृश्यते। शतशः पर्वतैः परिवृतः अष्टोनः पर्वतः तिष्ठति; परियात्रपर्वततीरे महान्तः भीषणः समुद्रः अस्ति। पश्चिमोत्तरदिशि गिरिमती नाम प्रदेशः, तत्रैव वेणुमती, ततो तुरमती देशः। फल्गुनकः, माण्डव्यः, एकनेत्रकः, पुरुकुण्डः, तुखारः, तालमल्लः, लहवाहः च सन्ति। वन्दिलः, नविलः, वलः, दीर्घकेशाः, दृढाङ्गाः, रंगः, खमुनिकः, कम्पः, गुरुहः, अरुहाश्च तत्र वसन्ति। ततः स्त्रियः राज्यं, असमं, गोरृषभसन्तानानां स्थानम्; उत्तरदिशि हिमालयः, काञ्जपर्वतः, मधुमान् पर्वतश्च दृश्यन्ते। कैलासः, वसुमान्, मेरुः च तत्र; तेषु मार्गेषु मद्राः, पौरेवाः, यौधेयाः, मालवाः, शूरसेनाश्च वसन्ति। राजकुलानि, अश्विनः, अर्जुनाः, त्रिगर्ताः, केकयाः, लघुमाचेलाः, चुष्टवाश्च तत्र निवसन्ति। अम्बलाः, प्रस्थलाः, शाकाः, क्षेमधूर्ताश्च; अन्तर्द्वीपवासिनः, गान्धाराः, वन्दिवटस्तवाश्च दृश्यन्ते। ततः तक्षशिलानगरी, ततो लवणावती, पुष्कलावती, ततो यशोवती देशः। तदनन्तरं मणिमती प्रदेशः, श्यामाकाः, खचराः, दाशदानाः, गव्यसना, दण्डहव्यसना च निवसन्ति। दानदाः, शूरकाः, वाताधाराः, कोहकपुरी, सुरभूतिपुरी च तत्र सन्ति। ततः टटकादर्शाः, दन्तुरादर्शाः, पिण्डलमालाः, व्यायनेयाः, आभिधानकाः च दृश्यन्ते। मालहालाः, हूना, हेमतालाः, आश्वासाः, स्वमुखाः, हिमवान्, वसुमान्, कौञ्जः, कैलासः, अयुतपुरी च तत्र सन्ति। ततः जनानां प्रदेशः अष्टाशीतिसहस्रयोजनपरिमितः विस्तृतः। इदानीं, ईशान्यां दिशि निवसतां जनानां शृणु—कौलूताः, ब्रह्मपुत्राः, कुबिन्दाः, दिनादानाः, मडवाः, राज्यभ्रष्टाः, वनप्रदेशवासिनश्च। कैडभल्लाः, सिंहपुरवासिनः, चामवतंगनाः, सार्पातकाः, पर्वतकाश्च, कश्मीराः, दरदाश्च तत्र वसन्ति। एवं भगवतः लीलायाः क्षेत्रे पर्वताः, जनपदाः, विविधाः जातयः, दिशि दिशि प्रतिष्ठिता दृश्यन्ते, येषां नामानि पुण्यानि, येषां जीवनानि धर्मे प्रतिष्ठितानि, तेषु सर्वेषु सदा भगवतः कृपा विराजते।