नदीतीरेषु पतद्गजगणैः, तत्र तरदश्वपक्षिसङ्घैः, भयभीतानां मृगाणां समूहेन विचरद्भिः, घोरनिनादैः व्योम व्याप्यते स्म। तत्र शरशक्तिपङ्क्तिभिर्युद्धभूमिः कम्पमानाऽभवत्, अश्वानां धावनवेगेन, शरभारस्य च गुरुत्वेन साऽस्थिरा जाता। वीराणां क्रन्दनानि गजरवसमाः, दुन्दुभीनां गुहास्वनितमिव, सेनामेघस्य प्रसारः, सेनापतिनां च परिभ्रमणं तत्र दृष्टम्। सेनायाः रजःपुञ्जः व्याप्तः, योधशिखराणि पतितानि, रथशरीराणि आकाशे पतन्ति, खड्गमण्डलानि च पतन्ति स्म। सः पुरुषः वस्त्रपुष्पमालाभिः शोभितः, ध्वजचामरैः मेघसन्निभैः, रक्तनद्याः प्रवाहं वहन्, कवचानि विक्षिपन् अग्रे प्रस्थितवान्। सः महायुद्धान्तसमः, जगद्ग्रासे महाघोरः, पतितध्वजचामरध्वजारथपदातिसमूहैः सर्वत्र विक्षिप्तैः अभवत्। शस्त्रवृष्टिः शुद्धा दीप्ताश्च, बहुसूर्यसमप्रभा, सर्वजनान् प्राणतापेन पीडयन्ति स्म। धनुषां वेगवर्त्मानि, पद्मशरप्रवाहः अविच्छिन्नः, खड्गाश्मरेखाः विद्युत्समाः व्योम्नि स्फुरन्ति स्म। योधपर्वतानि रक्तसागरे पतन्ति, यन्त्राश्मसमूहाः नक्षत्रवत् आकाशे विक्षिप्यन्ते। शरमेखलामेघैः व्योम पूरितम्, चक्रवातवद्, सेनाः शस्त्राग्निना दग्धाः, लोकान्तरालानि जातानि। शस्त्रवृष्टिः, गर्जनं च, पृथिवीमचलौ विदारयन्ति, जनसमूहाः पतद्गजगिरिसमूहैः निपीडिताः। शरपङ्क्तयः सेनायाः मेघाः इव, भूम्यन्तरिक्षे व्याप्य, महाबलसंघर्षेण सागरः कठोरनिनादेन विक्षुब्धः। तीव्रवातैः, उदकेन, सर्पाग्निगिरिसंयोगेन च, परस्परनाशाभिलाषेण, शस्त्रविपत्तिप्रभावेन, सर्वे समुत्थिताः। शूलखड्गचक्रशरशक्तिगदामुसलतोमराणां शब्दः, ज्वलन्ति च, दशसु दिशासु शतानि परिभ्रमन्ति, जगदन्तनाट्यं प्रलयवातेन नीयमानम्। ततः पर्वतशिखरनिभेषु हतेषु, जातिषु च, गङ्गानद्याः सदृशं रक्तप्रवाहं प्रवृत्तम्। शिरच्छिन्नदेहाः स्वजनैः सह नृत्यन्तः, बाहुप्रलम्बनैः, मृताः च मनुष्यगजाश्वरथेषु रक्तोदकेषु क्षिप्ताः। सेनासर्वाः विरलाः, विखण्डिताः, भयभीतानां सर्वेषां दशसु दिशासु पलायनम्। गजमृतशैलसमूहेषु, विश्रान्तमेखलासु, यक्षराक्षसपिशाचाः रक्तसागरे क्रीडन्ति। धर्मनिष्ठेषु महात्मसु, गुणबलशुद्धिसम्पन्नेषु, कुलोत्पन्नपद्मजेषु, न पराङ्मुखेषु वीर्यवान्। द्वन्द्वयुद्धानि मेघगर्जनवत्, विनाशाभिलाषेण, समुत्पन्नानि, सागरसंमेलनवत्। पञ्जरः पक्षिसमूहयुक्तः, गजगणेन कम्पितः, यथा पर्वतः पर्वतेन घोरसंघर्षे कम्प्यते। अश्वसेना अश्वसेनया सह, महाशब्देन, यथा सागरतरङ्गः तरङ्गेण मिलति। पदातिसेना समानायुध्या अन्यया सह, यथा तृणसमूहः तृणसमूहेन, वा वातवेगः अन्येन वेगेन कम्प्यते। रथसेना रथसेनया सह, सर्वरूपविनाशिनी, यथा नगरी नगरेण, वा व्योम दैवेन क्षिप्यते। धनुर्धरसेना पताकाभिः सह, तथैव युद्धमकरोत्, यथा व्योम नूतनमेघेन, अविच्छिन्नशरवृष्टिसमूहेन पूर्यते। विषमायुधेषु युद्धेषु, योधाः हृदयदौर्बल्येन, यदा रणाग्निः तीव्रः, तदा युक्त्या पलायन्ति स्म। चक्रधारिणः चक्रधारिभिः, धनुर्धराः धनुर्धरैः, खड्गिनः खड्गिभिः, शृङ्गिणः शृङ्गिभिः सह संगमन्ति स्म। गदायुधाः गदायुधैः, शूलिनः शूलिभिः, तोमरधारिणः तोमरधारिभिः, शूलधारिणः शूलधारिभिः युद्धं कृतवन्तः। केचिद् गदाभिः मुसलैः सह, अन्ये गदामुसलैः दीप्तिमन्तः, शूलविद्यायुक्ताः शूलधारिणः, परशुशास्त्रकुशलाः परशुधारिणः। केचिद् बहुदण्डधारिणः, अन्ये अश्मायुधाः, केचिद् पाशप्रमुखाः, अन्ये शूलधारिणः। केचिद् छुरिकाधारिणः, अन्ये शृङ्गधारिणः, केचिद् वज्रपाणयः, अन्ये अङ्कुशधारिणः। केचिद् हलधारिणः, कृषिशास्त्रविशारदाः, अन्ये त्रिशूलधारिणः; केचिद् शृङ्खलाजालाभरणाः, अन्ये मृदुललता-मालाभूषिताः। केचिद् शूलविद्यायाम् निपुणाः, अन्ये शूलधारिणः, ते यथा युगान्तवेगेन सागरतरङ्गाः प्रमथ्यन्ते। चक्रप्रहरणवर्त्मभिः, शरवृष्टिवातेन च, व्योम एकसागरवत्, चक्रायुधमकरैः विक्षुब्धम्। शस्त्रतरङ्गसमुच्चयेन, सेनासमूहम् उदकेन पूरितम्, तत् युद्धभूमिः नदीसागरसमोऽभवत्, यं देवा अपि दुस्तरम्। राजासेनासमूहः, उभयतः पक्षद्वयवत्, अर्धार्धेन क्षेत्रं व्याप्य, परस्परं प्रतियुध्यत्। पश्य, दिशानां संख्यानुसारं, ये जनाः पूर्वदिग्भागे निवसन्ति; लीलापतिपद्मस्य पार्श्वे भूमीनां वर्णनं शृणु। पूर्वे काशयः, मगधाः, कोशलाः, मिथिलाः, उत्कलाः, मेकलाः, कवटाः, पुण्ड्राः, औण्ड्राः, संयुक्तगौडकाः च। तत्र द्रीमयाः, मद्राः, सुह्माः, ताम्रलिप्ताः, प्राग्ज्योतिषाः, वाजिमुखाः, अम्बष्ठाः, पुरुषादाः च। तत्र कर्णाक्षाः, अविश्रोताः, कृशमांसभक्षिणः, व्याघ्रवक्त्राः, किराताः, शवराः, एकपादाः च निवसन्ति।