आकाशस्य क्षेत्रे छिन्नच्छत्रचामरपताकानां समूहाः शिलावृष्टिवद् विकीर्णाः दृश्यन्ते स्म। अनन्तशरैः आकाशे वह्यमानः शूलवृष्टिः कृषिश्रियं नाशयन्ती तृणपुटकसङ्घवद् विनाशं जनयति स्म। तत्र शूराणां विततबाहुभिः शस्त्रसंघर्षनिनादैः कर्कशैः कवचघट्टनैः च उत्पन्नः मृत्युर्जनितो भीषणनिनादः प्रवर्तते स्म। शरवृष्टिसदृशैः वातैः नीताः भग्नदन्तरुधिरधाराः प्रवहन्ति स्म, जनानां क्षयकाले भग्नगजाः पतितगिरिशिलावद् भूमौ शेरते स्म। रथाश्वयोधपतिसहिताः सर्वे रक्तसरोवरमिव महत्तरं निमग्नाः, 'हता: नष्टाः विनष्टाः' इति क्रन्दनैः रथनगरी पतितेति शब्दः उत्पद्यते स्म। तदा कालरात्रिः रणभूमौ उन्मत्तनर्तनं कुर्वतीव, शस्त्रकवचसंघट्टनिनादः वीणानिनादवत् गम्भीरः प्रवर्तते स्म। दिशः अपि वायुवेगेन रक्तबिन्दुषु सिक्ताः, निपतितमानुषगजाश्वशरीरेभ्यः छिन्नमांसपिण्डानां रुधिरैः रक्ताभासाः जाताः। आकाशः खड्गशिखरसमुद्रवत्, कलिकेशरजालं बाणकुड्मलमालाभिः भूषितम्, विद्युत्पातवत् मेघगर्जनं कुर्वन्ति स्म। सेनाभूमिः ताजं रुधिरलिप्तं शस्त्रसंकीर्णं च, भास्करतेजसा इव जगत् दीप्तिमान् अभवत्। भसुण्डादिभिः शरशूलगदाखड्गादिवृष्ट्या परस्परच्छेदनविघट्टनैः केवलं तुच्छांशाः शेषाः अभवन्। धैर्यशस्त्रमेवाश्रित्य, अन्येषां कर्मसु अनजानन्तः, युध्दं चित्तक्षोभकोपविज्ञानपूर्णं, सुप्तवत् स्थितमिव। अविरतशस्त्रसंघट्टनिनादैः, घातनिनादैश्च, रणदुर्मदा भीषणस्वरं गीतमिव उच्चैरावर्तनं कुर्वतीव। शस्त्रविघट्टनरजसा पूर्णः रणसागरः शत्रुघातपरिष्कृतछत्रतरङ्गैः बालुकासागरवद् अदृश्यत। अयं रणगिरिः तीव्रपक्षः, नृपतिलोकानां हृदि भग्नदुन्दुभिनिनादैः व्याप्तः, कल्पान्ते आकाशनर्तनमिव प्रकटितः। हन्त! दीप्तशराः भीषणधनुषोन्नतानां विद्युत्सदृशस्पष्टस्वनाः पर्वतशिखराणि ताडयन्तः भीषणनिनादं जनयन्ति स्म। इमे ज्वलन्तः अग्निसमानतेजसः शराः यावत् अङ्गच्छेदं न विरमन्ति, तावत् शीघ्रं गच्छाम मित्र, गच्छाम; चतुर्थोऽयं दिवसं याति। ततः सज्जीकृताश्ववेगतरङ्गैः रणसागरः उन्मत्तनर्तनं कुर्वन्निव बभूव। तीक्ष्णशरपृष्ठैः कवचदुन्दुभिषु स्थितैः, अश्वगजतरङ्गवेगेन गह्वराणि मथ्यमानानि, रणभूमिः कोलाहलमयी अभवत्। विविधशस्त्राधिपैः परिवृतः, मदगजघोषपूर्णः, चलस्थिरसेनावर्गैः परिवेष्टितः सः अभवत्। शतचक्रवर्त्मनि तृणपुञ्जवद् शिरो भ्रममाणं, रजःपटलच्छन्नं, खड्गदीप्त्या दीप्तिमन्तं च सः बभूव। मकरविस्तीर्णव्यूहमध्ये नौकावत्, भग्नभञ्जनवीरैः, महाप्रवाहगुहाघोषैः निनदितः सः अभवत्। मत्स्यव्यूहप्रवेशे, शरसमूहे, भग्नपताकावर्तेषु, सर्षपदाण्डवत् विकीर्णः अभवत्। शस्त्रक्षतव्रणवर्त्मन्यावर्तेषु परिवेष्टितः, घनतरङ्गवेगेन महातिमिमीनिव गतमानः सः अभवत्। कृष्णलोहवर्मा भीषणोदकगामी, सेनया भयावर्तपर्वतरेखासु बद्धः, सः भीषणः अभवत्। शरधारामेघैः तमोमयैः संवृतः, गम्भीरनिनादैः सर्वशब्दान् अपि व्याप्नोति स्म। पतितोत्तानशिरःखण्डैः क्षुब्धः, सेनावीराः आवर्तमध्यगता भ्रममाणाः। सः दुःखधनुष्मान्, विपत्तिकुण्डलधरः, अधोलोकात् महातरङ्गवत् निर्भयेन सेनया उदपद्यत। अनन्तागमनगमनचामरछत्रफेनिलः, रुधिरनदीवेगेन वहमानः, रथवृक्षसङ्कुलः सः अभवत्। महत्तररुधिरबिन्दुभिः भूषितः, गजाकारः इव, अश्वगजजलनदीवेगेन सैन्यप्रवाहः क्षुब्धः। सा रणभूमिः पुरुषाणां विस्मयकारिणी, गगनग्रामवत्, महाप्रलयकम्पनशैलवद् चञ्चला अभवत्। तत्र अश्वखगमीनः, पतितगजाः तीरगाः, मृगयूथानि भयानि, व्योम्नि कोलाहलनिनादः च अभवत्। शरशूलपङ्क्तिभिः रणभूमिः चञ्चलिता, अश्ववेगेन कम्पिता, शरभारैः च पीडिता। वीराणां घोषः गजगर्जनवत्, दुन्दुभिगुहाघोषः, सेनामेघव्याप्तिः, सेनापतिनां परिभ्रमणं च अभवत्। सेनारजःपटलविस्तारः, पतितवीरशिखराणि, रथरूढशरीराणि, खड्गमण्डलपातश्च दृष्टः। सः वस्त्रपुष्पमालाभिः, मेघसदृशच्छत्रपताकाभिः भूषितः, रक्तनदीप्रवाहवाहकः, कवचानि विक्षिपन् अग्रे प्रयाति स्म। महायुद्धान्तवद्, जगद्ग्रासे कोलाहलयुक्तः, पतितध्वजछत्रपताकरथपदातिसमूहेन व्याप्यते स्म। शस्त्रवृष्टिः शुद्धप्रभा, अनेकसूर्यसदृशदीप्तिः, सर्वजनान् प्राणक्लेशेन पीडयन्ती बभूव। धनुरावर्ताः, पद्मशरधाराः अनवरतं प्रवहन्ति स्म, खड्गशिलारेखाः विद्युत्पातवत् व्योम्नि दीप्तिमन्तः। वीरपर्वतानि रुधिरसागरे पतितानि, यन्त्रशिलासमूहाः व्योम्नि नक्षत्रवत् विकीर्णाः। शरमेघाः चक्रावर्तवद् व्योम्नि व्याप्यन्ते स्म, सेनान्यः शस्त्राग्निना दग्धाः, लोकान्तरालं शून्यं जातम्।