तदा तस्मिन् रणभूमौ शीघ्रस्रोतसां नदीनां शिखरेषु रेखाभिः चिह्नितं गगनं बभूव, मध्ये च तासां प्रतिध्वनिते झणझणशब्दानां घोषः स्पष्टमिव श्रूयते स्म। वीराणां घोषैः मिश्रितः भीमः निनादः समुत्पन्नः, मेघेषु सूर्यरश्मिव्यापिनामिव शरवर्षाणां छत्रवत् प्रस्रवणेन गर्जितमिव गम्भीरं शब्दम् उदनयत्। शस्त्राणां घण्टानिनादैः, कवचानां सङ्घट्टनैः, परस्परप्रहारैः छिन्नानि शस्त्रखण्डानि व्योम्नि विक्षिप्तानि अभवन्। तत्र वीरबाहुप्रसारणैः दिवं व्याप्य, दिव्याङ्गनाः धनुषां कूजनैः रथचक्राणां भ्रमणैः च आकुलाः, शीघ्रगतयः पलायमाने। संग्रामनिनादः मत्तभृङ्गरवमिव सघनं शब्दमुत्पादयन्, एकत्वबलात् परमसमाधौ प्रतिष्ठितमिव जातम्। तीक्ष्णशरवर्षैः छिन्नवीरशिरांसि पतन्ति, देहसङ्घट्टनैः कवचनिनादः भीषाणः उत्पद्यते स्म। हुङ्कारैः आहतानि शस्त्राणि तीक्ष्णघर्षम् अजनयन्, वेगेन प्रवहन्त्यः क्रूरनद्यो दिशः सर्वतः सम्पूरयन्ति। शस्त्रघातनिनादः, मुष्टिभिः आक्रान्तध्वनिः, महती च शिलाघर्जनरवाः सर्वत्र प्रतिश्रूयन्ते। खड्गघोषेण, दीप्तशस्त्रनिनादेन, शरघातनिनादैः, विक्लवघोषैः च रणभूमिः प्रतिध्वनति। "धग् धग् धग्" इति घोरस्वनः, ग्रीवाव्रणात् रक्तप्रवाहः, छिन्नबाहुशिरांसि विक्षिप्तानि, खड्गखण्डैः आकुलं गगनम्। कवचविदारणात् उत्पन्नैः अग्निस्फुलिङ्गैः दग्धकेशाः, पतद्भिः खड्गैः भीरुभिः महाजनघोषः सम्प्राप्तः। शूलनिपातेन हतानाम् गजानां रक्तलहर्यः समुत्थिताः, दन्ताघर्षणघोषेण आकाशम् आक्रान्तम्। महागदाघातैः जनसमूहान् विदारयन् शब्दः सञ्जातः, पतितवीरशिरांसि पद्मसमूहवत् गगनं व्याप्तानि। वीरगजकराभ्यां उद्भूतधूलिघनैः व्योम आच्छादितम्, हतानां शत्रूणां केशाः विजिगीषुभिः ग्रहीतानि। भीषणा विक्रिया जाताः, नखैः नेत्रकर्णनासिकासु विदारितासु, रथाः कम्पमानमहीमुपरि गजैः आप्लुताः। शूलेन विदारितैः रक्तवस्त्रैः भूषिता भूमिः, शस्त्राणि प्रवहन्ति, कलुषधूलिघनैः आच्छन्नानि। सागर इव एकत्रिततरङ्गः सन्, स वीरः मृत्युनाऽऽक्रान्तः, हासविलासप्रियः मृत्युः तत्र रमते स्म। स मेघगर्जितमिव, पर्वतशिखरैः रुद्रगजैश्च भग्नम्, चक्रशूलगदायुधैः वृक्षतीरप्रदेशेषु शब्दयन् तस्थौ। स वीराणां मध्ये अज इव, शरपर्वच्छिद्रेषु, वृक्षगुहासु च प्रविश्य, पताकाच्छत्रेण च मेघसंघर्षेण विक्षिप्तः। यन्त्रशिलाचक्रवर्षेण मध्ये पतन्, मृत्युनाऽभिहतः, विक्लववीरघोषः समुत्थितः। क्रूरपरशुचिह्नैः शिरसि विदारितः, दूरात् भग्नखड्गदीप्त्या वस्त्रं चिह्नितम्। रणे मुक्तशूलशरैः भूमिः संवृता, बलनिनादः प्रेत्यलेलीनवेतालक्रीडया, गदाप्रहारैः च सम्पूर्णः। दिवि स वीरः, शूलशक्तिलाङ्गलैः सुसज्जितद्वारः, भसुण्डया भग्नखड्गः, गगनमण्डलमिव तिष्ठन्। वंशकाण्डेषु मयूर इव, स वीरः, राज्ञा सम्मानितः, असिशूलवृष्टौ प्रमुदितः। अप्सरसो वीरग्रहणोत्सुकाः, उत्क्षिप्तबाहवः, दिशः रणनिनादैः प्रतिध्वनन्त्यः, कुण्डलानि कम्पमानानि। तीक्ष्णशूलवेगेन भीरवः सैन्यगणाः कम्पिताः, गजाः चक्रप्रवाहेण भग्नव्यूहाः। मदोन्मत्तगजाः परशुपातैः पतन्ति, वीराः गदाप्रहारैः शत्रून् विद्राव्य गर्जन्ति। रथवृक्षौ यन्त्रशिलाघातैः भग्नौ, श्वेतपद्मसदृशच्छत्राणि खड्गैः विदारितानि। क्षीणसेनया भूमिः अस्त्रैः विक्षिप्ता, गजपार्श्वे भग्नकन्धराः शिरोच्छिन्नाः पतन्ति। अंकुशप्रहारैः गजाः निवारिताः, बलवीरनिनादैः, पाशविद्या कुशलाः वीराः स्वमित्रवियोगे विलपन्ति। कृपाणविद्धनाभिः जनाः पद्मदलवद् पतन्ति, शिवताण्डवमिव तत्र त्रिशूलोत्क्षिप्तमुखाः संप्रदृश्यन्ते। शरभरितकोषिणः धनुर्धराः पक्षिरवमिव घोषयन्ति, शकटपट्टिकायुधधारिणः वीराः शौर्यं दर्शयन्ति, अन्ये युद्धनृत्यं कुर्वन्ति। वज्रनिष्ठुरमुष्टिप्रहारैः निपीडितः स वीरः श्येन इव गगनं प्रतिपद्य, रथपटाकया पतमानः। महागजाश्वानां अंकुशग्रहणेन, पताकाः च वीरराज्ञां विक्षिप्ताः, गदाप्रहारैः रणरवः उत्पन्नः। महाप्रासादप्रहारैः भूमिः विदारिताभूत्, द्विगुणधनुष्कशरैः शिलाश्रेणयः भग्नाः। उन्मत्तगजौ द्विधा कर्तौ करवृत्तिकरैः, रणभूमिः महापिष्टधान्यैः पूरिता, सैन्यपक्षिणः शृङ्खलाभिः मेघवद् बद्धाः। शरवृष्टिः वीरौघमिव प्रवहन्ती पतति, वीरचूडामणयः विक्षिप्ताः, रणनिनादः कल्पान्तशैलेन्द्रचालनमिव। ततः राज्ञां, वीराणां, मन्त्रिणां, उत्सुकदर्शकानां मध्ये हर्षोन्मत्ताः शब्दाः समुत्पेतुः। ह्रदकमलमिव चलत्, पक्षिणां संघ इव, दिवं वीरशिरोमालया भूषितं, तारागणवद् शोभते स्म। पश्यत! रक्तनदीसंवाहितपवनैः सायंसंध्याभ्रमिव शोभन्ते, ते मेघसूर्यवीराः मध्याह्ने प्रभां विकाशयन्ति।