तत्र तु विविधाः व्यूहारचनाः सञ्जज्ञिरे, भीमया अन्तःकलकलनिनादेन संनादिताः, यत्र मुष्टिभिः गृहीतानां महागदानां निनादः सभा एव प्रतिनिनदत्। सूर्यः कृष्णायुधजालैः तमसा आच्छादितः, बाणानां शब्दः शाल्मलिद्रुमान् कम्पयन्निव वातनादः सर्वं रणभूमिं व्याप्य गर्जति स्म। तद्भूमिः कल्पान्ते बहुसंख्यकालानां क्षपणां सहिष्णुवदिव दृष्टा, एकस्य समुद्रस्य यथा प्रलयवातैः उद्भूतः विक्षोभः, तथा समुत्थिता। यम्यां पातालगुहायामिव तमसो विक्षोभः, यथा लोकान्तरसीम्नि उन्मत्तनर्तनकम्पिता उन्मत्ताः, तथा महापातालसमूहो भूमिं विदारयन्निव समुत्थितः। शूलगदाखड्गपरशुप्रभृतिभिः आयुधैः कलकलितमिव, शीघ्रं समागतजलक्लेशैः जगत् एकमेव अगम्यसमुद्रं कर्तुमिव आसीत्। ततः कश्चन उवाच—"भगवन्, संक्षेपेण एतस्य युद्धस्य वृत्तान्तं कथय, यतो हि भवतः वाक्यं श्रोतृकर्णानां हर्षदं भवति।" तदा दिवि ताः द्वे देव्यौ, युद्धदर्शनकाङ्क्षिण्यौ, सम्यक् सज्जिते दिव्यविमाने समासीने स्थिरमवस्थिते। तत्रापि तदा, तस्य लीला-ईश्वरस्य प्रतिद्वन्द्वी, तीव्रं युद्धक्लेशं न सहमाणः, शोकवशाद् क्षीणः अभवत्। तदा प्रलयार्णवात् उत्पन्नतरङ्ग इव, भीमवीरः प्रतिद्वन्द्विनं गदया उरः प्राहरद्, शैलशिखरात् पतितशिलायामिव। ततः प्रलयसागरवेगेन, द्वयोः सेनयोः मध्ये महती आयुधसंघट्टनज्वाला समुत्पन्ना, यत्र ज्वालाशकलाः अग्निशिखावद् विक्षिप्ताः। आकाशे शीघ्रगमिनां निर्गच्छतां रेखाः दृष्टाः, तेषां प्रतिध्वनिनिनादे झणझण शब्दः स्पष्टः। वीरनिनादेन मिश्रितः महान् गर्जितः, बाणधाराः मेघेषु सूर्यरश्मिच्छत्रमिव प्रसृताः। रणभूमिः खड्गनिनादैः, कवचसंघट्टनैः च, दीप्तमिव, परस्परप्रहारैः भग्नायुधशकलानि आकाशे विक्षिप्तानि। स्वर्गे वीरबाहुप्रसारणचेष्टया गच्छन्ति, तत्र देवकन्याः धनुःस्वनचक्रनिनादात् त्रस्ताः शीघ्रं पलायन्ति। महती रणघोषध्वनिः भ्रमरगुञ्जायमान इव, एकस्मिन्नेव समाधौ एकत्वेन स्थितमिव। तीक्ष्णबाणधाराग्रैः शिरांसि छिन्नानि, शरीरसंघट्टेन कवचनिनादः उत्पन्नः। 'हुं' शब्देन आहतानि शस्त्राणि, तीव्रगमिनीनदीतरङ्गवद् सर्वदिक् विक्षिप्ताः। आयुधसंघट्टनिनादः, हस्ताघृत्तनिनादः, महान् च विदारणघोषः सर्वत्र प्रव्याप्तः। खड्गसंघट्टनिनादः, दीप्तायुधगर्जनः, बाणघोषः, विक्लान्तानां क्रन्दनं च रणभूमिं व्याप्नोति। 'धग्धग्धग्' इति शब्दः, ग्रीवाव्रणात् रक्तस्रावः, छिन्नबाहुशिरांसि, भग्नखड्गशकलैः निरन्तरं आकाशे व्याप्नोति। भग्नकवचात् उत्पन्नैः अग्निशिखास्फुलिङ्गैः केशाः दग्धाः, पतितैः वीरैः प्रदत्तखड्गघोषेण भूमिः प्रतिनिनदति। शूलाहतानां गजानां रक्तं तरङ्गायमानं, दन्ताघर्षेण कठोरनादः उत्पद्यते। महागदाप्रहारैः जनसमूहसंघट्टनिनादः, आकाशे पतितवीरशिरसां कदम्बसमूह इव विक्षिप्तः। वीरगजवाजिनां बाहुप्रचालनात् धूलिधूम्रं व्याप्तम्, शत्रुशिरः केशैः विजिगीषवः ग्रहीत्वा प्रतिद्वन्द्विषः प्रतिघ्नन्ति। भीतिरेव वर्धते, नखैः नेत्रकर्णनासिकासु विदारणं, गजारूढैः रथाः कम्पमानपृथिव्यां विपर्यस्ताः। शूलव्रणैः रक्तसिक्तवस्त्रैः भूमिः शोभते, शस्त्राणि प्रवहन्ति, युद्धोत्थितधूलिघनैः आच्छादितानि। सागरतरङ्गसमूहमिव गर्वितः स वीरः, हसन्नृत्यविलासप्रियः मृत्युनाऽपि निगीर्णः। मेघगर्जितमिव, गिरिशिखरैः गजानां च महाबलैः भग्नं, सः चक्रशूलगदाधारकः वृक्षतीरनदीषु गर्जति। सः रणभूमौ बलानां मध्ये, बाणसूत्रविवरेषु, वृक्षछिद्रेषु च, मेष इव प्रविश्य, ध्वजचामरौ मेघव्यूहैः भग्नौ विक्षिप्तौ। यंत्रशिलाचक्राणां प्रवाहे, मृत्युनाऽभिहतो देहः, विक्लान्तवीराणां क्रन्दनैः भूमिं व्याप्य धावति। क्रूरपरशुप्रहारैः शिरो विदारितम्, भग्नखड्गशकलदीप्त्या वस्त्रं चिह्नितम्। भूमिः शूलशरैः सम्पूर्णा, सेनानिनादे पिशाचानां विक्षेपणैः गदाप्रहारैः च विवर्धते। सः आकाशे दीर्घः स्थितः, वीरशूलशक्तिप्रदत्तद्वारः, भसुण्डया भग्नखड्गेन व्योम्नि वलयं निर्ममे। शूलनलनलिकाजालमध्ये मयूर इव, तस्य सैन्यं नृपेन पूजितम्, खड्गशरवृष्टौ प्रमुदितम्। अप्सरः वीरग्रहणोत्सुकाः, बाहुप्रसारणेन उत्साहिताः, दिशः रणनिनादेन कम्पमानाङ्गदाः संप्राप्नुवन्ति। तीक्ष्णशूलवेगेन कम्पितगतयः कठोरवीराः, चक्ररथनिमेषवेगेन भग्नगजपंक्तयः। मदोन्मत्तगजा गदाप्रहारवृष्ट्या पतन्ति, वीराः गदाप्रहरन्तः शत्रून् त्रासयन्ति। यंत्रशिलाप्रहारैः रथवृक्षा भग्नाः, पद्मशुक्लच्छत्राणि तीक्ष्णखड्गैः छिन्नानि। अस्त्रसंघट्टेन विक्षिप्तं सैन्यं, गजपार्श्वेषु छिन्नशिरोभागाः पेतुः। अङ्कुशप्रहारैः, वीरघोषैः, गजाः निरुद्धाः, पाशविद्यायाम् निपुणाः वीराः स्वमित्रवियोगे विलपन्ति। एवं तत्र रणभूमौ, विविधवीर्यनादैः, आयुधसंघट्टैः, रक्तवृष्टिभिः, गजारथसैन्यसमूहेषु, देव्या विमाने स्थिते, सर्वं जगदिव प्रलयमुपगतमिव बभूव।