महाप्रलयकाले, सूर्यकिरणैः आश्रयः विखण्डितः केचन भूताः तुषारबिन्दवः इव आतपेन पच्यमानाः गलन्ति स्म। केचन तु स्वगतान् लोकान् न प्राप्ताः, युगपर्यन्तं पतन्तः, अन्ते विघट्टिताः पुनः चैतन्यमात्रमयाः रूपेण जायन्ते इति श्रूयते। केचन आकाशे लम्बमानकेशगुच्छवत् निश्चलाः तिष्ठन्ति; तेषां भाग्यं वाततरङ्गवत् उदेति। अन्येषां तु वेदशास्त्राभ्यासात् पृथक् गतिः वर्ण्यते; केषाञ्चित् आरम्भः दीर्घः, तेषां भाव्यक्रमः अन्यथा स्थाप्यते। केचन ब्रह्मादयः सन्ति, केचन विष्ण्वादयः सृष्टिकर्तारः; केचन प्रजापतयः, अन्ये तु अनाथाः सन्ति। केचन अद्भुतसृष्टिपतयः, केचन तिर्यग्योनिषु; केचन एकसागरपूरिताः, जलाद्यभाविनः। केचन शिलायाः लौहस्य च पिण्डाः, केचन कृमिपथेषु; केचन सर्वथा दिव्यरूपिणः, अन्ये अर्धमानुषाः। केचन सदा तमसि आवृताः, तैः एव वासिताः; केचन मक्षिकासमूहैः पूरिताः, उदुम्बरफलगौरवसम्पन्नाः। केचन सदा रिक्तान्तः, शून्यनिष्ठात् स्वरूपसमुत्थिताः; अन्ये, ये अस्मिन् लोके पूर्णाः इति ज्ञायन्ते, तादृशं शून्यं नापि चिन्तयन्ति, यथा गगनशैलाः मौनिनः। तेषां अन्तः तादृशं महदन्तरालं, या विष्ण्वाद्यैरपि प्राणदातृदैवत्यैः न दत्ता। प्रत्येकाण्डे पृथिव्याः अंशः स्वभावतः अस्ति, या चुम्बकवत् पञ्चभूतानि आकर्षति, यथा मणिः आयः आकर्षति। सा सृष्टेः योनिः अस्माकं बुद्धेः अगोचरा; अतः हे विप्र, ताम् अवस्थां अहं वर्णयितुं समर्थः नास्मि। यथा मदोन्मत्तयक्षाः महावने घनतमसि अन्योन्यं न पश्यन्तः नृत्यन्ति, एवं परं व्योम्नि अनन्तानि महान्ति लोकसमूहानि उद्भवन्ति, दीप्तानि च। एवं चिन्तयित्वा तौ उभावपि जगत् परित्यज्य स्वप्रासादं दृष्टवन्तौ, यथा सुप्तनगरे मौनं व्याप्नोति। तत्र तौ राजमहत् शवम् अपश्यताम्, पुष्पमालाभिः गुरुकृतम्, तस्य च समीपे मनःक्रीडायाः सूक्ष्मशरीरम् उपविष्टम्। स प्रदेशः त्रिषु तमःरात्रिषु सुप्तजनसमाकीर्णः, चन्दनागुरुकर्पूरकुङ्कुमगन्धैः पूरितः। तं दृष्ट्वा, पतिसंसारं पुनः प्रविष्टुम् उत्सुका लीला, चिन्तामात्रशरीरिणी, तत्रैव व्योम्नि पतिता। सा पतिसंकल्पेन निर्मितं विश्वमण्डलं, लोकावरणं ब्रह्माण्डच्छवः विदार्य, प्रविवेश। सा देवी सह, तद्ब्रह्माण्डमण्डपम् पुनः आवृतम्, शीघ्रमेव तद्विधिना प्रविवेश। तत्र पतिसंकल्पसमुत्पन्नं जगत् दृष्टवती—संसारपङ्किलम्, यथा हंसः अज्ञानजलैः कलुषितं शैलोत्पलम्। उभे देव्यौ तद्व्योम, ब्रह्माण्डान्तर्गतं व्योममयं जगत्, यथा विडङ्कफलस्य छिद्रेण पिपीलिका प्रविशति, प्रविश्य। तत्रान्यलोकपर्वतान्तरिक्षाणि अतिक्रम्य, गिरिसमुद्रसमाकीर्णां पृथिवीं प्राप्तवत्यौ। तेन जम्बूद्वीपं सुषोभितं मेरुणा, नवदलान्तःस्थितम्, तत्र भारतवर्षे लीलापतेः देशः आसीत्। तत्रैव, तस्मिन् देशे, अलङ्कृता पृथिव्यां, कश्चन राजा सीमाव्याप्तराज्यः विजयकर्म अकुरुत। तत्र त्रैलोक्यजनसमवायात् युद्धोत्सवदर्शनाय, व्योम अतिव्याप्तम्। तत्र निर्भयम् आगत्य, उभे राण्यौ दिव्यगणसमाकीर्णं व्योम अपश्येताम्, मेघवदालङ्कृतम्। तत्र सिद्धचारणगन्धर्वविद्याधरैः, सुरनर्तकीभिः वीरग्रहणोत्सुकाभिः परिवृतम्। तत्र भूतपिशाचराक्षसाः रुधिरमांसपूरितमुखाः नृत्यन्ति, विद्याधर्यः पुष्पवर्षेण हस्तान् पूरयन्ति। तत्र वेतालयक्षकुम्भाण्डैः परिवृतम्, समरे सम्मानपूर्वकं पर्यवेक्ष्यमाणम्, शैलशिखरैः शस्त्रपातप्रतिरोधाय गृहीतम्। तत्र व्योम्नि शस्त्रप्रपातः, प्रेतपिशाचगणस्य पलायनम्, उत्सुकवीरैः इन्द्रसैनिकैः च दीप्तम्। लोकपालानां गजेन्द्राः, वीराणां कृते भूषिताः, आगच्छन्ति; वीरसमूहाः संमिलन्ति, गान्धर्वचारणाः चाकाङ्क्षया पश्यन्ति। तत्र वीराणां प्रति कामिनीजनदृष्टयः सस्नेहं पतन्ति, दर्शकसमूहः वीर्यस्पर्धया कम्पितः। तत्र समरभीषणध्वनिः, वीरसंवादः, रमणीयाङ्गनाः हासविलासपेशलाः चामरव्यजनैः चालयन्ति। तत्र श्रेष्ठर्षयः धर्मपक्षे मङ्गलस्तोत्राणि गायन्ति, बहुपतिनारीणां स्तुतिगीतानि श्रूयन्ते। तत्र वीराङ्कलालसा योषितः संमिलन्ति, शौर्यतेजः शुक्लसमं, सूर्यं चन्द्रवत् कुरुते। भगवन्, कः वीर इति कीर्त्यते? स्वर्गे कः भूषितः, कः च ḍimbāhहत इति कथ्यते? यः शास्त्रविहितं आचरणं अनुसृत्य, स्वामिनः कृते, रणभूमौ मृतः वा विजयी वा, स वीरः, स वीरलोकं प्राप्नोति। अन्यथा, यः छिन्नाङ्गः रणभूमौ हन्यते, स ḍimbāhहतः, नरकयोग्यः स्यात्। यः अर्थाय शास्त्रविरुद्धं युध्यते, तस्य मृत्युः अनन्तनरकाय भवति। यः शास्त्रार्थान् लोकाचारांश्च अनुसृत्य युध्यते, स भक्त्या वीरः इति सत्यम् उच्यते।